10. Hukuk Dairesi 2024/13543 E. , 2025/2036 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi SAYISI : 2023/195 E., 2023/525 K. Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar; fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; 01.01.1996 tarihinde müvekkilinin işe giriş bildirgesi verildikten sonra işten ayrıldığı 01.05.2015 tarihine kadar geçen süre zarfında belirli dönemlerde işten ayrılış olarak gösterildiğini, bu durumun gerçek dışı olduğunu, müvekkilinin belirtilen hizmet tarihleri arasında fasılasız olarak aynı işyerinde çalıştığının tespitini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP Davalı ve fer’i müdahil Kurum vekilleri davanın reddine; yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davacıya tahmiline karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
III. MAHKEME KARARI Mahkemenin 27.01.2022 tarihli kararı ile davanın kısmen kabulü kısmen reddi ile davacının 01.02.1997 tarihinden itibaren 01.05.2015 tarihine kadar kesintisiz bir biçimde devamlı surette davalıya ait ... Orman Ürünleri Mermer Nakliyat İnşaat Ticaret Limited Şirketinde asgari ücretle çalıştığının tespitine, fazlaya dair istemin reddine dair karar verilmiş olup karara karşı fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, fer'i müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunun Hukuk Mahkemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine dair karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ Bölge Adliye Mahkemesinin15/09/2022 tarihli kararının süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece "..1---Mahkemece davacın 1.6.1997 tarihi itibariyle bildirim yapılmaya başlandığı ve sonraki çalışmaların kısmi olarak bildirildiği, işe giriş tarihinden önce 1.1.1996-3.4.1997 tarihleri arasında bildirimlerin yapılması karşısında bu husus araştırılmaksızın bildirimlere aykırı şekilde işe giriş bildirgesinden öncesinde çakışacak şekilde karar verilmesi hatalıdır. ---2 - Bildirim yapılan dönemde ise eksik bildirim yapılan sürelerle ilgili 506 saylı Yasa’nın 79/2 maddesi gereğince 30 günden az çalıştıklarına ilişkin açıklayıcı bilgi ve belgelerin işverence bordrolara eklenmek suretiyle Kuruma verilmesi gerektiği hususu göz önüne alınarak bu belgelerin Kuruma sorulup buna göre değerlendirme yapılması gerektiği gözetilmeksizin, tanık beyanlarına dayalı olarak karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir..."gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabul kısmen reddi ile davacının 01.06.1997 tarihinden 01.05.2015 tarihine kadar, kesintisiz bir biçimde, devamlı surette davalı ... Orman Ürünleri Mermer Nakliyat İnşaat Ticaret Limited Şirketinde asgari ücretle çalıştığının tespitine ve fazlaya ilişkin talebin reddine , dair karar verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; davanın hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığını, davacının fiili çalışmasının duraksamaya yer vermeyecek şekilde ispatının gerektiğini, Kurum kayıtlarının esas alınması gerektiğini, aksinin tanık beyanları ile ispatının hatalı olduğunu beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının davalı işyerinde geçen çalışmalarının tespiti istemine ilişkindir. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, işyerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır. İnceleme konusu eldeki davada, Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada; her ne kadar bozma ilamına uyulmuş ise de bozma gerekleri tam olarak yerine getirilmemiştir. Bu kapsamda davacının birden fazla sicilli iş yerinden işe giriş bildirgeleri ve bildirimleri olup davacının bu birden fazla iş yerinden hangi işleri yaptığı açıklığa kavuşturulmadığı gibi söz konusu ayrı sicilli iş yerlerinden dönem bordroları, puantaj kayıtları celp edilmeden karar verilmiştir. Mahkemece yapılacak iş, davacının davasını somutlaştırması kapsamında beyanı alınarak, talep konusu dönemde hangi tarihlerde, hangi iş yerlerinde kimlerle çalıştığı, ne iş yaptığı sorulmalı; bildirim yapılan iş yerlerine ait talep dönemine ait dönem bordroları, işyerlerinin ayrı ayrı kapsama alınma ve kapsamdan çıkarılma tarihlerini içerecek şekilde Kurumda bulunan sicil dosyaları, denetim yapılmış ise buna ilişkin denetim raporları celp edilmeli; işyerlerinin ayrı ayrı kapsam durumları belirlenmeli, bordrolarından kendi dönemleri de gösterilmek suretiyle dönem bordro tanıkları re'sen seçilerek davacının çalışmasına ilişkin ayrıntılı şekilde somut ve açık olacak şekilde beyanlarına başvurulmalı, çalışma olgusu tereddütsüz ortaya konulacak şekilde irdelenerek, davacının da temyiz kanun yoluna başvurmadığı hususu göz önünde tutularak karar verilmelidir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Mahkeme kararının BOZULMASINA, Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine, 17.02.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. SUCCESS ADALET_SUCCESS İşlem başarıyla gerçekleştirildi! İşlem başarıyla gerçekleştirildi! 76201ff5b9a98c52 e05dea47f342192e