3. Hukuk Dairesi 2025/1094 E. , 2025/4898 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/968 E., 2024/2788 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 8. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2023/458 E., 2024/187 K. Mahkeme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili; davalı ...'ın, 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun (1416 sayılı Kanun) kapsamında müvekkili Bakanlık adına "Din Felsefesi" alanında master ve doktora öğrenimi görmek üzere Amerika'ya gönderildiğini, davalı ...'ın .. Noterliğinin 21.01.2015 tarihli ve ... yevmiye nolu taahhütnamesini imzaladığını, diğer davalılar .. ve ..'in ise kefalet senedi ile kefil olduklarını kabul ve beyan ettiklerini, davalı ...'ın en son süre uzatım tarihinden sonra yüksek lisans tezini teslim etmediğini ve 21.11.2020 tarihinde öğrencilikle ilişiğinin kesildiğini, aynı Kanun'un 19. maddesi uyarınca yüklenme senedinde belirtilen bedellerin davalılardan tahsili hakkında karar alındığını ileri sürerek; fazlaya ilişkin hakları saklı olmak üzere, 166.081,45 USD ve 59.382,23 TL alacağın her bir ödeme tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiziyle birlikte davalı asıl borçlu ve kefillerden (kefillerin her birinin sorumlu olduğu miktar itibariyle) müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.
II. CEVAP Davalılar vekili; müvekkili Bahar'ın 04.10.2022 tarihinde Ankara 10. İdare Mahkemesinin 2022/2236 E. sayılı dosyası ile davacı Bakanlığa idari işlemin iptaline ilişkin dava açtığını ve dosyanın halen derdest olduğunu, müvekkilinin yüksek lisans eğitimini tamamlaması neticesinde 11.08.2022 tarihinde diplomasını aldığını ve 12.08.2022 tarihli dilekçeyle görev talebini davacı Bakanlığa ilettiğini, müvekkilinin yüksek lisans eğitimini başarıyla tamamlamış olarak samimi bir görev talebinde bulunduğunu, davacı İdare tarafından 30 günlük yasal süre içerisinde cevap verilmeyerek atanma talebinin kesin ve yürütülebilir şekilde reddedilmesi üzerine İdare Mahkemesinde dava açtığını, müvekkilinin atama işleminin yapılması durumunda işbu dava ile müvekkilinden talep edilen para borcunun ortadan kalkacağını, açılan davanın bekletici mesele yapılması gerektiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin; yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalının 1416 sayılı Kanun kapsamında ..-..Üniversitesinde tezli yüksek lisansını tamamladığını fakat süre ihlalinden dolayı doktora eğitim hakkını kaybettiğini, davacı Bakanlığın 02.09.2021 tarihli ve .. sayılı yazısında yer alan öğrenim borcuna istinaden görev almak istemiyle yaptığı 12.08.2022 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali için İdare Mahkemesine dava açtığı, kesinleşen Mahkeme kararına göre, yurt dışında lisansüstü öğrenim gören davacının yüksek lisans programından mezun olduğu, süre ihlali nedeniyle doktora öğrenimine başlayamadığı, bu haliyle davacının lisansüstü öğreniminin tamamından başarısız olduğundan söz edilemeyeceği, her ne kadar davacı doktora öğrenimini devam ettirememiş ise de, gerek 1416 sayılı Kanunun gerekçesi ve gerekse davacının yüksek lisans öğrenimini tamamladığı hususları birlikte dikkate alındığında, yüksek lisans öğrenimi nedeniyle yapılan masrafların karşılığının mecburi hizmet olarak ödenmesine karar verilmesi gerektiğinden bahisle bu idari işlemin iptaline karar verildiği, davacının alacak talebinin dayanağının bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
IV. İSTİNAF Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; 04.10.2022 tarihinde davalı ... tarafından eldeki davacı aleyhine Ankara 10. İdare Mahkemesinde işlemin iptali istemi ile dava açıldığı, Mahkemece yapılan yargılama neticesinde 27.04.2023 tarihli ve 2022/2236 E., 2023/854 K. sayılı karar ile davanın reddine karar verildiği, kararın davacı ... tarafından istinaf edilmesi üzerine Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 01.11.2023 tarihli ve 2023/2634 E., 2023/3469 K. sayılı dosyası ile davanın reddine ilişkin İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, söz konusu kararın istinaf karar tarihi itibariyle kesinleştiği, anılan Mahkeme kararı gereği davalının mecburi hizmetinin ifası için Üniversite Rektörlüğünün Uluslararası Ofis Biriminde çalıştırılmak üzere öğretim görevlisi kadrosuna atamasının yapıldığının görüldüğü, Mahkemece verilen kararın yerinde olduğu, ancak Mahkemece kısa ve gerekçeli karar arasında çelişki yaratıldığından ortada kanun yolu denetimine elverişli bir hüküm bulunmadığı, kısa kararın hüküm fıkrasında sehven hata yapıldığı kabul edilerek, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 304. maddesindeki hükmün tashihi kurumunun işletilemeyeceği dikkate alınarak, bu hususun aynı zamanda kamu düzenine ilişkin olduğu gerekçesiyle; davacının istinaf talebinin kabulüne, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
IV. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davacı vekili; dava konusuz kaldığından davanın reddi yönünde verilen kararın yerinde olmadığını, kısa karar ile gerekçe arasında çelişki olduğunu, her ne kadar davalı ...'ın Mahkeme kararı ile göreve başlaması söz konusu olsa da, somut olayda taahhütnamenin ihlali gerçekleştiğinden kusurlu olduğunu, yargılamaya ilişkin giderlerden davalının sorumlu olduğunu ifade ederek; kararın bozulmasını talep etmiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, yüksek lisans ve doktora yapmak için yurt dışına gönderilen davalı ...'ın, yüksek lisans eğitimini tamamlamadığından öğrencilikle ilişiğinin kesilmesi nedeniyle yapılan masrafların tahsili istemine ilişkindir. Davalı ...'ın 1416 sayılı Kanun kapsamında resmi-burslu statüde Bakanlık hesabına ve Üniversite adına Din Felsefesi alanında yüksek lisans ve doktora öğrenimi görmek üzere ABD'ye gönderildiği, davalının tezli yüksek lisansını tamamladığı fakat süre ihlalinden dolayı doktora eğitim hakkını kaybettiği, sonraki süreçte davalıdan 02.09.2021 tarihli ve .. sayılı yazı ile yurt dışı öğrenim giderlerinin ödenmesinin talep edildiği, 02.09.2021 tarihli yazıda yer alan öğrenim borcuna istinaden görev almak istemiyle yaptığı başvurunun zımmen reddine ilişkin işlem aleyhine davalı tarafından açılan davada, Ankara 10. İdari Mahkemesinin 27.04.2023 tarihli ve 2022/2236 E., 2023/854 K. sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği, kararın istinaf edilmesi üzerine Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 01.11.2023 tarihli ve 2023/2634 E., 2023/3469 K. sayılı kararı ile davanın kesin olarak kabulüne ve dava konusu işlemin iptaline karar verildiği ve davalı ...'ın Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesinde göreve başladığı anlaşılmıştır. Davacı Kurumun, işbu davayı açmadan önce davalı bursiyerin davanın temelini oluşturan işleme karşı dava açtığını ve işlemin iptaline karar verilmesi halinde idare açısından talep edilebilir bir alacağın bulunmayacağını bildiği, dava konusu alacağın talep edilebilir olmadığının nizanın çözümlenmesi sonrasında ortaya çıktığında, talep edenin bunun sonuçlarına katlanması usul hukukunun gereğidir. Hal böyle olunca; Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 326/1 maddesi gereğince vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davada haksız çıkan davacıya yükletilmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile kararın onanmasına karar verilmiştir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanunun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 16.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.