10. Hukuk Dairesi 2025/1360 E. , 2025/8620 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/3852 E., 2024/4091 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Aydın 2. İş Mahkemesi SAYISI : 2020/23 E., 2021/143 K. Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 1993 ile 10.10.2016 tarihleri arasında yılın eylül ile nisan ayları arasında ayda 30’ar gün, diğer aylarda ayda 10’ar gün kesintisiz olarak geçen çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP Davalı vekili, davacının çalışmalarının kesintisiz olmadığını, çalıştığı sürelere ilişkin sigorta bildirimlerinin yapıldığını, mevsimlik iş yeri niteliğinde olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir. Fer'i müdahil Kurum vekili, hak düşürücü süre itirazında bulunduklarını, davacının iddiasını yazılı belgeler bağlamında somut ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 18.02.2021 tarihli 2020/23 Esas -2021/143 Karar sayılı kararıyla; “davanın kısmen kabulü ile davacı ...'ın ... sicil numaralı davalı .... Dış Tic. ve Gıda San. A.Ş. adlı iş yerinde 10.10.1993 tarihiyle işe başladığının, 10.10.2016 tarihine kadar eylül, ekim, kasım, aralık aylarında aralıksız, diğer aylarda ayda 10 gün, diğer aylardan 10 günden fazla Kuruma bildirim yapılan aylarda ise bildirim yapılan gün kadar olmak üzere toplamda 4750 gün çalıştığının, bu çalışmalarının 1501 gününün Kuruma bildirildiğinin, 3249 gününün ise bildiriminin yapılmadığının, bildirim yapılmayan günlerde asgari ücret aldığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine” karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin 18.02.2021 tarihli kararının, davalı vekili ve fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 13.04.2022 tarihli 2021/1006 Esas 2022/834 Karar sayılı kararıyla; İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulü ile davacı ...’ın 28305.09 sicil numaralı davalı .... Dış Tic. ve Gıda San. A.Ş. adlı iş yerinde; a) 01.09.1993 – 09.07.1995 tarihleri arasında; 1993/3. döneminde 120 gün, 1994/3. döneminde 106 gün asgari ücrete tabi çalışmasının fer’i müdahil SGK Başkanlığına bildirilmediğinin 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi uyarınca davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 09.07.1995 tarihi olduğunun ve bu tarihten önceki çalışmalarının prim ödeme gün sayısına eklenmesi gerektiğinin tespitine, b) 09.07.1995 -10.10.2016 tarihleri arasında, 1996/3. döneminde 105 gün, 1997/3. döneminde 120 gün, 1998/3. döneminde 120 gün, 1999/3. döneminde 120 gün, 2000/3. döneminde 63 gün, 2001/3. döneminde 57 gün, 2002/3. döneminde 8 gün, 2003/3. döneminde 44 gün, 2004/9. ayında 5 gün, 2004/10. ayında 2 gün, 2004/11. ayında 27 gün, 2004/12. ayında 27 gün, 2005/9. ayında 8 gün, 2005/10. ayında 2 gün, 2005/11. ayında 6 gün, 2005/12. ayında 10 gün, 2006/9. ayında 6 gün, 2006/10. ayında 6 gün, 2006/11. ayında 2 gün, 2006/12. ayında 16 gün, 2007/9. ayında 18 gün, 2007/10. ayında 6 gün, 2007/11. ayında 20 gün, 2007/12. ayında 9 gün, 2008/9. ayında 30 gün, 2008/10. ayında 30 gün, 2008/11. ayında 30 gün, 2008/12. ayında 30 gün, 2009/9. ayında 30 gün, 2009/10. ayında 30 gün, 2009/11. ayında 30 gün, 2009/12. ayında 30 gün, 2010/9. ayında 30 gün, 2010/10. ayında 30 gün, 2010/11. ayında 30 gün, 2010/12. ayında 30 gün, 2011/9. ayında 30 gün, 2011/10. ayında 30 gün, 2011/11. ayında 30 gün, 2011/12. ayında 30 gün, 2012/9. ayında 30 gün, 2012/10. ayında 30 gün, 2012/11. ayında 30 gün, 2012/12. ayında 30 gün, 2013/9. ayında 9 gün, 2013/12. ayında 20 gün, 2014/9. ayında 17 gün, 2014/10. ayında 10 gün, 2014/11. ayında 14 gün, 2014/12. ayında 17 gün, 2015/10. ayında 10 gün, 2015/11. ayında 9 gün, 2015/12. ayında 13 gün, 2016/9. ayında 8 gün, 2016/10. ayında 4 gün, asgari ücrete tabi çalışmasının fer’i müdahil SGK Başkanlığına bildirilmediğinin tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. 1.Bozma Kararı 1-Bölge Adliye Mahkemesi kararına karşı davalı ve fer'i müdahil SGK vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. 2.Dairemizin 03.10.2022 tarihli ve 2022/8712 E. 2022/11620 K. sayılı ilamında, Mahkemenin, davacının, imzası sabit olan ücret bordrolarının bulunduğu dönemlerdeki bildirimler dışlanmak suretiyle yılın eylül ila aralık aylarında tam gün çalışmalarının bulunduğuna dair kabulü isabetli bulunmuş ise de özellikle davacı adına ilk işe giriş bildirgesinin 05.09.1994 tarihinde verilmiş olması, 1996 ile 2000 yılları ve 2009 ile 2013 yılları arasında bildirim dışı kalan dönemin uzunluğu ve Kuruma hiç bildirim yapılmayan bu yıllarda da davacının çalışmaya devam edip etmediğini aydınlatmak bakımından mevcut tanık beyanlarının yetersiz olduğunun değerlendirilmesi nedeniyle, bu dönemler açısından eksik inceleme ile karar verilmesinin; öte yandan, İlk Derece Mahkemesince davacının 10.10.1993 tarihinde işe başladığı kabul edilerek hüküm kurulduğu, davacının İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf yoluna başvurmadığı dikkate alındığında, Bölge Adliye Mahkemesince davalı ve fer'i müdahil Kurum lehine oluşan usuli kazanılmış hak gözetilmeksizin 01.09.1993 tarihinden itibaren hizmetinin tespitine dair hüküm kurulmasının bozma sebebi olduğu belirtildikten sonra, tespiti istenen dönemin tamamında çalışması bulunan, kanaat edinmeye yeter sayıda bordro tanığı dinlenerek ve tanıklara, özellikle, 10.10.1993 ile davalı iş yerinden davacı adına ilk işe giriş bildirgesinin verildiği 05.09.1994 tarihleri arasındaki dönemde, 1996 ile 2000 yılları arasındaki dönemde ve 2009 ile 2013 yılları arasındaki dönemlerde, davacının iş yerinde çalışmaya devam edip etmediği, çalışmasına ara verdiği dönem bulunup bulunmadığı açıklattırılarak, gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar verilmesi gereğine işaret edilerek karar bozulmuştur. B. İkinci Bozma Kararı 1.Bozmaya uyan Bölge Adliye Mahkemesince verilen 11.10.2023 tarihli ve 2022/3029 - 2023/449 K. sayılı kararıyla; uyulan bozma ilamı sonrasında yapılan yargılamada, re’sen tespit edilen bordro tanıklarının beyanları, Yargıtay tarafından davacının, imzası sabit olan ücret bordrolarının bulunduğu dönemlerdeki bildirimler dışlanmak suretiyle yılın eylül ila aralık aylarında tam gün çalışmalarının bulunduğuna dair kabulü isabetli bulunduğu, davalı ve fer'i müdahil Kurum lehine oluşan usuli kazanılmış hak gözetildiğinde ve hak düşürücü sürenin sezonluk çalışmalara göre irdelenmesi gerektiği, özellikle davacı bordro tanıkları Hüsniye Ulukaya ve ...’un bozma ilamında belirtilen dönemlerde davacının fiilen çalışmasına yönelik beyanları ile bu beyanları destekler nitelikte, İlk Derece Mahkemesinde beyanları alınan davacı bordro tanığı ... ve ... ile bordro tanığı ...’ın anlatımlarından, davacının, istemine konu 10.10.1993 – 10.10.2016 tarihleri arasında, imzası sabit olan ücret bordrolarının bulunduğu dönemlerdeki bildirimler dışlanmak ve işveren tarafından dosyaya ibraz edilen ve imza bulunan işe giriş bildirgelerindeki başlangıç tarihleri ile 506 sayılı Kanun’un 60/G hükmü gözetilmek suretiyle yılın eylül ila aralık aylarında tam gün çalışmalarının bulunduğunun tespitine karar verildiği gerekçe bölümünde belirtildikten sonra davanın kısmen kabulüne, ".... TC. kimlik numaralı davacı ...’ın ... sicil numaralı davalı .... Dış Tic. ve Gıda San A.Ş. adlı iş yerinde; a) 01.09.1993 – 09.07.1995 tarihleri arasında; 1993/3. döneminde 120 gün, 1994/3. döneminde 106 gün asgari ücrete tabi çalışmasının fer’i müdahil SGK Başkanlığına bildirilmediğinin 506 sayılı Kanun'un 60/G maddesi uyarınca davacının sigortalılık başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 09.07.1995 tarihi olduğunun ve bu tarihten önceki çalışmalarının prim ödeme gün sayısına eklenmesi gerektiğinin tespitine, b) 09.07.1995 -10.10.2016 tarihleri arasında, 1996/3. döneminde 105 gün, 1997/3. döneminde 120 gün, 1998/3. döneminde 120 gün, 1999/3. döneminde 120 gün, 2000/3. döneminde 63 gün, 2001/3. döneminde 57 gün, 2002/3. döneminde 8 gün, 2003/3. döneminde 44 gün, 2004/9. ayında 5 gün, 2004/10. ayında 2 gün, 2004/11. ayında 27 gün, 2004/12. ayında 27 gün, 2005/9. ayında 8 gün, 2005/10. ayında 2 gün, 2005/11. ayında 6 gün, 2005/12. ayında 10 gün, 2006/9. ayında 6 gün, 2006/10. ayında 6 gün, 2006/11. ayında 2 gün, 2006/12. ayında 16 gün, 2007/9. ayında 18 gün, 2007/10. ayında 6 gün, 2007/11. ayında 20 gün, 2007/12. ayında 9 gün, 2008/9. ayında 30 gün, 2008/10. ayında 30 gün, 2008/11. ayında 30 gün, 2008/12. ayında 30 gün, 2009/9. ayında 30 gün, 2009/10. ayında 30 gün, 2009/11. ayında 30 gün, 2009/12. ayında 30 gün, 2010/9. ayında 30 gün, 2010/10. ayında 30 gün, 2010/11. ayında 30 gün, 2010/12. ayında 30 gün, 2011/9. ayında 30 gün, 2011/10. ayında 30 gün, 2011/11. ayında 30 gün, 2011/12. ayında 30 gün, 2012/9. ayında 30 gün, 2012/10. ayında 30 gün, 2012/11. ayında 30 gün, 2012/12. ayında 30 gün, 2013/9. ayında 9 gün, 2013/12. ayında 20 gün, 2014/9. ayında 17 gün, 2014/10. ayında 10 gün, 2014/11. ayında 14 gün, 2014/12. ayında 17 gün, 2015/10. ayında 10 gün, 2015/11. ayında 9 gün, 2015/12. ayında 13 gün, 2016/9. ayında 8 gün, 2016/10. ayında 4 gün, asgari ücrete tabi çalışmasının fer’i müdahil SGK Başkanlığına bildirilmediğinin tespitine fazlaya ilişkin istemin reddine dair hüküm kurulmuştur. 2. Kararın davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairemizin 06.05.2024 tarihli 2024/4995 E. 2024/4892 K. sayılı ilamında; "..Eldeki davada, kararın gerekçe bölümünde "davacının, istemine konu 10.10.1993–10.10.2016 tarihleri arasında, imzası sabit olan ücret bordrolarının bulunduğu dönemlerdeki bildirimler dışlanmak ve işveren tarafından dosyaya ibraz edilen ve imza bulunan işe giriş bildirgelerindeki başlangıç tarihleri ile 506 sayılı Kanun’un 60/G hükmü gözetilmek suretiyle yılın eylül ila aralık aylarında tam gün çalışmalarının bulunduğunun tespitine karar verildiği" belirtildiği halde; hüküm bölümünde "01.09.1993–09.07.1995 tarihleri arasında; 1993/3. döneminde 120 gün..." çalıştığı tespit edilmek suretiyle gerekçe bölümü ile hüküm bölümü ve gerekçe ile kısa karar arasında çelişki oluşturularak ve önceki bozma ilamında, İlk Derece Mahkemesinin davacının 10.10.1993 tarihinde işe başladığına dair kararına karşı davacının istinaf yoluna başvurmamış olması nedeniyle davalı ve fer'i müdahil Kurum lehine oluşan usuli kazanılmış hak gözetilmeksizin 01.09.1993 tarihinden itibaren hizmetinin tespitine dair hüküm kurulmasının bozma sebebi olduğuna işaret edilmesine rağmen bu husus gözetilmeksizin hüküm tesis edilmesi isabetsizdir." denilmek suretiyle karar bozulmuştur. C. Bölge Adliye Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne ;.... sigorta sicil numaralı davacı ...'ın .... sicil numaralı davalı .... Dış Tic. ve Gıda San A.Ş. adlı iş yerinde 10.10.1993 tarihiyle işe başladığının, 10.10.2016 tarihine kadar eylül, ekim, kasım, aralık aylarında aralıksız, diğer aylarda ayda 10 gün, diğer aylarda 10 günden fazla Kuruma bildirim yapılan aylarda ise bildirim yapılan gün kadar olmak üzere toplamda 4750 gün çalıştığının, bu çalışmalarının 1501 gününün Kuruma bildirildiğinin, 3249 gününün ise bildiriminin yapılmadığının, bildirim yapılmayan günlerde asgari ücret aldığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine dair karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri 1.Fer'i müdahil Kurum vekili; bu tür davaların kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerektiği, Bölge Adliye Mahkemesince de tanık beyanlarının davacının sezon dışı çalışmalarına ilişkin somut beyanının olmadığı belirtildiği halde, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olmasının hatalı olduğu, tanık beyanlarının sezondaki çalışmaları dahi kanıtlamaya yetecek nitelikte olmadığını, hak düşürücü sürenin dikkate alınmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir. 2.Davalı ... Dış Ticaret ve Gıda San. A.Ş. vekili, çalışan tüm işçilerin günlerinin eksiksiz olarak bildirildiğini, davalı Şirketin mevsimlik bir iş yeri olmakla, iş yerinde bir çok bölüm bulunduğu, her bölümün çalışan sayısı, çalışma dönemi, çalışma saatleri, sezonda ya da sezon dışı çalışmalarının farklılık arz ettiğini, dinlenen tanıkların davacıyı tanımadıklarını, çalışma şeklini, bölümünü, işe ne zaman gelip gittiğini bilmediklerini beyan ettiğini, hak düşürücü sürenin geçtiğini belirterek temyiz yoluna başvurmuştur. 3.Davalı Vakıf vekili, davacının sandığa tabi sürelerinin tahsis için yeterli olmadığını, 2829 sayılı Kanun'un uygulanması gerektiğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmasına göre usul ve kanuna uygun olup, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VII. KARAR Açıklanan sebeplerle; Tüm temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden ilgiliye yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin hükmü veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 22.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.