İşçi Hakları 2026: Kıdem, İhbar, Fazla Mesai ve İşe İade

İşçi hakları; ücret, çalışma süresi, fazla mesai, yıllık izin, fesih, tazminat ve iş güvenliği başlıklarını kapsar. Hak kaybını önlemek için sözleşme, bordro, banka hareketi, yazışma ve vardiya kayıtlarını saklamak; fesih veya alacak uyuşmazlığında süre dolmadan uzman görüşü almak gerekir.

Hızlı cevap: 2026'da temel işçi hakları

• Normal çalışma süresi haftada en çok 45 saattir. Günlere farklı dağıtım yapılsa da günlük çalışma kural olarak 11 saati aşamaz.
• Haftalık 45 saati aşan fazla çalışma ücreti, normal saat ücretinin %50 zamlı tutarıdır.
• Yıllık ücretli izin, kıdeme göre en az 14, 20 veya 26 gündür.
• İhbar süreleri kıdeme göre 2, 4, 6 veya 8 haftadır.
• Kıdem tazminatı her ayrılışta doğmaz; en az bir yıllık çalışma ve kanunda sayılan uygun fesih/ayrılış nedenleri birlikte değerlendirilir.
• İşçi alacağı, tazminat ve işe iade uyuşmazlıklarında dava öncesi zorunlu arabuluculuk gündeme gelir.

Bu rehber genel bilgilendirmedir. Somut olayda iş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi, fesih nedeni ve tarihler sonucu değiştirebilir.

Hangi sorunda hangi belgeyle başlayın?

Sorun	İlk kontrol	Saklanacak temel kayıt	Sonraki adım
Ücret ödenmedi/geç ödendi	Vade ve banka hareketi	Sözleşme, bordro, banka dekontu, yazışma	Talebi dönem ve tutar bazında çıkarın
Fazla mesai	Haftalık fiilî çalışma	Puantaj, giriş-çıkış, vardiya, e-posta, mesaj	Haftaları ayrı hesaplayın
İşten çıkarılma	Fesih tarihi ve gerekçesi	Fesih bildirimi, SGK çıkış kodu, savunma, tutanak	İşe iade ve arabuluculuk süresini hemen kontrol edin
Kıdem/ihbar	Çalışma süresi ve fesih nedeni	SGK dökümü, sözleşme, bordro, çıkış bildirgesi	Hak kazanma şartını tutardan önce inceleyin
İş kazası	Sağlık ve bildirim	Hastane kaydı, tutanak, fotoğraf, tanık, kamera	Sağlık, SGK ve hukuki bildirimleri geciktirmeyin

İlk gün yapılacak en önemli iş “toplam alacağım ne?” diye tek rakam üretmek değil; tarihleri ve belgeleri kaybolmadan toplamaktır. Hesap, fesih türü ve ispat değerlendirmesi bundan sonra yapılmalıdır.

2026 asgari ücret ve kıdem tazminatı tavanı

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı verisine göre 1 Ocak–31 Aralık 2026 dönemi brüt asgari ücret 33.030,00 TL, net asgari ücret 28.075,50 TL olarak açıklanmıştır. Bakanlığın yayımladığı 2026 Ocak–Haziran kıdem tazminatı tavanı 64.948,77 TL'dir.

Kıdem tazminatı tavanı dönemsel olarak güncellenir. İşten çıkış tarihi yılın ikinci yarısındaysa işlem yapmadan önce Bakanlığın kıdem tazminatı tavanı sayfasını kontrol edin. Güncel ücret verileri için ÇSGB asgari ücret sayfası esas alınmalıdır.

Kendi çalışma süreniz ve brüt ücretinizle yaklaşık sonucu görmek için kıdem tazminatı hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Çalışma süresi ve fazla mesai

4857 sayılı İş Kanunu'nda genel haftalık çalışma süresi 45 saattir. Taraflar farklı bir dağılım kararlaştırabilir; ancak günlük üst sınır, gece çalışması ve denkleştirme gibi özel kurallar ayrıca dikkate alınır.

Fazla mesai nasıl hesaplanır?

Haftalık 45 saati aşan her saat için ücret, normal saat ücretinin %50 fazlasıdır. Sözleşmedeki haftalık süre 45 saatin altındaysa bu süre ile 45 saat arasındaki “fazla sürelerle çalışma” için %25 zamlı ücret gündeme gelir.

Fazla çalışmayı ispatta yalnız bordro değil; giriş-çıkış kayıtları, vardiya listeleri, e-postalar, mesajlar, işyeri kayıtları ve tanık anlatımları birlikte değerlendirilebilir. İmzalı bordro veya “fazla mesai ücrete dahildir” kaydı her olayda otomatik olarak tüm talebi ortadan kaldırmaz.

Yıllık ücretli izin süreleri

Aynı işverene bağlı en az bir yıllık çalışma sonunda yıllık izin hakkı doğar. Asgari süreler şöyledir:

Kıdem	Asgari yıllık izin
1 yıldan 5 yıla kadar (5 yıl dahil)	14 gün
5 yıldan fazla, 15 yıldan az	20 gün
15 yıl ve üzeri	26 gün

18 yaş ve altındaki işçiler ile 50 yaş ve üzerindeki işçiler için yıllık izin 20 günden az olamaz. İzin hakkından vazgeçilemez; kullanılmayan izin ücreti kural olarak iş sözleşmesi sona erdiğinde hesaplanır.

İhbar tazminatı ve bildirim süreleri

Belirsiz süreli iş sözleşmesinin haklı neden olmadan ve bildirim süresine uyulmadan feshedilmesi hâlinde ihbar tazminatı gündeme gelebilir.

İşçinin kıdemi	Bildirim süresi
6 aydan az	2 hafta
6 ay–1,5 yıl	4 hafta
1,5–3 yıl	6 hafta
3 yıldan fazla	8 hafta

İhbar tazminatı hem işçi hem işveren bakımından doğabilir. Haklı nedenle derhal fesih, deneme süresi ve belirli süreli sözleşme gibi durumlar ayrıca incelenmelidir.

Kıdem tazminatı ne zaman doğar?

Kıdem tazminatı için yalnız “bir yıl çalışmış olmak” yeterli değildir. En az bir yıllık kıdem yanında iş sözleşmesinin kıdem tazminatına hak kazandıran bir nedenle sona ermesi gerekir. Örnekler:

• İşverenin işçiyi ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık dışındaki bir nedenle işten çıkarması,
• İşçinin ücretin ödenmemesi, sağlık veya diğer kanuni haklı nedenlerle feshi,
• Emeklilik veya yaş dışındaki emeklilik şartlarının tamamlanması,
• Muvazzaf askerlik,
• Kadın işçinin evlilik tarihinden itibaren bir yıl içinde ayrılması,
• İşçinin ölümü.

Brüt ücret, düzenli yan haklar, çalışma süresi ve dönemsel tavan birlikte hesaplanır. Sonuç almadan önce kıdem tazminatı aracındaki girdileri bordro ve banka kayıtlarıyla karşılaştırın.

İşe iade: kimler başvurabilir?

İşe iade korumasında genel olarak belirsiz süreli sözleşme, en az altı aylık kıdem, işyerinde kanundaki işçi sayısı eşiği ve işveren vekili olmama gibi şartlar birlikte aranır. Fesih bildiriminin tebliğinden sonra kısa hak düşürücü süreler vardır.

Feshin geçersiz olduğunu düşünüyorsanız beklemeden arabuluculuk başvurusu yapın. Süre ve şartlar somut olaya göre kontrol edilmelidir. Fesih bildirimi, SGK işten çıkış kodu, bordrolar ve yazışmaları saklayın. Başlangıç taslağı için işe iade dilekçesi sayfasını inceleyebilirsiniz.

İş kazasında ilk yapılacaklar

Önce sağlık ve acil güvenlik adımları tamamlanmalıdır. Olay; fotoğraf, kamera kaydı, tanık, hastane belgesi ve işyeri tutanağıyla kayıt altına alınmalıdır.

SGK'nın açıklamasına göre 4/a kapsamındaki işçinin iş kazası işveren tarafından kolluğa derhal, SGK'ya kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirilmelidir. Ayrıntı için SGK iş kazası rehberine bakın.

Bildirim yapılmamış olması işçinin olayı belgelememesini gerektirmez. Tedavi belgelerini ve çalışma ilişkisini gösteren kayıtları saklayın; gerekiyorsa iş kazası tazminat dilekçesi için uzman desteği alın.

Arabuluculuk ve dava öncesi kontrol listesi

İşçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade taleplerinde, kanundaki istisnalar dışında dava açmadan önce arabulucuya başvuru dava şartıdır.

Başvuru öncesi şu kayıtları toplayın:

1. İş sözleşmesi ve görev tanımı,
2. Ücret bordroları ve banka hesap hareketleri,
3. SGK hizmet dökümü ve işten ayrılış bildirgesi,
4. Vardiya, puantaj ve giriş-çıkış kayıtları,
5. E-posta, mesaj ve yazılı talimatlar,
6. Fesih bildirimi, ihtarname ve savunma yazıları,
7. Tanık olabilecek kişilerin bilgileri.

Talepleri “kıdem, ihbar, fazla mesai, izin” diye topluca yazmak yerine dönem, ücret ve delil bazında ayırmak hesaplamayı ve müzakereyi kolaylaştırır.

Talep dosyası nasıl hazırlanır?

Her alacak için tek satırlık bir çalışma tablosu oluşturun:

Talep	Dönem	Hesap girdisi	Delil	Karşı tarafın olası itirazı
Fazla mesai	[Ay/yıl]	Haftalık saat	Puantaj/yazışma	Bordroda ödendiği iddiası
Ücret	[Ay/yıl]	Brüt/net ücret	Banka/bordro	Ödeme veya mahsup iddiası
Kıdem	İşe giriş–çıkış	Giydirilmiş brüt ücret	SGK/sözleşme	Fesih nedenine itiraz

Bu tablo arabuluculukta hangi kalemin hangi belgeye dayandığını görünür kılar. Zamanaşımı ve hak düşürücü süreler ayrıca kontrol edilmelidir.

Sık sorulan sorular

Maaş geç ödenirse işçi ne yapabilir?

Ücretin kanuni veya sözleşmesel tarihte ödenmemesi hâlinde işçinin faiz, çalışmaktan kaçınma veya haklı fesih dahil farklı hakları gündeme gelebilir. Gecikmenin süresi ve nedeni önemlidir; banka hareketi ve bordroları saklayın.

İstifa eden işçi kıdem tazminatı alabilir mi?

Her istifa kıdem hakkını ortadan kaldırmaz. İşçinin kanuni haklı nedenle feshi, askerlik, emeklilik şartları veya evlilik gibi özel durumlarda kıdem tazminatı doğabilir. Dilekçedeki fesih nedeni ve zamanlama sonucu etkiler.

Fazla mesai bordroda görünmüyorsa talep edilebilir mi?

Somut olaya göre başka delillerle ispat mümkün olabilir. Bordronun imzalı veya ihtirazi kayıtlı olup olmadığı, banka ödemeleri ve işyeri kayıtları birlikte değerlendirilir.

Resmî kaynaklar

• 4857 sayılı İş Kanunu
• 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı — 2026 ücret ve tazminat verileri
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı — asgari ücret
• Sosyal Güvenlik Kurumu — iş kazası bildirimi

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye değildir. Hak düşürücü süre veya zamanaşımı riski bulunan uyuşmazlıklarda yetkili bir avukata başvurun.