Cevaba Cevap Dilekçesi Nasıl Hazırlanır?

Kısa cevap: Cevaba cevap dilekçesi, dava dilekçesini aynen tekrar etmek için değil; davalının savunmalarını tek tek sınıflandırıp her birine ayrı vakıa ve delille karşılık vermek için hazırlanır. HMK 136’daki süre hesabı tebliğ kaydı üzerinden yapılmalı, somut dosyada özel kanun ve usul türü ayrıca kontrol edilmelidir.

Cevap dilekçesi geldikten sonra dosyada iki ayrı iş yapılır: Önce savunmanın ne söylediği çözülür, sonra bu savunmaya verilecek usulî ve maddi karşılık yazılır. Doğrudan metin yazmaya başlamak, önemli bir inkârı veya itirazı uzun anlatım içinde kaçırmaya yol açabilir.

Davalı tarafın ilk cevabını hazırlıyorsanız bu sayfa yerine HMK 129 cevap dilekçesi kontrol listesini kullanın. Cevap dilekçesi ile cevaba cevap, tarafı ve dilekçe aşaması farklı iki işlemdir.

Cevaba cevap dilekçesi nedir?

Yazılı yargılama usulünde davacı, cevap dilekçesinin kendisine tebliğinden sonra cevaba cevap dilekçesi verebilir; bu dilekçe davacının davalının savunmasına usulî cevabını oluşturur. HMK 136, ikinci dilekçeler aşamasını düzenler ve cevap dilekçesine ilişkin kuralların niteliğine uygun düştüğü ölçüde bu aşamada da uygulanmasını öngörür.

Güncel hüküm için HMK 136 ve bağlantılı maddeler birlikte okunmalıdır. Basit yargılama usulü veya özel kanunla düzenlenen süreçlerde aynı dilekçe çevriminin bulunacağı varsayılmamalıdır.

Süre nasıl kontrol edilir?

Genel çerçevede süre, cevap dilekçesinin usulüne uygun tebliği esas alınarak değerlendirilir. UETS kullanılıyorsa “mesajın hesaba ulaştığı an” ile kanunen tebliğ edilmiş sayıldığı tarih birbirine karıştırılmamalı, ikisi ayrı kayıt olarak tutulmalıdır. Bunun için e-tebligat süre hesabı rehberindeki kronoloji tablosu kullanılabilir.

Dosya çalışma notunda en az şu alanlar bulunmalıdır:

Kayıt	Tarih/saat	Kaynak
Evrakın sisteme ulaştığı an	…	UETS delil kaydı
Kanunen tebliğ tarihi	…	Tebligat kuralı
Sürenin başlangıcı	…	İlgili usul hükmü
Son gün	…	Tatil/uzama kontrolü

Takvim uygulamasına tek tarih yazmak yerine bu dört adımı saklamak, sonradan yapılacak denetimi kolaylaştırır.

Cevap dilekçesi nasıl parçalanır?

Cevap dilekçesi, davalının her paragrafını altı sınıftan birine yerleştirerek parçalanır: açık kabul, açık inkâr, farklı bir kronoloji sunan anlatım, usul itirazı, zamanaşımı veya ödeme gibi bir def'i ya da ilk kez sunulan yeni vakıa veya belge. Bu sınıflandırma, hangi paragrafa nasıl karşılık verileceğini netleştirir. Her paragrafı aşağıdaki sınıflardan birine koyun:

Açık kabul: Davalı hangi vakıayı tartışmıyor?
Açık inkâr: Hangi vakıanın gerçekleşmediğini söylüyor?
Farklı anlatım: Aynı olaya başka bir kronoloji mi kuruyor?
Usul itirazı: Görev, yetki, dava şartı veya süre itirazı var mı?
Def’i: Zamanaşımı, ödeme, takas gibi bir savunma ileri sürülüyor mu?
Yeni vakıa veya belge: İlk kez hangi bilgi ya da kayıt sunuluyor?

Bu sınıflandırmadan sonra “savunma matrisi” oluşturun:

Savunma	Davacının karşılığı	Dayanak vakıa	Delil	Dilekçe bölümü
Sözleşme ifa edildi	Teslim eksik ve ayıplı	V4–V6	Tutanak, yazışma	2. başlık
Alacak ödendi	Ödeme farklı faturaya ait	V7	Dekont açıklaması, cari hesap	3. başlık

İyi bir karşılık paragrafı nasıl kurulur?

İyi bir karşılık paragrafı, davalının iddiasını kısa ve tarafsız biçimde özetleyip neden kabul edilmediğini tek cümlede açıklayan, karşı vakıayı tarih ve kişi/işlem bağlantısıyla kuran, delilini ek numarasıyla işaret eden ve talep sonucuna etkisini belirten bir sıra izlenerek kurulur. Bir savunmaya karşılık verirken şu sıra işlevseldir:

Davalının iddiasını kısa ve tarafsız biçimde belirtin.
Neden kabul edilmediğini tek cümlede açıklayın.
Karşı vakıayı tarih ve kişi/işlem bağlantısıyla kurun.
Delili ek numarası veya dosya kaydıyla gösterin.
Bu karşılığın talep sonucuna etkisini yazın.

“Davalının beyanları gerçek dışıdır” gibi genel ifadeler, hangi savunmanın hangi nedenle çürütüldüğünü göstermez. Bir paragrafın tek başına okunması hâlinde hangi belgeye dayandığı anlaşılmalıdır.

Yeni vakıa ve delil eklerken ne kontrol edilir?

Cevaba cevap aşaması, dava dilekçesindeki her eksikliği sınırsızca tamamlama alanı değildir; yeni bilgi eklerken bu sınır gözden kaçırılmamalıdır. İddia ve savunmanın genişletilmesi/değiştirilmesi yasağı, dilekçeler aşamasının tamamlanması, karşı tarafın savunmasıyla ortaya çıkan açıklama ihtiyacı ve sonradan delil gösterme kuralları birlikte değerlendirilmelidir.

Pratik kontrol:

Bilgi gerçekten cevap dilekçesiyle mi önem kazandı?
Dava dilekçesindeki hangi vakıayı açıklıyor?
Talep sonucunu değiştiriyor mu?
Yeni belge daha önce elde miydi?
Belgenin karşı tarafa tebliği ve tartışılması mümkün mü?

Sunumdan önce kontrol listesi

Tebliğ kaydı ve son gün ayrı ayrı doğrulandı.
Her savunma bir kez ve doğru başlık altında ele alındı.
Açık kabuller gereksiz yere yeniden tartışılmadı.
İnkâr edilen vakıalar delille eşleştirildi.
Yeni belgelerin kaynağı ve dosyayla ilgisi açıklandı.
Dava dilekçesiyle çelişen tarih veya miktar oluşmadı.
Talep sonucu bakımından değişiklik gerekip gerekmediği kontrol edildi.
Ek listesi ve metin içi atıflar aynı.
Kişisel veriler gereksiz ölçüde çoğaltılmadı.
UDF/PDF önizlemesi ve e-imza son sürüm üzerinden yapıldı.

İlk taslağı dilekçe oluşturma çalışma alanında kurabilir; vakıa-delil bağını HMK 119 kontrol listesiyle yeniden denetleyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Cevaba cevap dilekçesi vermek zorunlu mu?

Hayır, her dosyada verilmesi zorunlu bir dilekçe değildir; davacı cevaba cevap vermeden de dosya bir sonraki aşamaya geçebilir. Ancak cevap dilekçesindeki yeni bir savunma, belge veya usul itirazının karşılıksız bırakılmasının dosyaya etkisi, somut olayda ayrıca ve dikkatle değerlendirilmelidir.

Dava dilekçesini tekrar etmek yeterli mi?

Hayır. Dava dilekçesindeki iddiaları aynen tekrar etmek, davalının savunmasının neden karşılanmadığını göstermez ve dosyayı bir adım ileri taşımaz. Cevaba cevap dilekçesinin temel değeri; her savunmayı, ona karşı ileri sürülen vakıayı ve bu vakıayı destekleyen delili açık ve tek başına anlaşılır bir bağlantıyla birbirine bağlamasında yatar.

Cevaba cevapta talep artırılabilir mi?

Bazen, ama otomatik değil. Cevaba cevapta talep sonucundaki bir değişiklik; dava türü, harç, iddia genişletme yasağı, ıslah imkânı ve karşı tarafın rızası gibi konularla birlikte incelenmesi gereken bir taleptir. “İkinci dilekçede her şey serbestçe değiştirilebilir” şeklindeki otomatik bir varsayım doğru değildir.

Resmî kaynaklar

Son kaynak kontrolü: 13 Temmuz 2026. Somut dosyada usul türü, tebliğ, kesin süre ve özel kanun hükümleri ayrıca kontrol edilmelidir.

Cevaba Cevap Dilekçesi Nasıl Hazırlanır? Süre ve Kontrol

Hızlı Özet (AEO)