Cevap Dilekçesi Nasıl Hazırlanır? HMK 129 Kontrol Listesi

Kısa cevap: Yazılı yargılama usulünde cevap dilekçesi, dava dilekçesinin davalıya usulüne uygun tebliğinden itibaren iki hafta içinde hazırlanır. Her iddia; kabul, inkâr, bilgi dışı veya itiraz olarak sınıflandırılmalı, savunma vakıaları sıra numarasıyla yazılmalı ve her vakıa kendi deliliyle eşleştirilmelidir. Yetki ve tahkim gibi ilk itirazlar cevap dilekçesinde ileri sürülmezse sonradan dinlenmez.

Bu rehber HMK yazılı yargılama usulündeki genel cevap dilekçesi içindir. Basit yargılama, tüketici, iş, aile veya özel kanuna tabi dosyalarda dilekçe aşaması ve süre ayrıca kontrol edilmelidir.

Cevap dilekçesi verme süresi kaç gündür?

HMK 127'ye göre genel cevap süresi, dava dilekçesinin davalıya tebliğinden itibaren iki haftadır. Dilekçenin bu süre içinde hazırlanması çok zor veya imkânsızsa davalı, yine ilk iki haftalık süre içinde mahkemeden ek süre isteyebilir.

Ek süre:

• bir defaya mahsus verilebilir,
• bir ayı geçemez,
• ilk cevap süresinin bitiminden itibaren işlemeye başlar,
• hâkimin kararına bağlıdır.

Ek süre talep edilmiş olması, karar verilmeden sürenin kendiliğinden uzadığı anlamına gelmez. Tebligat elektronikse UETS teslimi ile tebliğ edilmiş sayılma tarihini ayırın; son gün adli tatile rastlıyorsa HMK adli tatil kontrolünü ayrıca yapın.

Cevap dilekçesine başlamadan önce dava nasıl parçalanır?

Dava dilekçesini baştan sona anlatmak yerine bir iddia tablosuna dönüştürün:

Davacının iddiası	Cevap türü	Davalının vakıası	Delil	Usul/hukuk itirazı	Sonuca etkisi
15.03.2026 tesliminde ayıp vardı	Kısmen inkâr	Teslim tutanağı çekincesiz imzalandı	Ek-2 tutanak	Süresinde ihbar yokluğu	Ayıp iddiasının reddi
Bedel ödenmedi	Kabul + mahsup savunması	Karşı alacak doğdu	Fatura, yazışma	Takas/mahsup	Talep miktarının azalması

Bu tablo, bir iddiaya cevap verirken başka bir başlıkta çelişkili kabul yapılmasını önler. “Dava dilekçesindeki bütün hususları reddediyoruz” şeklindeki tek cümle, hangi vakıanın neden tartışıldığını ve hangi delilin kullanılacağını göstermez.

HMK 129'a göre cevap dilekçesinde neler bulunur?

Alan	Kontrol
Mahkeme	Birim ve varsa tevzi/dosya bilgisi doğru mu?
Taraflar	Davacı-davalı adı, soyadı, adresi ve davalının T.C. kimlik numarası
Temsilci/vekil	Kanuni temsilci ve vekil bilgileri
Savunma vakıaları	Bütün vakıalar sıra numarasıyla ve açık özetle yazıldı mı?
Vakıa-delil bağı	Her vakıanın hangi delille ispatlanacağı gösterildi mi?
Hukuki sebepler	Savunmayı destekleyen norm ve hukuki nitelendirme
Talep sonucu	Davanın tamamı/bölümü, usul/esas ve fer'î talepler bakımından açık sonuç
İmza	Davalı, kanuni temsilci veya vekil imzası

HMK 129/2 nedeniyle, davacının belgeleri için uygulanan HMK 121 kuralı cevap dilekçesinde de dikkate alınır. Davalının elindeki belgeler eklenmeli; başka yerden getirilecek kayıtların bulunmasını sağlayacak kurum, tarih, numara ve açıklama yazılmalıdır.

İlk itirazlar neden en başta kontrol edilmelidir?

HMK 116'ya göre ilk itirazlar:

• kesin yetki bulunmayan hâllerde yetki itirazı,
• uyuşmazlığın tahkim yoluyla çözülmesi gerektiği itirazıdır.

HMK 117, ilk itirazların tamamının cevap dilekçesinde ileri sürülmesini zorunlu kılar. HMK 131'e göre cevap dilekçesi verildikten sonra cevap süresi henüz dolmamış olsa bile yeni bir ilk itiraz ileri sürülemez.

Bu nedenle çalışma sırası “önce esasa cevap, sonra usule bakarız” olmamalıdır. İlk kontrol şu şekilde yapılmalıdır:

1. Görev ve diğer dava şartları,
2. Yetki kaydı ve kesin yetki,
3. Tahkim şartı,
4. Derdestlik/kesin hüküm gibi dava şartı olabilecek başlıklar,
5. Süre, zamanaşımı ve hak düşürücü süre savunmaları,
6. Esasa ilişkin vakıa ve deliller.

Her başlığın hukuki niteliği aynı değildir; “ilk itiraz”, “dava şartı” ve “esasa ilişkin def'i” kavramları birbirinin yerine kullanılmamalıdır.

Cevap dilekçesi iskeleti

1. Başlık ve dosya: Mahkeme, esas numarası, taraflar ve vekiller.
2. Tebliğ ve süre: Dava dilekçesinin tebliğ tarihi, normal/ek süre kaydı.
3. Ön açıklama: Cevabın kapsamı ve gerekiyorsa usul itirazlarının özeti.
4. Dava şartları ve ilk itirazlar: Her biri ayrı başlık ve somut dayanakla.
5. Davacının vakıalarına sıra numaralı cevap: Kabul, inkâr veya açıklama.
6. Davalının savunma vakıaları: Kronoloji ve uyuşmazlığın alternatif anlatımı.
7. Delil eşlemesi: Her vakıanın yanında delil ve dosyadaki yeri.
8. Hukuki sebepler: Uygulanacak kurallar.
9. Talep sonucu: Usul ve esas bakımından açık, çelişkisiz sonuç.
10. Deliller, ekler ve imza: UYAP eki, belge listesi ve son sürüm.

Hazır bir örneği kopyalamak yerine her savunma başlığını dava dilekçesindeki numarayla eşleştirin. Böylece mahkeme ve karşı taraf hangi iddiaya nasıl cevap verildiğini tek bakışta görebilir.

Cevap dilekçesi verilmezse ne olur?

HMK 128'e göre süresinde cevap dilekçesi vermeyen davalı, dava dilekçesinde ileri sürülen vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır. Bu hüküm “cevap vermemek hiçbir hak kaybı yaratmaz” anlamına gelmez.

Cevap verilmemesi özellikle:

• ilk itirazların süresinde ileri sürülmesi,
• savunma vakıalarının genişletilmesi,
• delillerin zamanında gösterilmesi,
• karşı dava açma süresi,
• dosya kronolojisinin kurulması

bakımından ciddi usul sonuçları doğurabilir. Somut sonucun, yargılama usulü ve dosyanın aşamasına göre değerlendirilmesi gerekir.

En sık yapılan sekiz hata

1. Tebliğ belgesini almadan iki haftayı tahmin etmek.
2. Ek süre talebini otomatik kabul edilmiş saymak.
3. Yetki veya tahkim itirazını esasa cevap sonrasına bırakmak.
4. Davacının iddialarını numaralandırmadan topluca reddetmek.
5. Savunma vakıası ile hukuki yorumu aynı paragrafta karıştırmak.
6. Delili listeleyip hangi vakıayı ispatladığını yazmamak.
7. Karşı dava ile takas/mahsup savunmasını ayırmamak.
8. Talep sonucunda usul ve esas taleplerini belirsiz bırakmak.

Dosyadaki iddia, savunma ve ekleri tek matriste incelemek için SmartHukuk dosya analizi ve dilekçe alanını kullanabilir; sonraki aşama için cevaba cevap dilekçesi rehberindeki savunma sınıflandırmasını inceleyebilirsiniz.

Sunum öncesi kontrol listesi

• Tebliğ tarihi ve iki haftalık süre doğrulandı.
• Ek süre gerekiyorsa ilk süre içinde gerekçeli talep edildi.
• Dava şartları ve bütün ilk itirazlar kontrol edildi.
• Her davacı vakıasına ayrı cevap verildi.
• Savunma vakıaları sıra numarasıyla yazıldı.
• Her vakıa bir veya daha fazla delille eşleştirildi.
• Başka kurumdan getirilecek kayıtlar tanımlandı.
• Karşı dava ve takas/mahsup ayrımı yapıldı.
• Talep sonucu, ekler ve imza tamamlandı.
• UYAP gönderim alındısı ve son sürüm saklandı.

Sık Sorulan Sorular

Cevap dilekçesi verme süresi ne kadardır?

HMK 127'ye göre yazılı yargılama usulünde dava dilekçesinin tebliğinden itibaren iki haftadır. Özel kanun ve farklı yargılama usulleri ayrıca kontrol edilmelidir.

Cevap dilekçesi için ek süre alınabilir mi?

Evet. İlk iki haftalık süre içinde gerekçeli başvuruyla, bir defaya mahsus ve bir ayı geçmemek üzere ek süre verilebilir. Ek süre hâkim kararına bağlıdır ve ilk sürenin bitiminden itibaren işler.

Cevap dilekçesi verilmezse dava kabul edilmiş sayılır mı?

Hayır. HMK 128'e göre davalı, davacının ileri sürdüğü vakıaların tamamını inkâr etmiş sayılır. Ancak ilk itiraz, delil, savunma ve karşı dava bakımından ayrıca usul sonuçları doğabilir.

Yetki itirazı daha sonra yapılabilir mi?

Kesin yetki dışında kalan yetki itirazı ilk itirazdır ve cevap dilekçesinde ileri sürülmelidir. Cevap dilekçesi verildikten sonra cevap süresi dolmamış olsa bile yeni ilk itiraz ileri sürülemez.

Cevap dilekçesindeki bir alan eksikse ne olur?

HMK 130, HMK 129/1'in belirli bentlerindeki eksiklikler için hâkimin bir haftalık süre vermesini; eksiklik giderilmezse dilekçenin verilmemiş sayılmasını düzenler. Hangi alanın eksik olduğu ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Cevap dilekçesi ile cevaba cevap aynı şey mi?

Hayır. Cevap dilekçesi davalının dava dilekçesine ilk cevabıdır. Cevaba cevap ise yazılı yargılamada davacının, davalının cevap dilekçesine verdiği ikinci dilekçedir.

Resmî Kaynaklar

• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, HMK 116–136
• UYAP Avukat Portal

Son kaynak kontrolü: 17 Temmuz 2026. Rehber HMK yazılı yargılama usulündeki genel çerçeveyi açıklar; özel kanun ve somut dosyanın usulü ayrıca incelenmelidir.