Islah Dilekçesi Nedir, Nasıl Hazırlanır? Kapsam ve Kontrol

Kısa cevap: Islah, taraflardan birinin yapmış olduğu usul işlemlerini kısmen veya tamamen düzeltmesine yarayan kurumdur. Dilekçede hangi işlemin, hangi bölümünün ve hangi yeni sonuçla değiştirildiği tereddütsüz gösterilmelidir. Islah bir kez yapılabilir ve tahkikat sona erinceye kadar kullanılabilir; somut dosyada harç, gider, zamanaşımı ve karşı tarafın durumu ayrıca değerlendirilir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 176 ve devamı maddeleri ıslahın temel çerçevesini düzenler. Uygulamada “talebi artıran her dilekçe ıslahtır” veya “ıslah bütün eksikleri giderir” gibi genellemeler hataya yol açar. Önce yapılmak istenen değişikliğin gerçekten ıslah gerektirip gerektirmediği belirlenmelidir.

Tam ıslah ile kısmi ıslah arasındaki fark

Tür	Temel işlev	Dilekçede açıklanması gereken
Tam ıslah	Yapılmış usul işlemlerinin bütünü bakımından yenileme	Hangi aşamadan itibaren işlemlerin yenileneceği ve yeni çerçeve
Kısmi ıslah	Belirli bir usul işleminin veya bölümünün düzeltilmesi	Eski ifade/tutar, yeni ifade/tutar ve değişmeyen kısımlar

Uygulamada talep miktarının artırılması sık görülen bir kısmi ıslah örneğidir. Ancak belirsiz alacak davasındaki talep artırımının hukuki niteliği, dava türü ve koşulları ayrıca incelenmelidir; her artırım otomatik olarak aynı rejime tabi kabul edilmemelidir.

Islah dilekçesinin çalışma planı

Dilekçeyi yazmadan önce beş satırlık bir değişiklik tablosu oluşturun:

Kontrol	Cevap
Islah edilen usul işlemi	Örn. dava dilekçesindeki talep sonucu
Mevcut hâli	Tutar veya ifade aynen
Yeni hâli	Yeni tutar veya ifade aynen
Değişiklik sebebi	Bilirkişi hesabı, belge, maddi hata vb.
Etkilenen sonuçlar	Harç, faiz, gider, savunma, zamanaşımı incelemesi

Bu tablo, “davamızı ıslah ediyoruz” şeklindeki soyut cümleyi somutlaştırır. Mahkeme ve karşı taraf hangi bölümün değiştiğini tek okumada anlayabilmelidir.

Dilekçede bulunması gereken ana bölümler

1. Dosya ve taraf bilgileri: Mahkeme, esas numarası ve taraf sıfatları.
2. Islahın kapsamı: Tam mı kısmi mi olduğu ve hangi usul işlemini hedeflediği.
3. Önceki durum: Değiştirilen talep veya beyanın mevcut hâli.
4. Yeni durum: Islah sonrası açık ve hesaplanabilir talep.
5. Hesap/dayanak: Tutar değişiyorsa hesap tablosu ve belge bağlantısı.
6. Harç ve gider: Dosyanın niteliğine göre tamamlanan işlemler.
7. Sonuç talebi: Mahkemeden ıslah edilmiş hâle göre istenen hüküm.

Özellikle sonuç bölümü yalnız “ıslah talebimizin kabulüne” demekle bırakılmamalıdır. Nihai talep, miktar, faiz ve diğer fer’iler dosyanın niteliğine uygun açıklıkta yeniden kurulmalıdır.

Islah zamanı nasıl kontrol edilir?

HMK’ya göre ıslah, tahkikat sona erinceye kadar yapılabilir. Dosyanın mevcut aşaması yalnız duruşma tarihine bakılarak varsayılmamalı; tutanaklar ve mahkemenin tahkikatın sona ermesine ilişkin işlemi kontrol edilmelidir.

Ayrıca şu sorular ayrı ayrı yanıtlanmalıdır:

• Daha önce ıslah hakkı kullanıldı mı?
• Yapılmak istenen değişiklik ıslah gerektiriyor mu?
• Karşı tarafın kabulüyle yapılabilecek bir değişiklik mi?
• Talep artırım, ek dava veya başka bir usul işlemi daha uygun olabilir mi?
• Islahın zamanaşımı veya hak düşürücü süre bakımından etkisi nedir?

Tutar artırılıyorsa hesap tablosu

Kalem	İlk talep	Yeni talep	Fark	Dayanak
Asıl alacak	10.000 TL	42.500 TL	32.500 TL	Bilirkişi raporu s. 8
Faiz başlangıcı	01.03.2025	Değişmedi	—	İhtarname
Diğer kalem	—	Dosyaya göre	—	Belge/hesap

Rakamlar yalnız şablon mantığını gösterir. Hesap, dava türü ve somut dosyadaki talep yapısına göre kurulmalıdır. Bilirkişi raporu esas alınıyorsa rapordaki seçenekli hesaplardan hangisinin ve neden benimsendiği açıklanmalıdır. Gerekirse önce bilirkişi raporuna itiraz kontrolünü yapın.

Islahın kapsamını ve yeni sonuç talebini netleştirdikten sonra SmartHukuk’ta düzenlenebilir dilekçe taslağı oluşturabilir; dosyaya özel süre, harç ve talep kontrolünü siz tamamlayabilirsiniz.

Sunum öncesi kontrol listesi

• Islah edilen usul işlemi açıkça gösterildi.
• Tam/kısmi ıslah ayrımı yapıldı.
• Daha önce ıslah kullanılıp kullanılmadığı kontrol edildi.
• Tahkikatın sona erip ermediği tutanaktan doğrulandı.
• Eski ve yeni talep karşılaştırmalı yazıldı.
• Artırılan tutarın hesabı ve belgesi eklendi.
• Faiz ve fer’î talepler yeniden kontrol edildi.
• Harç ve gider işlemleri dosya türüne göre değerlendirildi.
• Zamanaşımı ve karşı taraf itirazları incelendi.
• Sonuç bölümü yeni talebi tam olarak yansıtıyor.

Sık sorulan sorular

Islah kaç kez yapılabilir?

HMK’daki genel kurala göre aynı davada taraflar ancak bir kez ıslah yoluna başvurabilir. Hangi işlemin ıslah sayıldığı somut dosya kayıtlarından kontrol edilmelidir.

Islah için karşı tarafın onayı gerekir mi?

Islah kurumu kural olarak karşı tarafın onayına bağlı değildir. Ancak kötü niyet, giderler, zarar ve diğer kanuni sonuçlara ilişkin hükümler saklıdır.

Her talep artışı ıslah mıdır?

Hayır. Dava türü, talebin niteliği ve HMK’daki özel mekanizmalar dikkate alınmalıdır. Özellikle belirsiz alacak davası ile kısmi davadaki artırım aynı varsayımla ele alınmamalıdır.

Islah yeni bir dava açmakla aynı şey midir?

Hayır. Islah mevcut dava içindeki usul işlemlerinin düzeltilmesine ilişkindir. Yeni talep veya taraf değişikliği gibi konuların ıslahla mümkün olup olmadığı ayrıca değerlendirilir.

Resmî kaynaklar

• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
• UYAP Avukat Portal

Son kaynak kontrolü: 13 Temmuz 2026. Bu içerik genel çalışma yöntemidir; somut dosyada dava türü, aşama, harç, zamanaşımı ve talep yapısı ayrıca değerlendirilmelidir.