6. Hukuk Dairesi 2024/3189 E. , 2025/3659 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/1763 E., 2024/2256 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Samsun 2. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2022/85 E., 2023/1250 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü :
I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; .....Merkezi Hizmet Binası Yapım İşinin 21.09.2020 tarihinde davalı tarafından ihale edildiğini, taraflar arasında anahtar teslimi götürü bedel sözleşmenin 5.151.000,00 TL+KDV üzerinden 21.10.2020 tarihinde akdedildiğini, sözleşmenin süresinin yer tesliminden itibaren 310 gün olduğunu, 23.10.2020 tarihinde yer teslimi yapıldığını, sözleşmeye göre işin bitim tarihinin 29.08.2021 olarak tespit edildiğini, sözleşmenin yürütülmesi sürecinde davalı idareden kaynaklı nedenlerden dolayı 122 gün süre uzatımı verilerek işin yeni bitim tarihinin 28.12.2021 olarak belirlendiğini, ancak müvekkilinin hak ettiği süre uzatımının eksik hesaplandığını, sözleşmenin, idarenin belirlediği yeni iş bitim tarihi olan 28.12.2021 tarihinden yaklaşık 5 (beş) ay öncesinde 05.07.2021 tarihinde haksız ve mevzuata aykırı şekilde feshedildiğini, onaylı iş programına uygun olarak işe fiilen 23.10.2020 tarihinde başlanılmış olsa da davalı idarenin kontrol teşkilatının doğrudan kararına bağlı olan subasman kotunun tespitinin geciktirildiğini ve daha işin başlangıcında sözleşme eki onaylı uygulama projeleri doğrultusunda bir imalat çalışması yapmanın mümkün olmadığını, davalı idarenin bu konuda teknik inceleme komisyonu kurmak zorunda kaldığını ve yapılan inceleme neticesinde müvekkilinin ihbar ve uyarılarında haklı olduğunun tespit edilerek halihazırda yapılan imalatların iptal edilmesi ve uygulama projesinin yeni baştan revize edilmesi gerektiğinin ortaya çıktığını, bunun üzerine yapılan olağanüstü toplantı neticesinde uygulama projesinin revize edilmesi kararına varıldığını, onaylı revize edilen uygulama projelerinin müvekkiline fiilen uygulanmak üzere 20.04.2021 tarihinde gönderildiğini, davacının tüm ihbar ve bildirimlerine rağmen davalı idarenin sözleşme ve eklerine aykırı haksız ve yanlış tutumu sonucunda müvekkili tarafından tedarik edilerek montaj için hazırlanan çelik malzemelerin bir kısmının yeniden temin edilmek zorunda kalındığını ve diğer malzemelerin ise tüm masrafları ödenerek revize projeye uygun hale getirildiğini, tekrar nakledildiğini, yeniden oluşturulan ekip ve ekipmanlar ile yerinde montajlarının yapıldığını, imalatlardaki tüm bu gecikmeler için idarece verilen süre uzatımının 17.05.2021 tarihli olur ile 122 gün olarak tespit edildiğini ve bu ilave süreye göre işin yeni bitim tarihinin 28.12.2021 olarak belirlendiğini,verilen 122 günlük süre uzatımının, işin durduğu 07.12.2020 tarihi ile revize projelerin onaylandığı 07.04.2021 tarihi arasındaki gün hesabına dayandığını, oysa onaylı revize uygulama projelerinin müvekkiline 20.04.2021 tarihinde gönderildiğini, daha işin başlangıcında subasman kotuyla ilgili belirsizliğin ortaya çıkması ve bu konudaki idare kararının gecikmesi nedeniyle proje değişikliğine bağlı olarak sahada rantabl bir çalışma yapılması mümkün olmadığı için imalatların gerçekleştirilme oranının 07.05.2021 tarihli 2 nolu hakedişe göre ancak %14,70 olabildiğini,işin teslimi gereken tarihe kadar ifa edilip teslim edilmesinin de mümkün olduğunu, iş programındaki gecikmelerin tamamen davalı idareden kaynaklı olduğunu, ihbar yükümlülüğünü yerine getiren davacının bu gecikmede herhangi bir kusuru bulunmadığını, işin yeni bitim tarihinin en az 20.02.2022 olarak belirlenmesi gerekeceğini, haksız fesih akabinde ihaleden kaynaklı olarak davalı tarafa teslim edilen 19.10.2020 veriliş, 02.10.2023 vade tarihli 675.485,67 TL bedelli teminat mektubunun paraya çevrilerek Hazineye irat kaydedildiğini belirterek, söz konusu teminat mektubu bedelinin ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; taraflar arasında imzalanan sözleşmeye göre inşaat alanında temel kazı ve beton imalatı çalışmalarının tamamlanmasından sonra 07.12.2020 tarihinde düzenlenen 1 nolu hakedişte bu tarihe kadar yapılan imalatların sözleşme fiyatları üzerinden 200.904,92 TL olarak hesaplandığını, sonrasında müvekkilince su basman kotunun yükseltilmesinin planlandığını ve proje revizyonu ve tahkiki için yükleniciye talimat verildiğini, davacının 29.12.2020 tarihli yazı ile revize projenin hazırlanması ve onaylanmasında geçecek sürenin dikkate alınmasını talep ederek 02.12.2020 tarihinde şantiye faaliyetlerinin durduğunu bildirdiğini, davacının 25.01.2021 tarihli yazı ile yaptığı başvuru sonrası yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde uygulama projesinin revize edilip 07.04.2021 tarihinde onaylanarak 20.04.2021 tarihli yazı ekinde davacıya bildirildiğini, yeni iş bitim tarihinin 28.12.2021 olarak belirlendiğini, 17.05.2021 tarihinde alınan süre uzatım olurunun yükleniciye tebliğ edildiğini, iş mahallinde 1 nolu hakedişten sonra yapılan imalatların 07.05.2021 tarihli 2 nolu hakedişte değerlendirildiğini ve tesiste sözleşme fiyatları ile 720.989,58 TL'lik iş yapılarak %14,70'lik gerçekleşme sağlandığının tespit edildiğini, 14.06.2021 tarihli yazılar ile davacı yükleniciye verilmesi gereken siparişlerin verilmesi gerektiği hatırlatılmasına ve tüm uyarılara rağmen işe devam edilmemesi üzerine 16.06.2021 tarihli yazı ile 10 gün süre verilerek 2021 yılı revize iş programına göre Nisan, Mayıs, Haziran ayları iş programı dilimlerinin gerçekleştirilmesinin istendiğini, iş mahallinde 22.06.2021 tarihinde durum tespit tutanağı düzenlenerek tesisin son durumunun özetlendiğini, akabinde 25.06.20 21... .06.2021 tarihlerinde de iş mahallinde yapılan incelemede yine farklı bir imalat olmadığının anlaşılması üzerine mevcut durumun tutanak altına alındığını, taraflar arasında imzalanan sözleşme kapsamında müvekkilinin yükümlülüklerini yerine getirdiğini, işin aciliyeti göz önünde bulundurularak mevcut şartlar dahilinde yapım işinin daha fazla sürüncemede kalmadan bitirilmesi yönünde karar alındığını belirterek, davanın reddine karar verimesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasındaki ihtilafın, feshin haksız olup olmadığı ve davacının Hazineye gelir kaydedilen teminat mektubu bedelinin istirdadını talep koşullarının bulunup bulunmadığı noktasında toplandığı, işin başında davacı yüklenici tarafça davalı iş sahibine projenin revize edilmesi gerektiği yönünde yazılı ve sözlü uyarıların yapıldığı, davalı tarafça bu uyarıların dikkate alınmayarak mevcut projeye uygun şekilde işlem yapılmasının istendiği, davacı tarafça bir takım imalatlar yapıldıktan sonra projenin revize edildiği, onaylı revize proje davacı yükleniciye 20.04.2021 tarihinde teslim edilmesine karşın süre uzatım hesabında bu tarihin 07.04.2021 olarak alınıp eksik süre verildiği, fesih kararında yasal bir gerekçe belirtilmediği, temin edilen bilirkişi heyet raporuna göre fesih tarihi itibariyle kalan sürede kalan işi bitirme imkânının mevcut olduğu gerekçesi ile davanın kabulü ile, 675.485,67 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile,davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı vekili temyiz dilekçesinde; a.Mahkemenin kararının, sübjektif ve hayatın olan akışına aykırı gerekçeler ile tesis edildiğini, b.Bilirkişi raporundan hareketle “yükleniciye eksik süre uzatımı verildi“ hükmüne varılmasının hiçbir somut unsura dayanmadığını, c.Yüklenicinin taraflar arasında imza edilmiş ve idarece onaylanmış iş programına uymakla mükellef olduğunu, bu hususun yüklenici taahhüdü olduğunu, yüklenicinin kayıtsız şartsız imza ettiği iş programının mevcudiyetinin, süre uzatımına ilişkin tüm mütalaa, tartışma, tasarruf ya da kritiklerin kayıtsız ve yersiz olduğunu gösterdiğini, d.Gerekçeli kararda fesih sebebinin belirtilmediği ifade edilmişsede, mahkemeye verilen ihale dokümanlarında fesihin hangi sebeplere dayanarak tesis edildiğinin, kurumlara yapılan yazışmalarda ve yükleniciye yazılan yazılarda açıkça belirtildiğini beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan haksız fesih nedeniyle nakde çevrilen teminat mektubu bedelinin tahsili istemine ilişkindir. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle hükme esas alınan bilirkişi raporunun olaya uygun ve içerik itibariyle yeterli ve inandırıcı olduğunun anlaşılmasına,bilirkişi raporunda, fesih tarihi itibariyle sözleşmenin bitimine kalan sürede yüklenicinin işi bitirme imkanının mevcut olduğunun tespit edilmiş olmasına göre, usul ve kanuna uygun olup, davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge adliye mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1. maddesi hükmü uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı harcın temyiz edenden alınmasına, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 30.10.2025 tarihinde oy birliği ile karar verilmiştir.