3. Hukuk Dairesi 2024/2457 E. , 2025/1836 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2023/201 E., 2024/104 K. Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar, davalı vekili ile fer'i müdahil vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili; müvekkilinin,davalının verim artırdığını söylerek sattığı Eftal Bluegıb 20 SL ismindeki ilacı patates ekili tarlalarında kullandığını, kullanılan patates bitkilerinde normal şekillerinden farklı gelişim gösterdiğini,yaprak yapısının bozuk olduğunu, anormal derecede boy attığını, dalların zayıf olduğunu, ilacın kullanılmadığı, patateslerin ise normal şekilde geliştiğini,bu ilaçtan dolayı zarar oluştuğunu, zarar nedeni ile tespit yaptırdığını, alınan raporda gerçek zararın çok altında tespit yapıldığını, her ne kadar zarar düşük tespit edilse de zararın ilaçtan kaynaklandığının tespit edildiğini ileri sürerek; davanın kabulü ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 60.00,00 TL 'nin zararın gerçekleştiği 15.11.2012 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş; 21.04.2021 tarihli ıslah dilekçesiyle fazlaya ve ek davaya ilişkin haklarını saklı tutarak 62.782,27 TL maddi tazminatın zararın gerçekleştiği (ürün satış dönemi ve paraya çevrilme dönemi olan) 15.11.2012 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP 1. Davalı vekili; davanın zamanaşımına uğradığını, Eftal Bluegib 20 SL ismindeki ilaçtan kaynaklı zararın tespit edilemediğini, dava konusu ilacın Türkiye'nin her tarafında patates üreticileri tarafından kullanıldığını, ilacın bakanlık tarafından onaylı olduğunu, etiket üzerinde bulunan tavsiye ve dozlarda kullanılması gerektiğini, uygulama hatalarından kullanıcının sorumlu olduğunu savunarak davanın reddini talep etmiş, 06.05.2013 havale tarihli dilekçesinde özetle; ilacın üretimini yapan .... Koruma A.Ş.'ye açılan davanın ihbarını talep etmiştir. 2. Fer'i Müdahil ....Koruma San. ve Tic. A.Ş. vekili; ilacın tavsiye edilen şekil ve dozda uygulandığında Fitotoksit etki göstermeyeceğini, genellikle yetiştiricilerden kaynaklanan yanlış kullanıma dayalı olumsuzlukların yaşandığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
III. MAHKEME KARARI Mahkemenin 27.03.2015 tarihli kararıyla; ''23.03.2015 tarihli bilirkişi heyeti raporunda, dava konusu zararın dormansi dönemi biten tohumluklara önerilen dozun uygulanması sonucu ortaya çıktığının ve davacının asli kusurlu olduğunun belirtildiği, meydana gelen zararın ilaçtan değil, davacının ilacı kullanım hatasından kaynaklandığı, raporda her ne kadar davalı ve dahili davalıya kusur izafe edilmiş ise de, davacının da asli kusurlu olduğunun belirtilmesi karşısında, bir kimsenin kendi eylemine ve kendi kusuruna dayanarak hak elde edemeyeceği yönündeki temel hukuk ilkesi'' gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, kararı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ 1.Yargıtay (Kapatılan) 13. Hukuk Dairesinin 11.04.2017 tarihli ilamı ile; '' davacı Kooperatif talep dilekçesinde davanın ....'e ihbar edilerek davalı yanında davaya dahil edilmesini istemiş ise de, hukuki nitelendirme hakime ait olup, talep gereğince davanın...'e ihbar edilerek yargılamaya devam edilmesi gerekirken, usule aykırı olarak davaya dahil edilerek karar verilmesinin hatalı olduğu'' gerekçesiyle kararın bozulmasına, bozma nedenine göre davacının diğer temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir. 2. Bozmaya uyan Mahkemece verilen 05.12.2017 tarihli karar ile; ''bozmaya uyma kapsamında...Koruma San. Tic. A.Ş'nin sıfatı ihbar olunan olarak güncellenerek, davacı tarafın ....Koruma San. Tic. A.Ş'ye husumet yöneltmediği hususu da dikkate alınarak, uyulmasına karar verilen bozma ilamı doğrultusunda ihbar olunan ....Koruma San. Tic. A.Ş'nin feri müdahale talebi doğrultusunda HMK 66 vd maddeleri uyarınca gerekli usul işletilerek, ihbar olunan ... Koruma San. Tic. A.Ş'nin davalı ... yanında feri müdahil olarak davada yer almasına karar verildiği'' gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, karara karşı, süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. 3 Yargıtay (Kapatılan) 13.Hukuk Dairesinin 15.10.2018 tarihli ilamı ile; '' davacının temyiz itirazlarının reddi gerektiği, davalı lehine ise dava değeri üzerinden nisbi vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği'' gerekçesiyle davacının tüm temyiz itirazlarının reddine, davalının temyiz itirazlarının kabulü ile, temyiz edilen kararın “Hüküm” başlıklı bölümünün 4. numaralı bendinde yer alan “... AAÜT uyarınca 1.980,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ...'ne verilmesine, " söz ve rakamlarının karar yerinden çıkartılarak yerine " ... AAÜT uyarınca 6.950,00 TL nisbi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ...'ne verilmesine," ifadesinin yazılmasına, hükmün düzeltilmiş bu şekliyle onanmasına karar verilmiş, karara karşı süresi içinde davacı vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur. 4. Dairenin 23.09.2020 tarihli kabul-bozma ilamı ile; '' ziraat mühendislerinden oluşan bilirkişi heyetinden alınan raporda; davalı tarafından davacıya satılan ve davacının da yetiştirdiği bitkilerinde kullandığı ilacın, patates bitkilerinde uyku dönemini erken tamamlatarak, bitkilerin hızlı şekilde çimlenmesini sağlamak üzere kullanıldığı, ancak davacının ekim yaptığı bölgedeki rakım sebebiyle geç dikim yapıldığı, dolayısıyla bitkilerin bahsedilen uyku dönemini çoktan tamamlamış olduğu, bitkilerin bu dönemi tamamlamalarının ardından ilacın uygun dozda kullanılması halinde dahi bitkilere zarar vereceğinin tespit edildiği, ilacı satan davalının sattığı tarım ilacının ne şekilde ve hangi dönemde kullanılması gerektiği de dahil olmak üzere ilaca ilişkin hususlarla ilgili, ilacı satın alan davacıyı bilgilendirme yükümlülüğü bulunduğu, bilgilendirme yükümlülüğünü yerine getirdiğine ilişkin ispat yükünün davalı tarafta olup, davalının sunduğu deliller ile bu yükümlülüğünü yerine getirdiğini ispatlayamadığı, anılan bilirkişi raporunda da meydana gelen zararda davalının da açıklanan nedenlerle kusurunun bulunduğunun belirtildiği, o halde mahkemece, açıklanan hususlar gözetilerek bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirdiği, hükmün bu nedenle bozulması gerekirken, zuhulen düzeltilerek onandığı'' gerekçesiyle davacının karar düzeltme talebinin kabulü ile Yargıtay 13. Hukuk Dairesinin 15.10.2018 tarihli ilamının kaldırılarak Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir. 5.Bozmaya uyan Mahkemenin 13.01.2022 tarihli kararıyla; ''ziraat bilirkişi heyetinin 23.03.2015 tarihli raporunda da belirtildiği üzere davalı ...'nin satış yaparken uyarıları dikkatli ve özenli yapmamasından dolayı kusurlu olduğu, ilacın çimlenmeye başlamış tohumluklara uygulanmaması gerektiği, uygulanması halinde oluşabilecek zararlar hakkında davacıyı bilgilendirdiğine ilişkin ispat yükümlülüğünü yerine getirmediği'' gerekçesiyle davanın kabulü ile, 62.782,27 TL maddi tazminatın dava tarihi olan 17.04.2013 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş; karara karşı davalı vekili ile fer'i müdahil vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur. 6. Dairece verilen 15.06.2023 tarihli ilamla;'' Davalı vekili ve fer'i müdahil vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde; Mahkemece bozma ilamına uyulmasına karar verildiği ancak hükme esas alınan raporda; davalının kusurlu olduğu bildirilmekle birlikte, ilacı doğru dönemde kullanmadığı için oluşan zararda üreticinin asli kusuru bulunduğunun da bildirildiği anlaşılmakla müterafik kusur hususunda değerlendirme yapılarak sonucuna uygun karar verilmesi gerektiği, bozma nedenine göre davalının ve fer'i müdahilin sair temyiz itirazlarının incelenmesine bu aşamada gerek görülmediği'' gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir. 7. Bozmaya uyan Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; dava konusu zararın dormansi dönemi biten tohumluklara önerilen dozun uygulanması sonucu ortaya çıktığı; davalı ...'nin satış yaparken uyarıları dikkatli ve özenli yapmamasından dolayı kusurlu olduğu, davacıyı bilgilendirdiğine ilişkin ispat yükümlülüğünü yerine getirmediği, son bozma ilamı uyarınca tespit dosyasında belirlenen 62.782,27 TL zarardan bozma ilamı uyarınca takdiren % 25 müterafik kusur indirimi yapılması gerektiği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile 47.086,70 TL maddi tazminatın dava tarihi olan 17.04.2013 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalı vekili ile fer'i müdahil vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri 1.Davalı vekili; Mahkemece denetime elverişli olmayan rapora göre karar verildiğini, yeni bilirkişi raporu alınmadan karar verilmesinin hatalı olduğunu, davacının zararı varsa dahi bu zararın davacının kullanım hatasından kaynaklandığını, emsal dosyalarda verilen ret kararlarının müvekkili yönünden usuli müktesep hak oluşturduğunu, müvekkil kooperatifin kusuru bulunmadığını, ticari faize hükmedilmesinin hatalı olduğunu, müvekkili kooperatif her türlü harçtan muaf olduğundan müvekkili aleyhine harca hükmedilmesinin de hatalı olduğunu ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir. 2.Fer'i müdahil vekili; denetime elverişli olmayan rapora göre karar verildiğini, davacının bir zararı varsa dahi bunun kullanım hatasından kaynaklandığını ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, davalı ... tarafından satılan zirai ilacın, davacıya ait patates tarlasına zarar vermesi nedeniyle uğranılan maddi zararın karşılanması istemine ilişkindir. 1.Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre; davalı feri müdahilin tüm, davalı Kooperatif vekilinin ise aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekir. 2.Davalı kooperatif 1581 sayılı ... Kooperatifleri ve Birlikleri Kanunu’nun 19. maddesi gereğince harçtan muaf olduğu halde, Mahkemece davalı kooperatiften harç alınmasına karar verilmiş olması da usul ve kanuna aykırı olup bozmayı gerektirir. Ne var ki bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na (6100 sayılı Kanun) eklenen Geçici 3. maddesi atfıyla uygulanmakta olan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 438. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca temyiz olunan Mahkeme kararının düzeltilerek onanması gerekmiştir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1.Fer'i müdahil vekilinin tüm, davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının REDDİNE, 2.Davalı vekilinin temyiz itirazının kabulü ile Mahkemenin hüküm fıkrasının ''2-Tahsilde tekerrür oluşturmamak kaydıyla karar ve ilam harcı olan 3.216,50 TL' den peşin alınan 1.024,65 TL ve 59,30 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 1.083,95 TL' nin mahsubu ile eksik 2.132,55 TL' nin davalılardan tahsili ile Hazineye İrat Kaydına, '' ''3-Davacı tarafından yapılan bozma öncesi ve bozma sonrası 1.311,25 TL yargılama gideri (posta gideri, tebligat ücreti ve bilirkişi ücreti) 24,30 TL başvurma harcı, mahsubuna karar verilen 1.083,95 TL harç, ...' nin 2012/16 D.İş sayılı Tespit dosyasında yapılan 812,10 TL ile yine Gemerek SHM' nin 2012/9 D.İş sayılı Tespit dosyasında yapılan 623,55 TL olmak üzere toplam 3.855,15 TL' nin kabul red oranına göre (%75 kabul, %25 red) 2.891,36 TL' sinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerine bırakılmasına,'' ''4-Davalı ... tarafından bozma öncesi ve bozma sonrası yapılan yargılama giderleri 150,00 TL' nin (posta ücreti, tebligat ücreti) kabul red oranına göre (%75 kabul, %25 red) 37,50 TL' sinin davacıdan alınarak davalı ... Kooperatif' ne verilmesine, bakiye kısmın kendisi üzerine bırakılmasına, '' bentleri çıkartılarak yerlerine sırasıyla; ''2-Davalı harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,", ''3- Dava açılırken peşin alınan 24,30 TL başvurma harcı ile 1.024,65 TL peşin harcın istek halinde davacıya iadesine,", ''4-a) Davacı tarafından yapılan bozma öncesi ve bozma sonrası 1.311,25 TL yargılama gideri (posta gideri, tebligat ücreti ve bilirkişi ücreti), Gemerek SHM' nin 2012/16 D.İş sayılı Tespit dosyasında yapılan 812,10 TL ile yine ...' nin 2012/9 D.İş sayılı Tespit dosyasında yapılan 623,55 TL olmak üzere toplam 2.746,9 TL'nin kabul red oranına göre (%75 kabul, %25 red) 2.060,18 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerine bırakılmasına, '' ''4-b) Davalı ... tarafından bozma öncesi ve bozma sonrası yapılan yargılama giderleri 150,00 TL' nin (posta ücreti, tebligat ücreti) kabul red oranına göre (%75 kabul, %25 red) 37,50 TL' sinin davacıdan alınarak davalı ... Kooperatif' ne verilmesine, bakiye kısmın kendisi üzerine bırakılmasına, '' ibareleri yazılmak suretiyle hükmün DÜZELTİLEREK ONANMASINA, Fazla alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden fer'i müdahile iadesine, 6100 sayılı HMK'nın geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK'nın 440. maddesi gereğince karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere,24.03.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.