Dava Dilekçesinin Zorunlu Unsurları: HMK 119 Kontrol Listesi

Kısa cevap: Dava dilekçesi yalnız olay anlatımı değildir. Mahkeme, taraflar, vakıalar, her vakıanın delili, hukuki sebepler ve açık talep sonucu birbiriyle uyumlu kurulmalıdır. En sık hata, çok sayıda belge ekleyip hangi belgenin hangi vakıayı ispatladığını göstermemektir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 119. maddesi, dava dilekçesinde bulunması gereken temel bilgileri sayar. Fakat uygulamadaki kalite kontrolü “madde metnindeki alanlar dolduruldu mu?” sorusundan daha geniştir. Taraf bilgileri doğru olsa bile vakıa, delil ve talep sonucu arasında bağ kurulmuyorsa dilekçe okunabilir fakat yargılamayı yönlendirmekte zayıf kalır.

Bu rehber, somut dosyaya özel hukuki görüş vermez. Ama dilekçeyi sunmadan önce dosyanın mantığını denetlemek için kullanılabilecek bir çalışma düzeni verir.

HMK 119 hangi bilgileri arar?

Kanundaki sıralama sadeleştirildiğinde kontrol şu başlıklarda yapılabilir:

Kontrol alanı	Sorulacak soru	Sık görülen sorun
Mahkeme	Görevli ve yetkili mahkeme doğru mu?	Mahkeme türü ile talep sonucunun uyuşmaması
Taraflar	Ad, soyad/unvan, adres ve gerekli kimlik bilgileri doğru mu?	Ticaret sicilindeki unvan yerine marka adı yazılması
Vekil	Vekil ve adres bilgileri dosyayla uyumlu mu?	Vekâlet veya tebligat bilgisinin güncel olmaması
Dava değeri	Para ile ölçülebilen talepte değer açık mı?	Harca esas değer ile talep sonucunun farklı olması
Vakıalar	İddiayı taşıyan olaylar sıra numarasıyla açık mı?	Hukuki yorumun olay yerine yazılması
Deliller	Her vakıa hangi delille ispatlanacak?	Toplu “her türlü yasal delil” ifadesiyle yetinilmesi
Hukuki sebepler	Uygulanması istenen hukuki çerçeve gösterilmiş mi?	Madde listesinin somut olay bağlantısı olmadan sıralanması
Talep sonucu	Mahkemeden istenen sonuç tereddütsüz mü?	Gerekçede istenen bir sonucun talep bölümünde unutulması
İmza	Dilekçe usulüne uygun imzalanmış mı?	Son sürüm yerine önceki dosyanın imzalanması

Resmî metin için 6100 sayılı HMK’nın güncel hâli esas alınmalıdır.

Vakıa, delil ve talep sonucu nasıl birbirine bağlanır?

En kullanışlı yöntem, dilekçeyi yazmadan önce küçük bir “iddia haritası” hazırlamaktır:

No	İspatlanacak vakıa	Delil	Dosyadaki yeri	Talebe etkisi
V1	Sözleşme belirli tarihte kuruldu	İmzalı sözleşme	Ek-1, s. 2	Borcun kaynağı
V2	Teslim gerçekleştirildi	Teslim tutanağı, e-posta	Ek-2 ve Ek-3	Edimin ifası
V3	Bedel vadesinde ödenmedi	Fatura, hesap ekstresi, ihtar	Ek-4–6	Temerrüt ve alacak

Bu tablo dilekçeye aynen konulmak zorunda değildir. Ama üç hatayı daha yazım aşamasında yakalar:

1. Delili olmayan vakıa,
2. Hiçbir vakıaya bağlanmamış belge,
3. Vakıalardan çıkmayan talep sonucu.

Dosya kalabalıksa önce ispat yükü ve delil listesi çalışma yöntemini uygulamak daha verimlidir.

Olay anlatımı nasıl yapılandırılır?

Kronoloji tek başına yeterli değildir. Her paragraf şu dört parçadan mümkün olduğunca fazlasını taşımalıdır:

• Olay: Ne oldu?
• Zaman: Ne zaman oldu?
• Belge: Nereden doğrulanıyor?
• Hukuki etkisi: Uyuşmazlık bakımından neden önemli?

Örneğin “Davalı sözleşmeye aykırı davrandı” sonuç cümlesidir. Bunun yerine sözleşmedeki edim, vade, gerçekleşen davranış ve bunu doğrulayan kayıt ayrı ayrı gösterilmelidir. Hukuki nitelendirme bu olguların ardından gelir.

Talep sonucu neden en son yeniden yazılmalı?

Dilekçe geliştikçe ilk taslaktaki talep bölümü eskiyebilir. Bu nedenle son okumada yalnız yazım hatası değil, aşağıdaki tutarlılık zinciri kontrol edilmelidir:

Vakıa → hukuki sonuç → istenen hüküm → fer’iler → yargılama gideri ve vekâlet ücreti

Belirsiz alacak, kısmi dava, faiz başlangıcı, birden fazla talep veya terditli yapı gibi konular dosyanın niteliğine göre ayrı değerlendirme gerektirir. Kalıp metni değiştirmeden kullanmak bu noktada risklidir.

Dilekçe sunulmadan önce 12 maddelik son kontrol

• Mahkeme adı görev ve yetki değerlendirmesiyle uyumlu.
• Taraf unvanı ve adresi güncel kayıttan kontrol edildi.
• Dava değeri ile talep sonucu aynı hesap mantığına dayanıyor.
• Her maddi vakıa ayrı ve anlaşılır numaralandırıldı.
• Her vakıanın karşısında en az bir somut delil var.
• Ek numaraları metindeki atıflarla eşleşiyor.
• Tarihler arasında çelişki yok.
• Faiz türü ve başlangıcı dosyaya göre ayrıca değerlendirildi.
• Asıl ve fer’î talepler açık.
• Sonuç bölümü, gerekçede tartışılan tüm talepleri kapsıyor.
• Kişisel veriler ve gereksiz hassas bilgiler azaltıldı.
• İmzalanacak PDF/UDF son sürümle aynı.

Taslağı düzenlenebilir biçimde kurmak için AI ile dilekçe oluşturma alanını kullanabilir; UYAP öncesi biçim ve imza kontrollerini UYAP dilekçe hata listesiyle tamamlayabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Dava dilekçesinde kanun maddesi yazmak zorunlu mu?

HMK 119 hukuki sebeplerin bulunmasını arar. Bununla birlikte hâkimin hukuku resen uygulaması ilkesi, vakıaların ve talep sonucunun eksik bırakılabileceği anlamına gelmez. Somut olguların açık kurulması, uzun madde listesinden daha değerlidir.

Bütün deliller dava dilekçesine eklenmeli mi?

Delil sunma zamanı ve sonradan delil gösterme imkânı HMK’daki dilekçeler, ön inceleme ve tahkikat kurallarıyla birlikte değerlendirilir. Elde bulunan belgenin belirtilmesi, eklenmesi ve hangi vakıaya dayandığının gösterilmesi ayrı kontrollerdir.

Eksik unsur varsa dava hemen reddedilir mi?

Eksikliğin türüne göre sonuç değişir; HMK 119’un ikinci fıkrası bazı eksiklikler için kesin süre mekanizması öngörür. Dosyadaki eksiklik ve mahkeme ara kararı güncel kanun metni üzerinden ayrı incelenmelidir.

Resmî kaynaklar

• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
• UYAP Avukat Portal

Son kaynak kontrolü: 13 Temmuz 2026. İçerik genel çalışma yöntemidir; somut dosyada görev, yetki, süre, harç ve talep türü ayrıca değerlendirilmelidir.