Vekaletnamede Özel Yetki Gerektiren Haller

Kısa cevap: Genel dava vekâleti, avukata yargılamanın takibi için geniş yetki verir; ancak HMK 74'te sayılan işlemler açık özel yetki olmadan yapılamaz. Sulh, hâkimin reddi, davanın tamamının ıslahı, yemin işlemleri, tevkil, haczin kaldırılması, tahkim, alternatif uyuşmazlık çözümü, davadan veya kanun yolundan feragat, ibra, kabul ve kişiye sıkı sıkıya bağlı hak davaları temel özel yetki başlıklarıdır.

Bu rehber HMK 74'teki davaya vekâlet çerçevesini açıklar. Tapu, şirket, miras, vergi, ceza, idari işlem veya maddi hukuk vekâleti için başka kanunlarda ayrıca özel yetki aranabilir.

Genel vekâlet ile özel yetki arasındaki fark nedir?

HMK 73'e göre dava vekâleti, kanunda özel yetki gerektiren işlemler saklı kalmak üzere hüküm kesinleşene kadar davanın takibi için gereken bütün işlemleri kapsar. HMK 74 ise müvekkilin maddi veya usulî konumunu önemli ölçüde değiştiren belirli işlemleri açık yetkiye bağlar.

Kontrol sorusu “vekâletnamede genel dava takibi yazıyor mu?” değil, “yapılacak somut işlem için kanun açık özel yetki arıyor mu ve metin bu işlemi tereddütsüz kapsıyor mu?” olmalıdır.

HMK 74 özel yetki kontrol tablosu

İşlem grubu	Açık özel yetki gereken işlem
Uyuşmazlığı sona erdirme	Sulh olma; davadan veya kanun yollarından feragat; karşı tarafı ibra; davayı kabul
Hâkim ve yargılama işlemi	Hâkimi reddetme; davanın tamamını ıslah etme; yargılamanın iadesine başvurma
Yemin	Yemin teklif etme; yemini kabul, iade veya reddetme
Temsil zinciri	Başkasını tevkil etme
İcra ve malvarlığı	Haczi kaldırma; müvekkilin iflasını isteme
Tahkim ve alternatif çözüm	Tahkim/hakem sözleşmesi yapma; alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvurma
Yeniden yapılandırma	Konkordato veya kanunda sayılan şirket/kooperatif yeniden yapılandırma teklif ve muvafakati
Özel dava	Hâkimlerin fiilleri nedeniyle Devlet aleyhine tazminat davası açma
Kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar	Hangi hak olduğu açıklanmak koşuluyla ilgili davayı açma ve takip etme

Tablo, kanun metnini iş akışına çevirmek içindir. Vekâletname metnindeki yetki, yapılacak işlemle sözcük ve kapsam bakımından eşleştirilmelidir. “Her türlü davayı takip” gibi genel ibare, HMK 74'teki özel yetki yerine geçmez.

Hangi aşamada hangi yetki kontrol edilir?

Özel yetki kontrolü davanın üç aşamasında ayrı ayrı yapılır: dosya kabulünde taraf kimliği, vekâletname tarihi ve tevkil yetkisi doğrulanır; yargılama sırasında hâkimin reddi, ıslah türü, yemin ve sulh işlemleri için açık yetki aranır; kanun yolu ve sonuç aşamasında ise feragat, kabul, ibra ve haczin kaldırılması gibi işlemler kontrol edilir. Aşağıdaki üç liste her aşamanın sorularını sıralar.

Dosya kabulünde

Taraf ve vekâlet veren kimliği uyuşuyor mu?
Vekâletname tarihi, yevmiye numarası ve suret uygun mu?
Dava/takip türü kişiye sıkı sıkıya bağlı hak içeriyor mu?
Başka avukata yetki belgesi verilecekse tevkil yetkisi var mı?

Yargılama sırasında

Hâkimin reddi düşünülüyorsa açık yetki mevcut mu?
Tam ıslah mı, kısmi ıslah mı yapılıyor?
Yemin teklif/kabul/iade/ret işlemi gündemde mi?
Sulh veya arabuluculuk anlaşması müvekkil onayı ve özel yetkiyle uyumlu mu?

Kanun yolu ve sonuç aşamasında

İstinaf veya temyizden feragat için açık yetki var mı?
Davadan feragat, kabul veya ibra metni kapsamı karşılıyor mu?
Haczin kaldırılması talebi için yetki var mı?
Tahsil, ödeme ve teslim işlemlerinde başka kanun veya müvekkil talimatı gerekiyor mu?

Kanun yolu dosyalarında istinaf dilekçesi kontrolü ve HMK temyiz rehberi ile birlikte vekâletname yetki kontrolü yapılmalıdır.

Tam ıslah ile kısmi ıslah neden ayrılmalıdır?

HMK 74, yalnızca davanın tamamının ıslahını açık özel yetki listesine alır; kısmi ıslah bu listede ayrıca sayılmaz. Bu ifade nedeniyle dosyada yapılacak işlemin tam ıslah mı, kısmi ıslah mı olduğu önce belirlenmelidir; yalnız “ıslah dilekçesi verilecek” denilerek vekâletnamede özel yetki bulunduğu sonucu çıkarılamaz. İşlem türü netleşmeden vekâletname yetkisi değerlendirilemez.

Islahın kapsamı, süre ve usul kontrolü için ıslah dilekçesi rehberindeki talep-vakıa-kapsam ayrımı kullanılabilir.

Arabuluculuk için özel yetki gerekir mi?

Evet, HMK 74 alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvurmayı, dolayısıyla arabuluculuğu, açık özel yetkiye bağlar. Arabuluculuk görüşmesine katılma ve anlaşma belgesi imzalama bakımından ayrıca 6325 sayılı Kanun, ilgili yönetmelik, vekâletname metni ve müvekkil talimatı birlikte incelenmelidir; çünkü “arabuluculuğa başvuru” ile “sulh olma” veya “davayı kabul” aynı yetki sayılmaz.

“Arabuluculuğa başvuru”, “sulh olma”, “ibra”, “davadan feragat” ve “davayı kabul” aynı yetki değildir. Görüşme öncesi amaçlanan işlemler ayrı satırlarda kontrol edilmelidir.

Ahzu kabz özel yetki midir?

Güncel HMK 74 listesinde ahzu kabz ayrıca ve açıkça sayılmamıştır. Bu nedenle “her 2026 vekâletnamesinde ahzu kabz ibaresi yoksa hiçbir tahsilat yapılamaz” şeklindeki genel sonuç, HMK 74 metninden tek başına çıkarılamaz. Vekâletnamenin düzenlenme tarihi, müvekkilin açık sınırlaması ve somut tahsil veya teslim işleminin niteliği ayrıca değerlendirilmelidir.

Bununla birlikte:

vekâletnamenin düzenlenme tarihi,
müvekkilin açık sınırlaması,
işlemin dava vekâleti dışında maddi hukuk işlemi olup olmadığı,
özel kanun ve idari uygulama,
somut tahsil/teslim işleminin niteliği

ayrıca değerlendirilmelidir. Güncel kanun metninde bir ibarenin listede bulunmaması, bütün dönemler ve bütün işlemler için sınırsız yetki olduğu anlamına gelmez.

Vekâletname hiç yoksa ne olur?

HMK 76, avukatın vekâletname aslını veya onaylı örneğini dosyaya sunmasını zorunlu kılar. HMK 77'ye göre vekâletname sunmayan avukat kural olarak dava açamaz ve usul işlemi yapamaz; gecikmesinde zarar doğabilecek hâllerde mahkeme kesin süre içinde vekâletname sunulması koşuluyla işleme izin verebilir.

Vekâletnamenin hiç sunulmaması ile sunulan vekâletnamede belirli özel yetkinin bulunmaması aynı sorun değildir. İkinci durumda yapılacak işlemin niteliği, mahkemenin verdiği süre, asilin icazeti ve güncel içtihat ayrıca değerlendirilmelidir.

Dosyaya özel yetki matrisi

Planlanan işlem	Kanuni kaynak	Metinde aranan açık yetki	Kontrol sonucu	Aksiyon
Arabuluculuğa başvuru	HMK 74 + özel mevzuat	Alternatif çözüm/arabuluculuk	Var/Yok/Belirsiz	Ek vekâlet veya teyit
Davanın tamamını ıslah	HMK 74	Tam ıslah	Var/Yok	İşlem öncesi tamamlama
Temyizden feragat	HMK 74	Kanun yolundan feragat	Var/Yok	Müvekkil talimatı + belge
Haczi kaldırma	HMK 74	Haczin kaldırılması	Var/Yok	İcra talebi öncesi kontrol

Bu matrisi dosya açılışında doldurmak, kritik işlem günü noter/vekâletname aramayı azaltır. Belgeyi kişisel verilerden arındırarak incelemek için hukuki dosya anonimleştirme kontrolünü kullanabilir; yetki ve dosya evraklarını SmartHukuk dosya çalışma alanında sınıflandırabilirsiniz.

Sunum öncesi kontrol listesi

Yapılacak işlem tek cümleyle tanımlandı.
HMK 73 genel kapsam ve HMK 74 istisna listesi kontrol edildi.
Başka kanunda özel yetki olup olmadığı araştırıldı.
Vekâletname tarihi, yevmiye ve taraf bilgisi doğrulandı.
Metindeki özel yetki, planlanan işlemle sözcük ve kapsam olarak eşleştirildi.
Müvekkil talimatı ve varsa sınırlandırma kayda alındı.
Eksiklik varsa işlemden önce tamamlama/icazet planı oluşturuldu.
UYAP'a sunulan vekâletname sürümü ve alındı kaydı saklandı.

Sık Sorulan Sorular

HMK 74'e göre sulh için özel yetki gerekir mi?

Evet, HMK 74 sulh olmayı açık özel yetki gereken işlemler arasında sayar; vekil, vekâletnamesinde açıkça özel yetki verilmemişse sulh olamaz. Sulh metnindeki ibra, kabul veya feragat sonuçları da ayrıca kontrol edilmelidir, çünkü bu işlemlerin her biri HMK 74'te bağımsız olarak listelenmiş ayrı özel yetki konularıdır.

İstinaf veya temyizden feragat için özel yetki gerekir mi?

Evet, HMK 74 davadan veya kanun yollarından feragati açık özel yetkiye bağlar; bu nedenle istinaf veya temyiz kanun yoluna hiç başvurmama ya da başvurulmuş bir kanun yolundan vazgeçme, vekâletnamede ayrıca yazılı özel yetki olmadan yapılamaz. Vekâletname metni bu yetki bakımından ayrıca kontrol edilmelidir.

Başka bir avukata yetki belgesi vermek için tevkil yetkisi gerekir mi?

Evet, HMK 74 başkasını tevkil etmeyi, yani dosyayı başka bir avukata devretme veya yetki belgesi verme yetkisini, açık özel yetki gereken işlemler arasında sayar. Bu yetki verilmemişse dosya kabulünde temsil zincirinin kurulup kurulamayacağı belirsiz kalır. Vekâletname metni, tevkil yetkisi yönünden dosya kabul aşamasında ayrıca kontrol edilmelidir.

Ahzu kabz HMK 74'te özel yetki olarak sayılıyor mu?

Hayır, güncel HMK 74 listesinde ahzu kabz açıkça ve ayrıca sayılmamıştır; listede sulh, feragat, ibra, kabul, ıslah, yemin, tevkil, haciz kaldırma gibi başka işlemler yer alır. Ancak bu, ahzu kabzın hiçbir koşulda özel yetki gerektirmediği anlamına gelmez; vekâletnamenin düzenlenme tarihi, açık sınırlamalar, başka kanunlar ve somut işlemin niteliği ayrıca değerlendirilmelidir.

Vekâletnamede özel yetki yoksa işlem hemen reddedilir mi?

Hayır, tek bir kural yoktur; sonuç işlemin türüne, eksikliğin niteliğine, mahkemenin kararına, tamamlanma veya asilin icazet imkânına ve güncel içtihada göre değişebilir. Vekâletnamenin hiç sunulmaması ile sunulan vekâletnamede belirli bir özel yetkinin eksik olması farklı sorunlardır; ilki HMK 77'de ayrıca düzenlenmiştir ve gecikmesinde zarar doğabilecek hâllerde mahkeme kesin süre içinde tamamlama imkânı tanıyabilir.

Kişiye sıkı sıkıya bağlı hak davası için genel vekâlet yeterli mi?

Hayır, kişiye sıkı sıkıya bağlı hak davalarında genel dava vekâleti yeterli değildir. HMK 74, hangi hak hakkında yetki verildiği açıkça belirtilmedikçe bu davaların açılamayacağını ve takip edilemeyeceğini düzenler; vekâletnamede yalnızca dava türü değil, ilgili hakkın kendisi de açıklanmalıdır. Bu koşul karşılanmazsa dava usul yönünden sorunlu hâle gelir.

Resmî Kaynaklar

Son kaynak kontrolü: 17 Temmuz 2026. Rehber HMK'daki dava vekâletine odaklanır; başka kanunlar ve somut işlem için ek özel yetki gerekebilir.

Vekaletnamede Özel Yetki Gerektiren Haller: HMK 74 Listesi

Hızlı Özet (AEO)