Yapay Zeka ile Yazılan Dilekçe Reddedilir mi? Sahte Emsal Kontrolü

Kısa cevap: Bir dilekçe yalnız yapay zeka kullanılarak hazırlandığı için kendiliğinden reddedilmez. Risk; metnin zorunlu unsurları taşımaması, maddi olayla delili bağlamaması, yanlış süre veya görev-yetki kabulü yapması, uydurma mevzuat ya da gerçekte bulunmayan emsal karar kullanmasıdır. AI taslağı, imzalanmadan ve sunulmadan önce avukat tarafından kaynak, olay, usul ve talep yönünden doğrulanmalıdır.

Neden şimdi herkes “sahte emsal karar” riskini konuşuyor?

Üretken yapay zeka, doğru cevabı veri tabanından aynen çekmek yerine sıradaki muhtemel ifadeyi üretir. Bu nedenle biçimsel olarak ikna edici fakat gerçekte bulunmayan bir daire, esas-karar numarası, tarih veya karar özeti oluşturabilir.

Muş Barosu'nun 18 Ekim 2025 tarihli duyurusu, yapay zeka ile hazırlanan dava ve cevap dilekçelerinde gerçekte bulunmayan emsal Yargıtay kararlarının kontrol edilmeden sunulduğuna ilişkin bildirimlere dikkat çekiyor. Türkiye Barolar Birliği'nin Haziran 2026 çalışması da mesleki sır, kişisel veriler, insan denetimi, doğrulama yükümlülüğü ve mesleki sorumluluğu temel başlıklar arasında sayıyor.

Bu risk yalnız genel sohbet botlarına özgü kabul edilmemelidir. Kaynakla çalışan hukuk AI araçları riski azaltabilir; fakat kapalı sistemler üzerinde yapılan ön kayıtlı bir akademik çalışma, profesyonel hukuk araştırma ürünlerinde bile yanlış veya dayanıksız çıktıların tamamen ortadan kalkmadığını gösterdi. Doğru güvenlik modeli “araç hata yapmaz” değil, “hata yakalanabilir ve sunumdan önce durdurulur” modelidir.

AI ile yazılan dilekçe hangi nedenlerle sorun çıkarır?

Risk	Metindeki erken işaret	Sunumdan önce kontrol
Uydurma emsal karar	Kusursuz görünen fakat bağlantısız künye	Daire, esas, karar, tarih ve tam metni ayrı ayrı doğrula
Yanlış mevzuat	Madde numarası var, kural metni yok	Güncel resmî metni aç; yürürlük ve değişiklik tarihine bak
Olay ekleme	Dosyada olmayan kesin ifadeler	Her vakıayı dosya belgesine veya müvekkil beyanına bağla
Delil kopukluğu	Uzun olay anlatımı, belirsiz delil listesi	Hangi delilin hangi vakıayı ispatladığını yaz
Süre hatası	Tebliğ tarihi sorulmadan kesin son gün	Tebliğ, öğrenme, başlangıç ve tatil kurallarını yeniden hesapla
Görev-yetki hatası	Mahkeme seçimi gerekçesiz	Özel kural, sözleşme ve somut olay bağlantısını kontrol et
Talep çelişkisi	Gerekçe başka, sonuç başka	Her talebi vakıa ve hukuki sebep ile eşleştir
Gizli veri sızıntısı	Ham dosyanın genel araca yüklenmesi	Gereksiz kimlik, sağlık, banka ve meslek sırrı verisini çıkar

90 saniyelik sahte emsal karar testi

Bir karar alıntısı şu dört kapıyı geçmeden dilekçeye girmemelidir:

1. Künye kapısı: Daire, esas numarası, karar numarası ve tarih birlikte bulunabiliyor mu?
2. Tam metin kapısı: Kararın yalnız özeti değil, erişilebilen tam metni açılabiliyor mu?
3. Bağlam kapısı: Alıntılanan cümle gerçekten o kararda mı; karşı oy, bozma gerekçesi veya taraf iddiası yanlışlıkla “mahkeme görüşü” yapılmış mı?
4. Benzerlik kapısı: Kararın hukuki sorunu ve belirleyici olguları eldeki dosyayla gerçekten örtüşüyor mu?

Arama sonucunda yalnız karar numarası görmek yeterli değildir. Aynı numaraya benzeyen kayıtlar, eksik metinler veya bağlamından koparılmış pasajlar yanlış güven yaratabilir. Yargıtay karar arama rehberindeki künye ve tam metin adımlarını, her önemli dayanak için tekrarlayın.

Kırmızı bayraklar: AI bir kararı uydurmuş olabilir mi?

Şu işaretlerden biri varsa kararı “doğrulanmadı” olarak ayırın:

• karar numarası var fakat resmî veya güvenilir karar kaynağında hiçbir iz yok,
• daire ile hukuki uyuşmazlık türü açık biçimde uyumsuz görünüyor,
• karar tarihi ve esas-karar numarası biçimi birbiriyle tutarsız,
• model farklı sorularda aynı özeti farklı künyelere bağlıyor,
• alıntı olağanüstü net ve kapsayıcı fakat tam metin sunulamıyor,
• kararın sonucu anlatılıyor ancak bozma/onama gerekçesi gösterilemiyor,
• “yerleşik içtihat” deniyor fakat birden fazla doğrulanabilir karar bulunamıyor,
• kaynak sorulduğunda model yalnız kendi önceki cevabını tekrar ediyor.

En güvenli tepki, modele “emin misin?” demek değildir. Kaydı ürün dışındaki resmî veya güvenilir kaynakta açmak, tam metni okumak ve somut olay benzerliğini insan gözüyle değerlendirmektir.

Dilekçeyi sunmadan önce 7 adımlı doğrulama protokolü

1. Dosyadaki vakıaları dondurun

AI taslağını okumadan önce doğrulanmış olay listesini çıkarın: taraflar, tarihler, işlem sırası, tebligatlar, ödemeler, fesih veya ihtar içerikleri. Taslakta bu listenin dışında kalan her kesin ifade ayrıca işaretlenmelidir.

2. Her vakıaya bir delil veya kaynak durumu verin

“Belgeyle sabit”, “müvekkil beyanı”, “karşı taraf iddiası”, “çekişmeli” ve “henüz doğrulanmadı” etiketleri kullanın. AI'ın ihtimali kesin olguya dönüştürmesi böylece daha kolay fark edilir.

3. Mevzuatı güncel metinden açın

Kanun adı ve madde numarasını görmekle yetinmeyin. Maddenin yürürlükteki metni, geçici hükümler, değişiklik tarihi ve somut olaya uygulanacak zaman dilimi ayrıca kontrol edilmelidir.

4. Emsal kararları künye ve tam metinle eşleştirin

Kararı emsal karar arama ekranında veya ilgili resmî kaynakta açın. Daire, esas, karar, tarih, hukuki sorun, belirleyici olgu ve sonuç alanlarını kısa bir tabloya kaydedin. Tam metni açılamayan karar, sunum için doğrulanmış dayanak kabul edilmemelidir.

5. Usul kontrolünü içerikten ayırın

Görev, yetki, süre, dava şartı, hukuki yarar, husumet, harç ve gider avansı ayrı bir kontrol listesi olmalıdır. Akıcı bir esas anlatımı, usul eksikliğini görünmez hâle getirebilir.

6. Talep sonucunu geriye doğru test edin

Her talep için “hangi vakıa, hangi delil ve hangi hukuki sebep?” sorusunu sorun. Bu üçlüden biri boşsa talep sonucu yeniden kurulmalıdır.

7. Son metni AI cevabı değil, avukat çalışması olarak okuyun

Metni kısa, açık ve dosyaya özgü hâle getirin. Gereksiz kesinlikleri, tekrarları ve süslü fakat işlevsiz cümleleri çıkarın. İmza ve sunum sorumluluğunun araca değil, meslek mensubuna ait olduğunu unutmayın.

Örnek: ikna edici görünen sahte atıf nasıl düzeltilir?

Riskli ifade: “Yargıtay'ın yerleşik kararlarına göre işverenin soyut performans iddiası tek başına geçerli fesih nedenidir.”

Bu cümle üç sorun taşır: Karar künyesi yoktur, “yerleşik” sözcüğü bir karar dizisiyle kanıtlanmamıştır ve somut olayın performans ölçütleri bilinmemektedir.

Kontrollü çalışma biçimi:

1. Uyuşmazlığı “performans düşüklüğü nedeniyle fesihte objektif ölçüt, savunma ve iyileştirme imkânı” olarak parçalara ayırın.
2. Her alt sorun için karar adaylarını bulun.
3. Tam metinde belirleyici olguları ve sonucu kaydedin.
4. Elde edilen ilkeyi dosyadaki performans kriteri, bildirim ve savunma kayıtlarıyla karşılaştırın.
5. Yalnız doğrulanan kararları doğru künye ve bağlamla kullanın.

Bu yöntem “AI daha güzel cümle kursun” yaklaşımından farklıdır. Amaç, metni hızla çoğaltmak değil; doğrulanabilir araştırmayı dosyaya bağlamaktır.

SmartHukuk bu riski nasıl azaltır, neyi garanti etmez?

SmartHukuk'un kaynaklı araştırma akışı, 12M+ erişilebilir karar kaydı içinden aday sonuçlar bulur; karar künyesini ve erişilebilen tam metni kullanıcıya gösterir. Seçilen dayanaklar UDF, Word veya PDF olarak düzenlenebilen taslağa aktarılabilir. Böylece “model böyle dedi” ile “kararı açtım ve kontrol ettim” arasındaki fark görünür olur.

Bu mekanizma hatasızlık garantisi değildir. Kapsam, tam metin erişimi, güncellik, somut olay benzerliği ve hukuki sonuç yine kontrol edilmelidir. SmartHukuk'un ölçülebilir iddiaları ve sınırları Kanıt Merkezi'nde, araç seçerken uygulanabilecek 100 puanlık test ise aynı sayfada yayımlanır.

Büro için tek sayfalık AI dilekçe politikası

Her büro en az şu kuralları yazılı hâle getirebilir:

• Ham müvekkil dosyası genel amaçlı AI aracına yüklenmez.
• Gereksiz kişisel veri ve meslek sırrı çıkarılmadan işlem yapılmaz.
• Kaynaksız karar veya mevzuat ifadesi dilekçeye alınmaz.
• Süre, görev, yetki ve talep sonucu ayrı kişi veya ayrı kontrol turuyla incelenir.
• Kullanılan araç, tarih, doğrulanan kaynaklar ve son kontrolü yapan kişi kaydedilir.
• Otomatik üretim doğrudan UYAP'a veya karşı tarafa gönderilmez.
• Şüpheli veya doğrulanamayan çıktı silinir; “muhtemelen doğrudur” kabul edilmez.

Kişisel veri ve meslek sırrı tarafı için avukatların AI kullanım kontrol listesini, belgenin biçim ve sunum tarafı için UYAP dilekçede yapılan 9 hata rehberini kullanın.

Sık sorulan sorular

Mahkeme bir dilekçeyi AI ile yazıldığı için reddeder mi?

Tek başına kullanılan araç değil, dilekçenin usul ve içerik bakımından yeterliliği önemlidir. Zorunlu unsur, süre, görev-yetki, delil, hukuki sebep ve talep hataları sonuç doğurabilir. AI kullanımı bu kontrolleri ortadan kaldırmaz.

Yapay zekanın verdiği Yargıtay kararı nasıl doğrulanır?

Daire, esas, karar ve tarih bilgilerini birlikte arayın; erişilebilen tam metni açın; alıntının kararın gerçek gerekçesi içinde bulunduğunu ve somut olayın eldeki dosyayla karşılaştırılabilir olduğunu kontrol edin.

Kaynaklı hukuk AI hiç halüsinasyon yapmaz mı?

“Hiç yapmaz” garantisi güvenilir değildir. Kaynaklı sistemler riski azaltabilir ve denetimi kolaylaştırabilir; fakat yanlış eşleşme, eksik metin, güncellik veya yorum hatası yine mümkündür. İnsan doğrulaması gerekir.

AI dilekçesini doğrudan UYAP'a yükleyebilir miyim?

Teknik olarak dosya formatı açılabilir olsa bile içerik doğrudan sunulmamalıdır. Kimlik, olay, delil, mevzuat, emsal, süre, görev-yetki ve talep sonucu kontrol edilmeli; son metin yetkili kişi tarafından onaylanmalıdır.

ChatGPT'den karar numarası istemek güvenli mi?

Karar adayı istemek araştırmaya başlangıç olabilir; ancak verilen numara doğrulanmadan kullanılamaz. Genel amaçlı modelin kendi cevabı kaynak değildir. Kararın güvenilir bir veri tabanında ve mümkünse resmî kaynağında bulunması gerekir.

---

Bu içerik genel bir doğrulama çerçevesidir; somut dosyada hukuki görüş yerine geçmez. Süre, görev, yetki, mevzuat ve kararlar güncel resmî kaynaklardan ayrıca kontrol edilmelidir.