9. Hukuk Dairesi 2025/7733 E. , 2025/8376 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2024/967 E., 2025/170 K. BİRLEŞEN DAVA MAHKEMESİ : Samsun 1. İş Mahkemesi SAYISI : 2025/186 E., 2025/202 K. Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar asıl ve birleşen davada davacılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA 1. Asıl davada davacı ... ve Genel Hizmet İşçileri Sendikası (... Sendikası) vekili dava dilekçesinde; dava dışı Sendikanın talebi üzerine davalı ... Bakanlığının, davalı ... Proje Ulaşım İmar İnş. Yat. San. ve Tic. AŞ'ye (... Proje Ulaşım Şirketi) bağlı işyerinde "hafif raylı sistem" şeklinde tanımlanan tramvay ve otobüslerle şehir içi yolcu taşımacılığı ve bu amaca ulaşabilmek için her türlü bakım, onarım, proje otopark, yatırım hizmetleri işinin yapıldığı, bu nedenle davalı Şirket işyerlerinde yapılan işlerinin niteliği gereği İşkolları Yönetmeliği'nin 15 sıra No.lu taşımacılık işkolunda yer aldığının tespit edildiğini, dava konusu 2013/5 Karar numaralı işkolu tespit kararının 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'na (6356 sayılı Kanun), 5393 sayılı Belediye Kanunu'na (5393 sayılı Kanun), İşkolları Yönetmeliği'ne ve Yargıtay içtihatlarına aykırı olduğunu, tespit konusu işyerinde yürütülen işlerin tamamının niteliği itibarıyla İşkolları Yönetmeliği'nin 20 sıra No.lu genel işler işkolunda yer aldığını ileri sürerek 06.02.2013 tarih ve 28551 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2013/5 Karar sayılı işkolu tespit kararının iptaline karar verilmesini talep etmiştir. 2. Birleşen davada davacı Türkiye Belediyeler ve Genel Hizmetler İşçileri Sendikası (... Sendikası) vekili dava dilekçesinde; davalı Bakanlık tarafından 06.02.2013 tarihli ve 28551 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2013/5 Karar numaralı işkolu tespitinde; davalı ... Proje Ulaşım Şirketinin ... sicil No.lu işyerinde "hafif raylı sistem" şeklinde tanımlanan tramvay ve otobüslerle şehir içi yolcu taşımacılığı ve bu amaca ulaşabilmek için her türlü bakım, onarım, proje otopark, yatırım hizmetleri işinin yapıldığı, bu nedenle davalı Şirket işyerlerinde yapılan işlerinin niteliği gereği İşkolları Yönetmeliği'nin 15 sıra No.lu taşımacılık işkolunda yer aldığının tespit edildiğini, dava konusu 2013/5 Karar numaralı işkolu tespit kararının 6356 sayılı Kanun'a, 5393 sayılı Kanun'a, İşkolları Yönetmeliği'ne ve Yargıtay içtihatlarına aykırı olduğunu, tespit konusu işyerinde yürütülen işlerin tamamının niteliği itibarıyla İşkolları Yönetmeliği'nin 20 sıra No.lu genel işler işkolunda yer aldığını belirterek ve dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davalı Bakanlığın 06.02.2013 tarihli ve 28551 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 2013/5 Karar sayılı işkolu tespit kararının iptaline, ... sicil numaralı işyerinde yapılan işlerin İşkolları Yönetmeliği’nin 20 sıra No.lu genel işler işkoluna girdiğinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP 1. Davalı ... vekili asıl ve birleşen davalara cevap dilekçelerinde; müvekkili Bakanlıkça yapılan incelemede, davalı işverenliğe ait ... sicil numaralı işyerinde "hafif raylı sistem" şeklinde tanımlanan tramvay ve otobüslerle şehir içi yolcu taşımacılığı ve bu amaca ulaşabilmek için her türlü bakım, onarım, proje otopark, yatırım hizmetleri işinin yapıldığı, bu nedenle davalı Şirket işyerlerinde yapılan işlerin niteliği gereği İşkolları Yönetmeliği'nin 15 sıra numaralı taşımacılık işkolunda yer aldığının tespit edildiğini, işkolu tespitinin mevzuat hükümlerine ve tespite konu işyerlerinde yürütülen işlerin niteliğine uygun olduğunu, işkolu tespitlerinde asıl ölçütün işyerinde görülmekte olan işlerin niteliği olduğunu, davalı işyerinde tramvay ve otobüslerle şehir içi yolcu taşımacılığı işi yapıldığından söz konusu faaliyetin İşkolları Yönetmeliği'nin 15 sıra No.lu taşımacılık işkolunda yer aldığını belirterek davanın reddini istemiştir. 2. Davalı ... Proje Ulaşım Şirketi vekili asıl ve birleşen davalara cevap dilekçelerinde; dava konusu işkolu tespit kararının usul ve kanuna uygun olduğunu, davanın süresinde açılmadığını, aynı konuda açılmış ve görülmekte olan bir dava bulunduğunu, dava konusu raylı sistemle taşımacılık faaliyetinin 5393 sayılı Kanun'un 14. maddesinde yer alan belediyenin görev ve sorumlulukları arasında sayılmadığını belirterek davanın reddini istemiştir. 3. Davalı Türkiye Demiryolu İşçileri Sendikası (...) vekili asıl ve birleşen davalara cevap dilekçelerinde; davanın süresinde açılmadığını, dava konusu tespit kararına karşı ... Sendikası tarafından Samsun 2. İş Mahkemesinin 2013/91 Esas sayılı dosyası üzerinden görülen davanın açıldığını, davaların birleştirilmesi zarureti olduğunu, hangi işlerin hangi işkoluna girdiğinin İşkolları Yönetmeliği ile belirlendiğini, dava dışı Belediyenin hissedarı olduğu davalı Şirket işyerinde yapılan raylı sistem ve diğer taşımacılık işlerinin İşkolları Yönetmeliği'nin 15 sıra No.lu taşımacılık işkoluna girdiğinin açık olduğunu belirterek ve cevap dilekçesinde yazılı diğer sebeplerle davanın reddini istemiştir. 4. Asıl davada davalı ... Sendikası vekili cevap dilekçesinde; İşkolları Yönetmeliği'nin 15 sıra No.lu taşımacılık işkoluna giren işler arasında; ray üzerinde çalışan araçlarla yapılan şehir içi ve şehir dışı yolcu, yük taşımacılığı işlerinin yer aldığını, davalı Şirketin işyerlerinde çalışan işçilerin yaptığı işin hafif raylı sistemle şehir içi yolcu taşımacılığı olarak tespit edildiğini, bu nedenle dava konusu işkolu tespit kararının hukuka uygun olduğunu, davanın süresinde olmadığını ileri sürerek davanın reddini istemiştir.
III. MAHKEME KARARI Mahkemenin 24.12.2013 tarihli kararı ile; davanın süresinde açıldığı, yapılan inceleme ve değerlendirmede davalı Bakanlığın işkolu tespitinin usul ve kanuna uygun olduğu, dosya kapsamının hukuki niteliği itibarıyla bilirkişi raporu alınmadığı, İşkolları Yönetmeliği'nin ekinde yer alan İşkolları listesinde yer alan ibarenin iptaline ilişkin davanın bekletici mesele yapılması talebinin yerinde olmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ Mahkemenin 24.12.2013 tarihli kararının süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 7. Hukuk Dairesinin 10.07.2014 tarihli kararıyla; Danıştay 10. Dairesinin 2013/848 Esas sayılı dosyasında görülen davada verilecek hükmün davanın sonucunu etkileyeceği, Danıştay 10. Dairesinin 2013/848 Esas sayılı dosyasının bekletici mesele yapılarak sonucunun beklenmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyulmakla verilen 03.04.2024 tarihli kararının süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, mahallinde keşif ve uzman bilirkişi incelemesi yapılmaksızın karar verilmesinin hatalı olduğu, işin niteliği gözetilerek endüstri mühendisi, makine mühendisi ve hukukçu bilirkişilerin yer aldığı heyet teşkili ile tespit konusu işyerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak işyerinde yürütülen ağırlıklı faaliyetin ne olduğunun belirlenmesi gerektiğinden bahisle ikinci kez bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemenin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda, asıl ve birleşen davanın reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri 1. Davacı ... Sendikası vekili temyiz dilekçesinde; işyerinde yürütülen işlerin belediye hizmetleri içerisinde yer aldığı nazara alınarak işkolunun genel işler işkolu olarak kabul edilmesi gerektiğini, davalı Şirketin belediye hizmetlerini yürütmek amacıyla kurulduğunu, işyerinde yapılan şehir içi otobüs taşımacılığı hizmetinin belediye hizmeti olduğunu ve belediye hizmetlerinin 20 No.lu genel işler işkolunda sayıldığını, gerek Yargıtay 9. Hukuk Dairesi gerek Yargıtay (Kapatılan) 22. Hukuk Dairesi, gerekse de bölge adliye mahkemelerinin istikrarlı olarak belediyeler tarafından belediye hizmetlerini yerine getirmek amacıyla kurulan şirketler tarafından yerine getirilmesi hâlinde yapılan işleri genel işler işkolunda saydıklarını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir. 2. Davacı ...-İş Sendikası temyiz dilekçesinde; davalı Şirket tarafından dava dışı Belediyenin görev ve sorumluluk alanında yürütülen faaliyetin belediyelerin asli görevleri kapsamında yer aldığını, söz konusu hizmetlerin davalı Şirket eli ile yürütüldüğünü, bir işyerinde yürütülen asıl işe yardımcı işlerin de asıl işin girdiği işkolundan sayılacağını, dava konusu işyerinde yürütülen faaliyetin genel işler işkolunda yer aldığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, 6356 sayılı Kanun'un 4 ve 5. maddeleri kapsamında işkolu tespitine itiraz istemine ilişkindir. İşkolu, toplu iş hukukumuzun en önemli kavramlarındandır. 6356 sayılı Kanun'un 3/1 hükmü gereğince, sendikalar kuruldukları işkolunda faaliyette bulunurlar. Bu anlamda toplu iş hukukumuzda işkolu esasına göre sendikalaşma ilkesinin kabul edildiği ve işkolu kavramı ile sendikaların hukuki olarak faaliyet sınırının belirlendiği ifade edilebilir. 6356 sayılı Kanun'un 4/2 hükmüne göre işkolları, Kanun'a ekli (1) sayılı cetvelde gösterilmiştir. İşkolu kavramı ile çalışma yaşamında benzer nitelikte olan faaliyet türleri gruplandırılmak suretiyle tasnif edilmektedir. Hukukumuzda, bu suretle oluşturulan işkolu sayısı yirmi olarak belirlenmiştir. İşkolu tespitinde birim olarak işyerinin esas alınacağı normatif düzenlemelerin tartışmasız bir sonucudur. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesinin gerekçesinde, işyeri; teknik bir amaca, diğer bir deyişle mal ve hizmet üretimine yönelik ve değişik unsurlardan meydana gelen bir birim olarak belirtilmiştir. İşyerinin sınırlarının saptanmasında işyerine bağlı yerler ile eklentiler ve araçların bir birim kapsamında oldukları belirtildikten sonra özellikle bir işyerinin mal ve hizmet üretimi için ayrı bir alanı da kullanması hâlinde bunların tek işyeri mi yoksa birbirinden bağımsız işyerleri mi sayılacağı konusunda amaçta birlik, aynı teknik amaca bağlı olarak üretimde bulunma, nitelik yönünden bağlılık ile yönetimde birlik, aynı yönetim altında örgütlenmiş olma koşullarının aranacağı düzenlenmiştir. İşyeri kavramının unsurları da nazara alındığında, teknik amaç doğrultusunda yapılan işin niteliğine göre işkolunun belirlenmesi gerektiği ifade edilebilir. Bununla birlikte, aynı işyerinde farklı nitelikte mal veya hizmet üretimlerinin söz konusu olması durumunda, birden fazla teknik amaç mevcut olabilir. Bu ihtimalde, işyerinde yürütülen faaliyet kapsamındaki ağırlıklı işin niteliğine göre işkolunun tespit edilmesi gerekmektedir. 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun7/1-(p) hükmüne göre "Büyükşehir içindeki toplu taşıma hizmetlerini yürütmek ve bu amaçla gerekli tesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek, büyükşehir sınırları içindeki kara ve denizde taksi ve servis araçları dahil toplu taşıma araçlarına ruhsat vermek. (Ek cümle: 16/5/2018-7144/14 md.) Büyükşehir içindeki toplu taşıma hatlarıyla ilgili olarak; şehir merkezine olan uzaklık, nüfus ve hattı kullanan sayısı kriterleri esas alınarak tespit edilecek hatlarla ilgili toplu taşıma hizmetlerinin işlettirilmesine karar vermek" hususları büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında belirtilmiştir. Diğer taraftan İşkolları Yönetmeliği’ne ekli listeye göre "Belediye hizmetleri" ile "Belediye otobüsü ile yapılan şehir içi ve banliyö yolcu taşımacılığı (belediyenin sağladığı havaalanı otobüsü dâhil)" faaliyetleri 20 sıra No.lu genel işler işkoluna dâhil faaliyetler arasında belirtilmiştir. İşkolları Yönetmeliği’ne ekli listeye göre "Ray açıklığı ne olursa olsun, ray üzerinde çalışan araçlarla yapılan şehir içi ve şehir dışı yolcu, yük taşımacılığı işleri (belediyeler veya bağlı şirketleri ve bağlı şirketler tarafından kurulan şirketler eliyle yapılan hafif ve ağır raylı taşımacılık işleri dahil) ile bu sistemlerin inşaat dışında yol imali, çeken- çekilen araç imalatı, bakımı ve onarımı işleri ile travers imalatı işleri ve bu sistemlerin işletildiği istasyon, gar, ambar duraklarında yapılan işler ile bakımlarının yapıldığı işyerleri işleri" ise 15 sıra numaralı taşımacılık işkoluna dâhil faaliyetler arasında belirtilmiştir. Somut uyuşmazlıkta ... tarafindan 06.02.2013 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 2013/5 Karar No.lu işkolu tespiti kararı ile; "... Proje Ulaşım İmar İnş. Yat. San. Tic. AŞ'de Bakanlığımızca yapılan incelemede; söz konusu işyerinde 'hafif raylı sistem' şeklinde tanımlanan Tramvay ve otobüslerde şehir içi yolcu taşımacılığı ve bu amaca ulaşabilmek için her türlü bakım, onarım, proje, otopark, yatırım hizmetleri işinin yapıldığı bu nedenle yapılan işlerin İşkolları Yönetmeliği'nin 15 sıra numaralı taşımacılık işkolunda yer aldığı" tespit edilmiştir. Dosya kapsamında alınan 24.03.2025 tarihli bilirkişi raporunda; ... SGK sicil numaralı işyerinde çalışan işçilerden 365'inin otobüsle yolcu taşıma işinde, 314'ünün hafif raylı sistemde, 57'sinin otopark işinde, 40'ının ise teleferik işletmesinde çalıştığı, farklı hizmet üretimlerinin söz konusu olduğu işyerinde yapılan ağırlıklı işin otobüsle yolcu taşıma faaliyeti olduğunun tespit edildiği anlaşılmıştır. İşkolları Yönetmeliği’ne ekli listeye göre ise "Belediye hizmetleri" ile "Belediye otobüsü ile yapılan şehir içi ve banliyö yolcu taşımacılığı (belediyenin sağladığı havaalanı otobüsü dâhil)" faaliyetleri 20 sıra numaralı genel işler işkoluna dâhil faaliyetler arasında belirtilmiştir. Dairemiz içtihadına göre belediyelerin görev, sorumluluk ve imtiyazları kapsamında yer alan faaliyetlerin yürütülmesi ve yapılan işin niteliğine ilişkin ayrıksı bir düzenleme bulunmaması durumunda, gerek doğrudan belediyeye ait işyerleri gerekse belediye şirketlerine ait işyerlerinin kural olarak genel işler işkolunda yer aldığı kabul edilmektedir (Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 13.10.2022 tarihli ve 2022/12975 Esas, 2022/12276 Karar sayılı kararı). Bu açıklamalara göre dava konusu işyerinde yürütülen ağırlıklı işin otobüs ile şehir içi yolcu taşımacılığı faaliyeti olduğu anlaşıldığından ... sicil numaralı işyeri, İşkolları Yönetmeliği’nin 20 sıra No.lu genel işler işkolunda yer almaktadır. Belirtilen sebeplerle, 6356 sayılı Kanun'un 5/1 hükmü uyarınca hükmün bozulmak suretiyle ortadan kaldırılması ve aşağıdaki gibi karar verilmesi gerekmiştir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULARAK ORTADAN KALDIRILMASINA, 1. Asıl ve birleşen davanın KABULÜ ile 06.02.2013 tarihli ve 28551 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan, ... Proje Ulaşım İmar İnş. Yat. San. ve Tic. AŞ işverenine ait ... sicil numaralı işyerinde yürütülen işlerin İşkolları Yönetmeliği'nin 15 sıra numaralı taşımacılık işkoluna girdiğine ilişkin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 2013/5 Karar sayılı işkolu tespit kararının İPTALİNE, 2. ... Proje Ulaşım İmar İnş. Yat. San. ve Tic. AŞ işverenine ait ... sicil numaralı işyerinde yürütülen işlerin niteliği itibarıyla İşkolları Yönetmeliği'nin 20 sıra numaralı genel işler işkolunda yer aldığının TESPİTİNE, 3. Karar tarihi itibarıyla asıl davada alınması gerekli olan 615,40 TL başvuru harcı ile 615,40 TL peşin harç olmak üzere toplam 1.230,80 TL harcın, asıl dava davalısı Bakanlık harçtan muaf olduğundan diğer asıl davanın davalılarından müştereken ve müteselsilen tahsili ile Hazineye irat kaydına, 4. Karar tarihi itibarıyla birleşen davada alınması gerekli olan 615,40 TL başvuru harcı ile 615,40 TL peşin harç olmak üzere toplam 1.230,80 TL harcın, birleşen dava davalısı Bakanlık harçtan muaf olduğundan diğer birleşen davanın davalılarından müştereken ve müteselsilen tahsili ile Hazineye irat kaydına, 5. Asıl davada davacı vekille temsil edildiğinden, karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre 30.000,00 TL vekâlet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınıp davacıya verilmesine, 6. Birleşen davada davacı vekille temsil edildiğinden, karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre 30.000,00 TL vekâlet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınıp davacıya verilmesine, 7. Asıl davada davacı tarafından yapılan 20.638,45 TL yargılama giderinin asıl davanın davalılarından müştereken ve müteselsilen alınıp ilgili davacıya verilmesine, birleşen davada davacı tarafından yapılan 10.548,00 TL yargılama giderinin birleşen davanın davalılarından müştereken ve müteselsilen alınıp ilgili davacıya verilmesine, asıl ve birleşen davada davalıların yaptığı yargılama giderinin üzerlerinde bırakılmasına, 8. Asıl davada davacının yatırdığı 1.683,10 TL istinaf yoluna başvurma harcı ile toplamda yatırılan 5.260,50 TL temyiz yoluna başvuru harcı olmak üzere toplam 6.943,60 TL harcın asıl dava davalısı Bakanlık harçtan muaf olduğundan diğer asıl dava davalılarından müştereken ve müteselsilen alınarak asıl davada davacıya verilmesine, asıl davada davacının yatırdığı 615,40 TL istinaf karar harcının istek hâlinde davacıya iadesine, 9. Birleşen davada davacının toplamda yatırdığı 2.852,50 TL istinaf yoluna başvurma harcı ile toplamda yatırmış olduğu 5.141,50 TL temyiz yoluna başvurma harcı olmak üzere toplam 7.994,00 TL harcın birleşen dava davalısı Bakanlık harçtan muaf olduğundan diğer birleşen dava davalılarından müştereken ve müteselsilen alınarak birleşen davacıya verilmesine, birleşen davada davacının toplamda yatırdığı 1.043,00 TL istinaf karar harcının istek hâlinde davacıya iadesine, 9. Yatırılan gider avanslarından varsa kullanılmayan bakiyelerinin ilgili tarafa iadesine, Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde ilgililere iadesine, Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine, 03.11.2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi. SUCCESS ADALET_SUCCESS İşlem başarıyla gerçekleştirildi! İşlem başarıyla gerçekleştirildi! 703d7c0c81c34d55 6fb434e81ce127cb