Boşanma Süreci Rehberi 2026: Nafaka, Velayet ve Mal Rejimi

Kısa cevap: Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması ve hâkimin tarafları bizzat dinleyerek protokolü onaylaması gerekir. Çekişmeli boşanmada en yaygın sebep evlilik birliğinin temelinden sarsılmasıdır ve kusur, nafaka ile tazminat taleplerini doğrudan etkiler. Mal rejiminin tasfiyesi ayrı bir taleptir; istenmedikçe mahkeme kendiliğinden karar vermez.

Boşanmada sonucu belirleyen, dilekçedeki iddialardan çok hangi talebin hangi delile dayandırıldığıdır. Bu rehber, anlaşmalı ve çekişmeli boşanma arasındaki farkı, nafaka türlerini, velayet ölçütlerini ve mal rejimi tasfiyesini uygulamadaki sırasıyla ele alır.

Hızlı cevap: boşanmada temel kurallar

• Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması veya birinin davasını diğerinin kabul etmesi gerekir.
• Anlaşmalı boşanmada hâkim tarafları bizzat dinler ve protokolü uygun bulmadıkça karar vermez; protokolde değişiklik isteyebilir.
• Çekişmeli boşanmada en yaygın sebep, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasıdır.
• Nafaka tek tür değildir: tedbir, iştirak, yoksulluk ve yardım nafakası farklı şartlara tabidir.
• 1 Ocak 2002'den itibaren yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimidir; aksi kararlaştırılmadıkça bu rejim uygulanır.
• Mal rejiminin tasfiyesi kural olarak boşanma davasından ayrı değerlendirilir; talep edilmeden karar verilmez.

Bu rehber genel bilgilendirmedir. Boşanmada sonuç; evlilik süresi, kusur durumu, çocukların yaşı, gelir ve mal varlığı gibi somut verilere göre değişir. Dava açmadan önce bir aile hukuku avukatına danışın.

Anlaşmalı mı, çekişmeli mi?

Anlaşmalı boşanma en az bir yıllık evlilik şartı arar, taraflar imzaladıkları protokolle başvurur ve hâkim tarafları dinleyip protokolü onaylar veya değişiklik ister; süreç genellikle kısadır. Çekişmeli boşanmada süre şartı yoktur, dava dilekçesi ve delil listesiyle sebep ispatlanır, hâkim kusur ve talepleri delillerle inceler; tanık, bilirkişi ve keşfe göre süreç uzayabilir.

Ölçüt	Anlaşmalı boşanma	Çekişmeli boşanma
Ön şart	En az bir yıllık evlilik	Süre şartı yok, sebep ispatlanır
Temel belge	Tarafların imzaladığı protokol	Dava dilekçesi ve delil listesi
Hâkimin rolü	Tarafları dinler, protokolü onaylar veya değişiklik ister	Kusur ve talepleri delillerle inceler
Süre	Genellikle kısa	Tanık, bilirkişi ve keşfe göre uzayabilir
Risk	Protokoldeki eksik madde sonradan uyuşmazlık doğurur	Kusurun ispatlanamaması talepleri düşürür

Anlaşmalı boşanmada en sık yapılan hata, protokolü "boşanma cümlesi" gibi kısa yazmaktır. Velayet, kişisel ilişki günleri, iştirak nafakasının artış ölçütü, yoksulluk nafakası, mal rejimi tasfiyesi ve yargılama giderleri protokolde açıkça düzenlenmezse dosya çekişmeliye dönebilir veya sonradan yeni dava açılır. Protokolde bulunması gereken maddeler için anlaşmalı boşanma protokolü nasıl hazırlanır? yazısına bakın.

Çekişmeli boşanmada kusur ve ispat

Çekişmeli boşanmada mahkeme, tarafların kusur durumunu karşılaştırarak değerlendirir. Kusur; yalnız boşanma kararını değil, yoksulluk nafakası ve tazminat taleplerini de doğrudan etkiler.

İspatta kullanılabilecek deliller:

1. Tanık anlatımları,
2. Yazışmalar ve mesajlar (hukuka uygun elde edilmiş olmak kaydıyla),
3. Adli ve idari kayıtlar, koruma kararları,
4. Sağlık raporları,
5. Banka ve harcama kayıtları,
6. Sosyal medya paylaşımları.

Delil toplarken hukuka aykırılık riski gözden kaçırılmamalıdır. Karşı tarafın telefonuna izinsiz erişmek veya konuşmasını gizlice kaydetmek hem delilin değerlendirilmemesine hem de ayrı bir ceza sorumluluğuna yol açabilir. Sınırlar için telefon görüşmesini kaydetmek suç mu, delil olur mu? yazısını inceleyin.

Nafaka türleri karıştırılmamalı

Nafaka	Ne zaman gündeme gelir	Kim lehine
Tedbir nafakası	Dava süresince, geçici olarak	Eş ve/veya çocuk
İştirak nafakası	Boşanmadan sonra, çocuğun giderleri için	Velayet kendisine verilmeyen eşten
Yoksulluk nafakası	Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eş için	Kusuru daha ağır olmayan eş
Yardım nafakası	Boşanmadan bağımsız, altsoy-üstsoy ve kardeşler arasında	Yardım muhtaç yakın

Uygulamada en çok karıştırılan iki başlık şunlardır: iştirak nafakası çocuğun hakkıdır ve velayet kendisinde olmayan ebeveynden istenir; yoksulluk nafakası ise eşin talebine ve kusur karşılaştırmasına bağlıdır.

Nafakanın sonradan artırılması ayrı bir davanın konusudur. Şartlar ve hazırlık için nafaka artırım davası rehberine bakın.

Velayette belirleyici ölçüt: çocuğun üstün yararı

Velayette mahkemenin ölçütü tarafların talebi değil, çocuğun üstün yararıdır. Değerlendirmede genellikle şu unsurlar birlikte incelenir:

• Çocuğun yaşı, sağlık ve eğitim durumu,
• Bakımın fiilen kim tarafından üstlenildiği,
• Ebeveynlerin çalışma ve barınma koşulları,
• Çocuğun alıştığı çevrenin sürekliliği,
• İdrak çağındaki çocuğun görüşü,
• Uzman (pedagog, sosyal çalışmacı) raporu.

Kişisel ilişki (görüş) düzenlemesi kararda açıkça yazılmalıdır. "Uygun zamanlarda" gibi belirsiz ifadeler, icra aşamasında uygulanamaz hâle gelir ve yeni uyuşmazlık doğurur.

Mal rejimi tasfiyesi ayrı bir taleptir

1 Ocak 2002'den itibaren yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılmadır. Bu rejimde kural olarak evlilik içinde edinilen mal varlığı değerleri tasfiyeye konu olur; kişisel mallar ise kapsam dışındadır.

Kavram	Örnek
Edinilmiş mal	Çalışma karşılığı edinilen değerler, sosyal güvenlik ödemeleri, kişisel malların gelirleri
Kişisel mal	Evlenmeden önce sahip olunan mallar, miras veya karşılıksız kazandırma yoluyla edinilenler, manevi tazminat alacakları

Tasfiye talebi ayrıca ileri sürülmelidir; boşanma davasında talep edilmemişse mahkeme kendiliğinden karar vermez. Malın kim adına kayıtlı olduğu tek başına sonucu belirlemez; edinim tarihi ve finansmanın kaynağı incelenir. Bu nedenle tapu, banka ve kredi kayıtları erkenden toplanmalıdır.

Dava öncesi hazırlık listesi

1. Nüfus kayıt örneği ve evlilik bilgileri,
2. Çocukların okul, sağlık ve bakım kayıtları,
3. Gelir belgeleri, bordro ve banka hareketleri,
4. Tapu, araç ve ortaklık kayıtları,
5. Kredi ve borç dökümleri,
6. Kusur iddiasını destekleyen yazışma ve raporlar,
7. Varsa koruma kararı ve şikâyet dosyaları.

Talepleri "boşanma, nafaka, velayet, tazminat" diye topluca yazmak yerine her talebi dayandığı delille eşleştirmek, hem dilekçeyi hem duruşma hazırlığını güçlendirir. Benzer olaylarda mahkemelerin kusur ve nafaka değerlendirmesini görmek için somut olayı kişisel veri eklemeden yazıp emsal karar aramasını kullanabilir, taslağınızı dilekçe oluşturma aracıyla hazırlayabilirsiniz.

Sonraki adım: talep-delil listesini dilekçeye geçirin

Hazırlık listesindeki belgeler tamamlandığında sıradaki iş, dosyayı okumak değil yazmaktır: her talebi dayandığı delille birlikte dilekçeye taşımak. Boşanma türü, olay kronolojisi, çocuklar, nafaka, tazminat ve sonuç talepleri ayrı alanlarda düzenlenmiş bir taslakla başlamak için boşanma dilekçesi sayfasını kullanabilirsiniz; hazırlanan metni resmî başvurudan önce dosyanıza göre kontrol edin.

Sık sorulan sorular

Anlaşmalı boşanma için evlilik süresi şartı var mı?

Evet, evlilik süresi şartı vardır. Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması aranır; ayrıca eşlerin birlikte başvurması veya birinin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi gerekir. Bu süre dolmadan taraflar anlaşsa dahi anlaşmalı boşanma hükümlerine göre karar verilemez; dava çekişmeli olarak görülür.

Hâkim anlaşmalı boşanma protokolünü değiştirebilir mi?

Evet, değiştirebilir. Hâkim protokolü uygun bulmazsa onaylamaz ve özellikle çocuklara ilişkin düzenlemelerde değişiklik isteyebilir; bu yetki hâkimin tarafları bizzat dinleme yükümlülüğünden doğar. Taraflar önerilen değişikliği kabul etmezse dosya anlaşmalı olarak sonuçlanmaz ve dava çekişmeli sürece dönerek devam eder.

2026'da yeni bir boşanma kanunu çıktı mı?

Hayır, 2026'da yeni bir boşanma kanunu çıkmadı. Boşanma hükümleri hâlâ Türk Medeni Kanunu'nda yer alır ve kamuoyunda dolaşan "yeni boşanma kanunu" iddialarının çoğu yürürlükteki mevzuata dayanmaz. Güncel durum için yeni boşanma kanunu var mı? yazısına bakın.

Mal paylaşımı boşanma davasıyla birlikte karara bağlanır mı?

Hayır, otomatik olarak birlikte karara bağlanmaz. Mal rejiminin tasfiyesi boşanmadan ayrı bir taleptir; kural olarak boşanma kararının kesinleşmesiyle birlikte değerlendirilir ve ayrıca istenmesi gerekir. Talep edilmediği sürece mahkeme kendiliğinden paylaşıma karar vermez; malın kim adına kayıtlı olduğu tek başına sonucu belirlemez.

Resmî kaynaklar

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
• 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun
• Adalet Bakanlığı
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı

Son güncelleme: 2026-08-02

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye değildir. Şiddet, koruma tedbiri veya süre riski bulunan durumlarda vakit kaybetmeden bir avukata ve yetkili makamlara başvurun.