10. Hukuk Dairesi 2025/9067 E. , 2025/10619 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/1947 E., 2025/222 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 20. İş Mahkemesi SAYISI : 2019/191 E., 2022/336 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı asil dava dilekçesinde, davalıya ait ... sicil numarasına kayıtlı iş yerinde 01.09.1986 tarihinde çalışmaya başladığını, fakat 1986/ 1-2-3 ve 1987/ 1-2-3 dönem bordrolarının işveren tarafından Kuruma bildirilmediği, işe giriş bildirgesi ve diğer belgelerin Kuruma verildiğini, ancak çalışmalarının kesintili veya eksik bildirildiğini, eksik bildirilen dönemlerin Kurumdan alınan yazı ile sabit olduğunu, bu nedenle sigortalı hizmet başlangıç tarihinin ve davalı ...'e ait iş yerindeki çalışma sürelerinin tespitini talep etmiştir. Davacı 17.11.2020 tarihli duruşmada imzalı beyanı ile talebini "01.09.1986 tarihinde bir günlük çalışma tespiti" olarak açıklamıştır.
II. CEVAP Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya ilişkin hak düşürücü süre, zamanaşımı ve husumet yönünden itirazlarını sunarak davanın reddini talep etmiştir. Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının ... ünvanlı iş yerinde çalışmasına rastlandığını, ayrıca 506 sayılı Kanun'un 60. maddesi G bendi ve 506 sayılı Kanun'un 54. maddesinin dikkate alınmasını ve neticede davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacınınn davalıya ait .... sicil numaralı iş yerinde 01.09.1986 tarihinde bir gün çalıştığının ve sigorta başlangıç tarihinin on sekiz yaşını doldurduğu 25.04.1988 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili ile davalı ... vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili, eksik araştırma ile hüküm kurulduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının tespiti istemine ilişkindir. Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2, 6, 9, 60. maddenin (G) bendi, 79... . madde hükümleridir. Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Kanun'un 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1999/21-549-555, 2005/21-437-4 48... /21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının iş yerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır. Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği iş yerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir. Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir. Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu iş yeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 5 06... sayılı Kanunlar ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları gereğidir. 2.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, Mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. 3.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, davacı adına davalı işverenin ... sicil no.lu iş yerinden 01.09.1986 tarihli işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, inşaat mahiyetli iş yerinin 01.03.1985-01.08.1985 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu, ancak davacı asil beyanında, davalı ...'e ait elektrik bantı imalatı yapılan iş yerinde çalıştığını, daha sonra ailenin diğer şirketi ... Makina isimli aynı binada zemin katta bulunan tornacılık alanında faaliyet gösteren iş yerinde çalışmaya devam ettiği, zaman zaman her iki iş yerinde de çalıştığını beyan ettiği, davacının beyanında bahsettiği tornacılık mahiyetli ancak aynı adreste gözükmeyen 01.01.1971-01.12.1993 tarihleri arasında kanun kapsamında olan ... Makina Tic. Ltd. Şti.'ye ait ... sicil no.lu bir iş yerinin daha olduğunun anlaşıldığı, bu iş yerinin 1986/1-3 arası dönem bordrolarının da dosyaya geldiği, bu iş yerinin 1986 dönem bordrolarından bildirilen bir kısım çalışanların dinlendiği, ancak öncelikle iş yerinin niteliği, davacının hangi iş yerinde çalıştığı, ne iş yaptığı hususu tam ve tereddütsüz şekilde ortaya konulmadan eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır. Buna göre Mahkemece, davacının işe giriş bildirgesinin verildiği iş yerinin inşaat konulu olduğu, ancak davacının beyanında çalıştığı işyerlerinin elektrik bat imali ve tornacılık işlerinde faaliyet gösteren işyerlerinde olduğunu iddia etmesi nedeniyle öncelikle davacının hangi iş yerinde çalıştığı, ne iş yaptığı, kimlerle birlikte çalıştığı hususu davacının da ayrıntılı beyanı alınmak suretiyle araştırılarak ortaya konulmalı, iş yeri belirlendikten sonra bu iş yerinin varsa dönem bordro çalışanları dinlenmeli, bordronun olmaması halinde iş yerine dava konusu dönemde komşu iş yeri ve kayda geçmiş çalışanları, emniyet, SGK, vergi dairesi ve belediye aracılığıyla yapılacak araştırmayla yöntemince saptanarak sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle re’sen bilgi ve görgülerine başvurulmalı, komşu iş yeri ve çalışanlarının tespit edilememesi halinde tarafların da beyanları alınarak davacının çalışmasını bilebilecek olan kişiler tespit edilerek sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanları alınmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının iş yerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir. 3.5510 sayılı Kanun'un Geçici 7. maddesi yollamasıyla uygulanan mülga 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesinde "Bu maddenin uygulanmasında; 18 yaşından önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olanların sigortalılık süresi, 18 yaşını doldurdukları tarihte başlamış kabul edilir. Ancak bu tarihten önceki süreler için ödenen malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri prim ödeme gün sayılarının hesabına dahil edilir" hükmü öngörülmüştür. Kabule göre de davacının; (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve 18 yaşını ikmal ettiği tarihin sigorta başlangıcı olduğunun tespitinin yanı sıra (1) gün süre ile çalışmasının prim ödeme gün sayısına ilave edilmesi gerektiğine hükmedilmemesi isabetsiz bulunmuştur. Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VII. KARAR Açıklanan sebeple, 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 25.06.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.