Dava Dilekçesinin Zorunlu Unsurları: HMK 119 Kontrol Listesi

Kısa cevap: Dava dilekçesi yalnız olay anlatımı değildir. Mahkeme, taraflar, vakıalar, her vakıanın delili, hukuki sebepler ve açık talep sonucu birbiriyle uyumlu ve tutarlı biçimde kurulmalıdır. En sık görülen hata, dosyaya çok sayıda belge ekleyip hangi belgenin hangi vakıayı ispatladığını açıkça göstermemektir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 119. maddesi, dava dilekçesinde bulunması gereken temel bilgileri sayar. Fakat uygulamadaki kalite kontrolü “madde metnindeki alanlar dolduruldu mu?” sorusundan daha geniştir. Taraf bilgileri doğru olsa bile vakıa, delil ve talep sonucu arasında bağ kurulmuyorsa dilekçe okunabilir fakat yargılamayı yönlendirmekte zayıf kalır.

Bu rehber, somut dosyaya özel hukuki görüş vermez. Ama dilekçeyi sunmadan önce dosyanın mantığını denetlemek için kullanılabilecek bir çalışma düzeni verir.

HMK 119 hangi bilgileri arar?

HMK 119, dava dilekçesinde bulunması gereken temel bilgileri dokuz başlıkta arar: görevli ve yetkili mahkeme, tarafların kimlik bilgileri, vekil ve tebligat bilgisi, para ile ölçülebilen talepte dava değeri, sıra numaralı vakıalar, her vakıanın delili, uygulanması istenen hukuki sebepler, tereddütsüz talep sonucu ve usulüne uygun imza. Kanundaki sıralama sadeleştirildiğinde kontrol şu başlıklarda yapılabilir:

Resmî metin için 6100 sayılı HMK’nın güncel hâli esas alınmalıdır.

Vakıa, delil ve talep sonucu nasıl birbirine bağlanır?

Vakıa, delil ve talep sonucu, dilekçeyi yazmadan önce hazırlanan küçük bir “iddia haritası” ile birbirine bağlanır: her satırda ispatlanacak vakıa, bu vakıayı kanıtlayan delil, delilin dosyadaki yeri ve bu vakıanın talep sonucuna etkisi yan yana yazılır. En kullanışlı yöntem budur:

Bu tablo dilekçeye aynen konulmak zorunda değildir. Ama üç hatayı daha yazım aşamasında yakalar:

1. Delili olmayan vakıa,
2. Hiçbir vakıaya bağlanmamış belge,
3. Vakıalardan çıkmayan talep sonucu.

Dosya kalabalıksa önce ispat yükü ve delil listesi çalışma yöntemini uygulamak daha verimlidir.

Olay anlatımı nasıl yapılandırılır?

Olay anlatımı, yalnızca kronolojik sıralamayla değil her paragrafın dört unsuru birlikte taşımasıyla yapılandırılır: ne olduğu, ne zaman olduğu, hangi belgeyle doğrulandığı ve uyuşmazlık bakımından neden önemli olduğu. Kronoloji tek başına yeterli değildir; her paragraf şu dört parçadan mümkün olduğunca fazlasını taşımalıdır:

• Olay: Ne oldu?
• Zaman: Ne zaman oldu?
• Belge: Nereden doğrulanıyor?
• Hukuki etkisi: Uyuşmazlık bakımından neden önemli?

Örneğin “Davalı sözleşmeye aykırı davrandı” sonuç cümlesidir. Bunun yerine sözleşmedeki edim, vade, gerçekleşen davranış ve bunu doğrulayan kayıt ayrı ayrı gösterilmelidir. Hukuki nitelendirme bu olguların ardından gelir.

Talep sonucu neden en son yeniden yazılmalı?

Dilekçe geliştikçe ilk taslaktaki talep bölümü eskiyebilir. Bu nedenle son okumada yalnız yazım hatası değil, aşağıdaki tutarlılık zinciri kontrol edilmelidir:

Vakıa → hukuki sonuç → istenen hüküm → fer’iler → yargılama gideri ve vekâlet ücreti

Belirsiz alacak, kısmi dava, faiz başlangıcı, birden fazla talep veya terditli yapı gibi konular dosyanın niteliğine göre ayrı değerlendirme gerektirir. Kalıp metni değiştirmeden kullanmak bu noktada risklidir.

Dilekçe sunulmadan önce 12 maddelik son kontrol

• Mahkeme adı görev ve yetki değerlendirmesiyle uyumlu.
• Taraf unvanı ve adresi güncel kayıttan kontrol edildi.
• Dava değeri ile talep sonucu aynı hesap mantığına dayanıyor.
• Her maddi vakıa ayrı ve anlaşılır numaralandırıldı.
• Her vakıanın karşısında en az bir somut delil var.
• Ek numaraları metindeki atıflarla eşleşiyor.
• Tarihler arasında çelişki yok.
• Faiz türü ve başlangıcı dosyaya göre ayrıca değerlendirildi.
• Asıl ve fer’î talepler açık.
• Sonuç bölümü, gerekçede tartışılan tüm talepleri kapsıyor.
• Kişisel veriler ve gereksiz hassas bilgiler azaltıldı.
• İmzalanacak PDF/UDF son sürümle aynı.

Taslağı düzenlenebilir biçimde kurmak için AI ile dilekçe oluşturma alanını kullanabilir; UYAP öncesi biçim ve imza kontrollerini UYAP dilekçe hata listesiyle tamamlayabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Dava dilekçesinde kanun maddesi yazmak zorunlu mu?

HMK 119 hukuki sebeplerin bulunmasını arar. Bununla birlikte hâkimin hukuku resen uygulaması ilkesi, vakıaların ve talep sonucunun eksik bırakılabileceği anlamına gelmez. Somut olguların açık kurulması, uzun madde listesinden daha değerlidir.

Bütün deliller dava dilekçesine eklenmeli mi?

Delil sunma zamanı ve sonradan delil gösterme imkânı HMK’daki dilekçeler, ön inceleme ve tahkikat kurallarıyla birlikte değerlendirilir. Elde bulunan belgenin belirtilmesi, eklenmesi ve hangi vakıaya dayandığının gösterilmesi ayrı kontrollerdir.

Eksik unsur varsa dava hemen reddedilir mi?

Eksikliğin türüne göre sonuç değişir; HMK 119’un ikinci fıkrası bazı eksiklikler için kesin süre mekanizması öngörür. Dosyadaki eksiklik ve mahkeme ara kararı güncel kanun metni üzerinden ayrı incelenmelidir.

Resmî kaynaklar

• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
• UYAP Avukat Portal

Son kaynak kontrolü: 13 Temmuz 2026. İçerik genel çalışma yöntemidir; somut dosyada görev, yetki, süre, harç ve talep türü ayrıca değerlendirilmelidir.