3. Hukuk Dairesi 2025/977 E. , 2025/3269 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/453 E., 2023/726 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 32. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2021/419 E., 2022/431 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve katılma yoluyla davalılardan ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikler yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili; ... İlçesi, ... Mahallesi, 2330 Ada 334 Parsel sayılı 11.194,00 m² alanlı taşınmazla ilgili olarak davalı şirket tarafından müvekkili İdare aleyhine kamulaştırmasız el atma tazminatı talebiyle açılan davanın 30.12.2003 tarihinde kabul edildiğini ve kararın kesinleştiğini, davalı şirket tarafından icra takibine konu edilen mahkeme ilamı gereğince; 1.165 m²'lik kamulaştırmasız el atma karşılığı hükmedilen tazminat tutarının tamamının müvekkilinden haczen tahsil edildiğini, kesinleşen mahkeme kararı ile müvekkili İdare lehine tapuda yol olarak terkinine hükmedilen 1.165 m²'lik kısmın infaz işleminin gerçekleştirilmesi için ... Tapu Müdürlüğüne müracaat edildiğini, dava konusu taşınmazın ifraz edilmekle kapatılmış olduğunun bildirildiğini, yapılan araştırmalar ve incelemeler sonucunda; dava konusu taşınmazın tamamının, karar kesinleşmeden önce davalı Şirket tarafından 13.08.2004 tarihli ve ... yevmiye numarası ile diğer davalı ...'ye satıldığını, yeni malik ...'nin de ... 14. Noterliğinde düzenlenen 13.08.2004 tarihli ve ... yevmiye nolu taahhüt-feragat ve muvafakatname ile kamulaştırmasız el atma tazminatı davasının tüm sonuçlarından davalı Şirket lehine feragat ettiğini, mahkeme kararına mesnet bilirkişi fen memurunun hazırladığı krokide işaretli mahalli, tapuda devir ve terkin edeceğini kabul ettiğini, ancak davalı yeni malikin 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 15 ve 16. maddelerine istinaden ifraz-yola terk işlemi talebi doğrultusunda, ... Belediye Encümeninin 24.11.2005 tarihli ve 1744 sayılı kararı ile dava konusu taşınmazın el atılan kısmının da dahil olduğu 1.178,79 m²'lik alanın belediye lehine yola terk edildiğini öğrendiklerini, kesinleşen mahkeme kararının uygulanamaz hale geldiğini ve ödenen tazminatın müvekkili İdare aleyhine haksız olarak sebepsiz zenginleşme teşkil ettiğini belirterek, müvekkili İdare tarafından ödenen toplam 849.361,00 TL kamulaştırmasız el atma bedelinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini istemiştir.
II. CEVAP 1.Davalı Şirket vekili; Mahkeme kararına istinaden taşınmazın yol olarak terkininin sağlandığını, kamu yararının gerçekleştiğini, mükerrer ödeme olmadığını ve yararlanmada bulunulmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir. 2.Davalı ... vekili; Mahkeme kararına istinaden taşınmazın yol olarak terkininin sağlandığını, kamu yararının gerçekleştiğini, mükerrer ödeme olmadığını ve yararlanmada bulunulmadığını, ayrıca 2008 yılı İBB avan proje onay yazısı dolayısıyla davacının taşınmazın ... Belediyesi lehine yol olarak terkininden bilgisinin bulunduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen raporun hüküm kurmaya elverişli olduğu, davalıların kullanımında bulunmayan, ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2003/704 E., 2003/953 K. sayılı kararıyla kamulaştırmasız el atıldığı sabit bulunan uyuşmazlığa konu taşınmazın, hali hazırda yol olarak kullanılan kısmı açısından davalıların sebepsiz zenginleştiğinden bahsedilemeyeceği, davacı tarafından bedeli ödenerek yol kullanımında kalan 1.165,00 m²'lik taşınmazın, davalı ...'nin talebi neticesinde gerçekleştirilen imar uygulaması neticesinde ona ait parselde kalan 270,63 m²'lik kısmı açısından davalının sebepsiz zenginleştiği, diğer davalı Şirkete bu anlamda bir kusur atfedilemeyeceğinden sebepsiz zenginleştiğinden bahsedilemeyeceği gerekçesiyle; davalı ... aleyhine açılan davanın kısmen kabulüne, 197.306,92 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'den tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, davalı şirket aleyhine açılan davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, davacı vekili ve katılma yoluyla davalılardan ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.
IV. İSTİNAF Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; kamulaştırmasız el atma bedeli ödenen yere ait 1.165 m²'lik yerin yol olarak kullanıldığı, yol olan yer nedeniyle davalıların zenginleşmediği, ayrıca davalı ...'nin talebi sonrası oluşturulan imar uygulaması kapsamında bu parselde kalan kısım yönünden zenginleştiği, ödenen bedel olarak bu davada talep edilen 849.361,00 TL kamulaştırmasız el atma bedelinden davalı ...'nin kullandığı 270,63 m² karşılığının re'sen yapılan hesaplama ile 197.306,92 TL olarak hesaplandığı, bilirkişi heyet raporunun taraf, mahkeme ve Yargıtay denetimine elverişli olduğu, zamanaşımının dolmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, davacı vekili ve katılma yoluyla davalı ... vekili temyiz başvurusunda bulunmuşlardır.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri 1.Davacı vekili; ... 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2003/704 E. sayılı kesinleşmiş kararında yer alan "davalı ... lehine yol olarak terkine" ilişkin hükmün uygulanamaz hale geldiğini, davalılar arasında yapılan yapılan protokol de dikkate alındığında, her iki davalının da müvekkili İdare aleyhine sebepsiz zenginleştiğini, 23.05.2022 tarihli raporda, fen bilirkişisince hazırlanan krokide yer alan E ve F ile işaretli alanların, müvekkili İdare lehine terkinine karar verilen alanla ilgisinin olmadığının, müvekkili lehine yola terkini gereken alanın; krokide C harfi ile gösterilmiş olan ve imar uygulaması sonucu 374 sayılı parsel olarak ... Belediye Başkanlığı adına tapuya tescil edilen kısmın, D harfi gösterilen ve imar uygulaması sonucu tapuda ... Belediye Başkanlığı lehine yola terkini yapılan kısım ile G ve H harfi ile gösterilen davalı ...'nin mülkiyetinde kalan kısım olduğunu, davalı ...'nin mülkiyetinde kalan kısmın tamamının yol fonksiyonunda kaldığını, kamulaştırmasız el atma davalarında idare aleyhine verilen kararların kesinleşmesi ile birlikte tescil dışı kazanımın gerçekleştiğini, ortada yargılaması yapılmış ve kesinleşmiş bir hukuki olgu mevcutken davalı ...'nin, mülkiyetinde olmadığını bildiği 1.165,00 m²'lik kısımdan faydalanarak, inşaat izni alabilmek için ... Belediye Başkanlığı lehine bedelsiz terk etmiş gibi görünmek suretiyle haksız kazanç elde ettiğini, müvekkili İdarece bedeli ödenen kısımların, ifraz ve tevhit işlemleri sonucunda ... Belediye Başkanlığı adına yola terk edildiğini, kamulaştırmasız el atma tazminatına ait mahkeme kararında, yola terkinine karar verilen kısımların hangi idare lehine olduğunun öneminin olduğunu, davalı şirketin dava devam ederken dava konusu taşınmazı sattığını ve mülkiyet değişikliğinden müvekkili İdareyi haberdar etmediğini, kesinleşen hükmün tapuda infazı mümkün olmadığından davalı şirkete ödenen tazminatın haksız kazanç oluşturduğunu, davalılar arasında yapılan protokolün müvekkili İdareye karşı ileri sürülmesinin mümkün olmadığını ifade ederek; kararın bozulmasını talep etmiştir. 2.Davalı ... vekili; 1.426 m²'lik alanın dava dışı ... Belediyesi lehine bedelsiz olarak yola terk edildiğini, müvekkilinin sebepsiz zenginleşmesinin söz konusu olmadığını, bu nedenle davacının huzurdaki davayı açmakta hukuki yararının olmadığını, yol olarak vatandaşların kullanımına tahsis edilen yerde davacının malik sıfatı ile hareket edemeyeceğinin açık olduğunu, davanın zamanaşımına uğradığını, müvekkiline husumet yöneltilmesinin doğru olmadığını, zira kamulaştırmasız el atma nedeniyle ödenen tazminatın müvekkiline ödenmediğini, müvekkilinin taşınmazın önceki maliki davalı şirket ile davacı arasında görülmekte olan davanın tarafı olmadığı gibi, söz konusu karar sonucunda kendisine ne davalı şirket tarafından ne de davacı tarafından herhangi bir bildirim yahut talepte bulunulmadığı gibi, davacı tarafından söz konusu kesinleşen mahkeme ilamına istinaden terkin talebine ilişkin olarak yazılı bir beyanda bulunulmadığını, kamulaştırmasız el atma davasına ilişkin olarak hiçbir şerh, tedbir, kısıtlamanın konulmadığını, davacı tarafın haksız ve kötü niyetli olduğunu, aradan 15-20 yıl geçmesinin akabinde ikame edilen işbu davada hakkın açıkça kötüye kullanılmasının hukuk düzeni tarafından korunmaması gerektiğini ifade ederek; kararın bozulmasını talep etmiştir. B. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, kamulaştırmasız el atılan taşınmaz dolayısıyla ödenen bedelin sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca tahsili istemine ilişkindir. Temyizen incelenen kararda belirtilen gerekçeye, zamanaşımı süresinin kamu kurumlarında dava açılmasına emir vermeye yetkili makamın öğrenme gününden itibaren işlemeye başlayacak olmasına, davacı tarafından bedeli ödenerek yol kullanımında kalan 1.165,00 m²'lik taşınmazın, davalı ...'nin talebi neticesinde gerçekleştirilen imar uygulaması neticesinde ona ait parselde kalan 270,63 m²'lik kısmı açısından davalının sebepsiz zenginleştiğinin anlaşılmasına göre, davacı vekili ve davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı bakiye temyiz harçlarının temyiz edenlere yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 12.06.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.