Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nasıl Hazırlanır?

Kısa cevap: Protokol yalnız “boşanmayı kabul ediyoruz” metni değildir. Çocukların durumu ile boşanmanın mali sonuçları açık ve uygulanabilir biçimde düzenlenmeli; eşler duruşmada serbest iradeleriyle bu düzenlemeyi kabul etmelidir. Hâkim çocukların ve tarafların menfaatini gözeterek gerekli değişikliği önerebilir; TMK 166/3 uyarınca bu yol ancak evlilik en az bir yıl sürmüşse mümkündür.

Türk Medeni Kanunu’nun 166/3 maddesine göre evlilik en az bir yıl sürmüşse eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin diğerinin açtığı davayı kabul etmesi hâlinde anlaşmalı boşanma gündeme gelebilir. Süre şartı, tarafların bizzat dinlenmesi ve düzenlemenin uygun bulunması birlikte aranır.

Protokolde hangi başlıklar bulunmalı?

Anlaşmalı boşanma protokolünde dokuz başlık netlikle düzenlenmelidir: boşanma iradesi, çocuk varsa velayet ve kişisel ilişki takvimi, iştirak ve yoksulluk nafakası, maddi/manevi tazminat, mal ve eşya paylaşımı, konut ile borçların durumu ve yargılama giderleri. Her başlık, hâkimin ve tarafların sonradan yorum farkına düşmeyeceği kadar açık yazılmalıdır. Aşağıdaki tablo her başlık için açıklık testini sıralar.

Başlık	Açıklık testi
Boşanma iradesi	Her iki eşin açık kabulü var mı?
Velayet	Hangi çocuk bakımından kime bırakılacağı belli mi?
Kişisel ilişki	Gün, saat, teslim yeri, tatil ve özel günler uygulanabilir mi?
İştirak nafakası	Tutar, başlangıç, ödeme günü ve hesabı belli mi?
Yoksulluk nafakası	Talep/feragat, tutar ve ödeme düzeni açık mı?
Maddi/manevi tazminat	Talep, feragat, tutar ve ödeme tarihi tereddütsüz mü?
Mal/eşya	Hangi malın kime kalacağı ayırt edilebilir mi?
Konut ve borçlar	Kullanım, tahliye, kredi ve abonelik planı var mı?
Yargılama gideri	Harç, gider ve vekâlet ücreti iradesi açık mı?

“Taraflar mal konusunda anlaşmıştır” gibi genel cümle, hangi malın veya borcun kapsandığını göstermeyebilir. Tapu, araç, banka hesabı veya ev eşyası düzenleniyorsa ayırt edici bilgi ve devir zamanı yazılmalıdır. Üçüncü kişiye ait borç veya mülkiyet üzerinde eşlerin kendi aralarındaki protokolle tek başına sonuç doğuramayacağı unutulmamalıdır.

Çocukla ilgili düzenleme nasıl yazılır?

Çocuğun üstün yararı esastır ve düzenleme bu ilkeye göre kurulmalıdır. Kişisel ilişki takvimi; okul, yaş, sağlık, mesafe ve mevcut düzen dikkate alınarak somut gün, saat ve teslim yeri belirtecek biçimde uygulanabilir kurulmalıdır. “Uygun zamanlarda görüşür” gibi belirsiz ifadeler ileride yeni bir uyuşmazlık yaratabilir; aşağıdaki alanlar tek tek kontrol edilmelidir.

Kontrol edilecek alanlar:

Hafta içi/hafta sonu gün ve saatleri,
Teslim ve iade yeri,
Yarıyıl/yaz tatili,
Bayram ve özel günler,
Ulaşım sorumluluğu,
Sağlık ve eğitimde bilgi paylaşımı,
Nafakanın ödeme tarihi ve yöntemi.

Mali hükümler neden ayrı satır yazılmalı?

Nafaka, tazminat, eşya, mal rejimi ve yargılama gideri farklı hukuki sonuçlar doğurur. Her biri için “talep var/yok”, tutar, vade ve ifa biçimi ayrı gösterilmelidir. Feragat ifadeleri geniş ve belirsiz bırakılmamalı; hangi hak ve dönemi kapsadığı somut dosyada değerlendirilmelidir.

Protokolü hazırladıktan sonra dava dilekçesindeki talep sonucu ile satır satır karşılaştırın. Boşanma dilekçesi rehberi sürecin genel çerçevesini açıklar; düzenlenebilir taslak için SmartHukuk belge oluşturma alanını kullanabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Bir yıl dolmadan anlaşmalı boşanma olur mu?

Hayır, TMK 166/3’teki anlaşmalı boşanma yolunda evliliğin en az bir yıl sürmüş olması aranan bir şarttır; bu süre dolmadan bu özel yola başvurulamaz. Eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin diğerinin açtığı davayı kabul etmesi de bu bir yıllık süreyle birlikte aranır. Diğer boşanma sebepleri ve usulü somut olayda ayrıca değerlendirilir.

Duruşmaya gitmeden anlaşmalı boşanma olur mu?

Hayır, kanun hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesini arar; bu nedenle duruşmasız bir anlaşmalı boşanma kural olarak mümkün değildir. Hâkim aynı duruşmada çocukların ve tarafların menfaatini gözeterek protokolde gerekli gördüğü değişikliği önerebilir. Somut mahkeme işlemleri ve mazeret konusu ayrıca incelenmelidir.

Hâkim protokolü değiştirebilir mi?

Evet, hâkim tarafların ve çocukların menfaatini göz önünde tutarak protokolde gerekli gördüğü değişiklikleri önerebilir; bu, protokolü tek taraflı olarak yeniden yazmak anlamına gelmez. Boşanmanın bu yoldan gerçekleşmesi, önerilen değişikliklerin taraflarca duruşmada serbest iradeyle kabul edilmesine bağlıdır; kabul edilmezse süreç bu hâliyle sonuçlanmaz.

Protokol imzalandıktan sonra vazgeçilebilir mi?

Kesin bir cevap yoktur; anlaşmalı boşanmada esas belirleyici, protokolün imza anı değil duruşmadaki irade ve hüküm sürecidir. Taraflardan birinin iradesini değiştirmesi hâlinde, bu değişikliğin zamanı, protokolün bağlayıcılığı ve davanın hangi aşamada olduğu birlikte değerlendirilir. Duruşmada serbest iradeyle kabul edilmemiş bir protokol, boşanma sonucunu kendiliğinden doğurmaz.

Resmî kaynaklar

Son kaynak kontrolü: 13 Temmuz 2026. Çocuk, mal, borç, nafaka ve tazminat hükümleri somut aile ve malvarlığı yapısına göre hazırlanmalıdır.