3. Hukuk Dairesi 2024/4056 E. , 2025/3226 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/1439 E., 2024/1376 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Doğubayazıt 1. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2021/470 E., 2022/245 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili; briket imalat işi ile uğraşan müvekkilinin 2015 yılında cezaevine girmeden önce davalıdan 10.300,00 Dolar borç aldığını, cezaevinde olduğu süre içerisinde davalıdan bankalara olan borçlarını ödemesini istediğini, davalının müvekkilinin 20.600,00 TL, 601,23 TL ve 1.330,00 TL banka kredilerini ödediğini, ayrıca briket makinesinin onarım bedeli olan 9.000,00 TL'nin davalı tarafından karşılandığını, davalının davacının zor durumundan faydalanarak 08.01.2019 tarihli rehin sözleşmesi ile briket makinesini rehnettiğini, sözleşmenin geçersiz olduğunu, davalının ödeme tekliflerini reddederek rehnettiği makineyi teslim etmediğini, davalının sözleşme tarihinden itibaren makineyi kullanması neticesinde alacağının karşılandığını ileri sürerek, sözleşmenin geçersizliğinin tespitini, rehin alınan makinenin teslimini, makinenin işletme bedelinin tespiti ile davacıya ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP Davalı; davaya cevap vermemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; taraflar arasında imzalanan 08.01.2019 tarihli sözleşmeyle, davacının davalıya olan borcu karşılığında dava konusu makineyi geri alım kaydı ile davalıya sattığı, makinenin kullanım hakkının davalıya verildiği, devrin mahiyetinin davacı tanığı ve davacının son duruşmadaki beyanlarıyla sabit olduğu, davacının davalıya ödeme teklifi yaptığı ve davalının bu ödeme teklifini kabul etmediği iddiasına ilişkin herhangi bir delil sunmadığı, davacının yemin deliline dayanmaktan vazgeçtiği ve davasını ispat edemediği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; karara karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
IV. İSTİNAF Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacı vekilince her ne kadar taraflar arasında rehin sözleşmesi imzalandığı iddia edilmişse de sözleşmenin açıkça satış sözleşmesi olduğu, davacının dava konusu makineyi davalıya sattığı, kullanım hakkını davalıya devrettiği, davacının sözleşmedeki imzaya itirazının bulunmadığı gibi müzayaka hali veya irade fesadı durumunun dosya kapsamında ispatlanamadığı gerekçesiyle, davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş, karara karşı, süresi içinde davacı vekilince temyiz başvurusunda bulunulmuştur.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davacı vekili; briket makinesinin müvekkilinin borcuna karşılık teminat amaçlı verildiğini ve borç ödendiğinde geri alınacağına dair sözleşmede açık hüküm bulunduğunu, bu hükmün TMK 949 “Borcun ödenmemesi hâlinde rehinli taşınırın mülkiyetinin alacaklıya geçmesini öngören sözleşme hükmü geçersizdir.” maddesi gereği batıl olduğunu, mezkur sözleşmenin rehin sözleşmesi kabul edilmese bile inanç sözleşmesi olarak değerlendirilmesi gerektiğini, edimler arasında aşırı derecede fark bulunduğunu, mahkemenin müvekkilinin müzayaka halinde olup olmadığını araştırmadan eksik inceleme yaptığını ve tanıklarının eksik dinlendiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep edilmiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, taraflar arasındaki sözleşmesinin geçersizliğinin ve borcun bulunmadığının tespiti ile bakiye alacak istemine ilişkindir. Temyizen incelenen kararda belirtilen gerekçeye ve özellikle 08.01.2019 tarihli sözleşmenin, mahiyeti itibariyle satış sözleşmesi olduğunun, sözleşme metni ve davacı asilin "... bu makinayı davalıya devir ettim... davalıya güvenmediğim için yemin deliline dayanmıyorum..." şeklindeki son duruşmadaki beyanları ile sabit olduğu, müzayaka hali veya irade fesadı durumunun ise ispatlanamadığının anlaşılmasına göre, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Asliye Mahkemesine gönderilmesine, 11.06.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. SUCCESS ADALET_SUCCESS İşlem başarıyla gerçekleştirildi! İşlem başarıyla gerçekleştirildi! ee2d8fe94a4b62f6 03dd0fb135023419