10. Hukuk Dairesi 2024/12271 E. , 2025/1802 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2023/374 E., 2024/216 K. Taraflar arasında Mahkemesinde görülen menfii tespit ve Kurum işleminin iptali, davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir. Mahkeme kararı davalı Kurum vekili tarafından tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 01.08.2008 tarihinden itibaren 3629 prim gün sayısı üzerinden yaşlılık aylığı almaya başladığını, Kurum tarafından yapılan denetimde 39 günlük hizmetinin gerçek çalışmaya dayanmadığından bahisle iptal edilmesi sonrası prim ödeme gün sayısının 3590 güne düştüğü gerekçesiyle yaşlılık aylığının başlangıçtan itibaren kesilerek yapılan ödemelerin borç çıkarıldığını, ancak müvekkilinin 1970 yılında dava dışı ... Isı Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ne (... A.Ş.) ait iş yerinden bidirilen 60 günlük hizmetinin Kurum kayıtlarında bordro ve prim ödemesine ilişkin belge yer almadığı belirtilmek suretiyle dikkate alınmadığını, dava dışı şirket ile yapılan görüşmede dönem bordrosunun Kuruma verildiği ve primlerinin ödendiği bilgisinin alındığını, bu sürenin diğer hizmetlerine eklenmesi durumunda yaşlılık aylığı şartlarını sağlayacağını ileri sürerek davalı Kurum tarafından dikkate alınmayan sürenin sigortalılık süresine eklenmesi ve sigortalılığının tespiti ile 01.08.2008 tarihi itibariyle yaşlılık aylığı alabileceğinin ve borçlu olmadığının tespitine, yapılan kesintilerden şimdilik 1.000,00 TL’nin faiziyle tahsiline ve ihtiyati tedbir talebinin kabulüne karar verilmesini talep etmiş, 04.12.2018 tarihli ıslah dilekçesi ile de 109.506,23 TL tutarındaki borçtan dolayı borçlu olmadığı ve yaşlılık aylığından kesilen 11.634,90 TL’nin faizi ile tahsilini istemiştir.
II. CEVAP Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. MAHKEME KARARI Mahkemenin 20.12.2018 tarihli ve 2017/210 Esas, 2018/547 Karar sayılı kararı ile davanın kabulü ile davacının ... A.Ş. iş yerinde 1970 yılı Ocak ve Şubat aylarında 60 gün süre ile Kuruma bildirilen ve primleri ödenen günlerinin yaşlılık aylığı hesaplanmasında dikkate alınması gerektiğinin ve 01.08.2008 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı almaya hak kazandığının tespitine, davacının sigortalılığını iptal eden Kurum işleminin iptaline, davacının Kuruma borçlu olmadığının tespitine, yaşlılık aylığından yapılan kesintilerin kesinti yapıldığı tarihten itibaren yasal faizi ile birlikte iadesine, hüküm kesinleşinceye kadar yersiz ödeme iddiası ile yaşlılık aylığından yapılan kesintilerin tedbiren durdurulmasına karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin 06.11.2019 tarihli ve 2019/355 Esas, 2019/2034 Karar sayılı kararı ile taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Yargıtay 10. Hukuk Dairesinin 19.04.2021 tarihli ve 2020/4498 Esas, 2021/5495 Karar sayılı kararında;davacının 2004 ve 2005 yıllarındaki 39 günlük hizmetinin fiili olmamasından dolayı Kurumca iptali nedeniyle hizmetinin 3590 güne düşmesi üzerine, 01.08.2008 itibarıyla bağlanan aylığı iptal edilmiştir. Davacı, Kurum kayıtlarında gözükmeyen ve aylığın bağlanması esnasında dikkate alınmayan 1970 yılına ait 60 günlük çalışmasının dikkate alındığında 01.08.2008 itibarıyla aylık bağlama şartlarını yerine getirmiş olacağını beyanla aylık kesme işleminin iptalini talep etmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ise de verilen karar eksik incelemeye dayalıdır. Davacının, Kurum kayıtlarında gözükmeyen fakat dava dışı iş yerinden bildirildiği iddia olunan 60 günlük hizmete ilişkin kaydın düzeltilmesine ilişkin olarak açılan davanın hizmet tespiti davası niteliğinde bulunduğu açıktır. HMK'nın “Tarafta iradi değişiklik” başlıklı 124. maddesinde, bir davada taraf değişikliğinin, ancak karşı tarafın açık rızası ile olanaklı olduğu bildirildikten sonra, ancak, maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği isteminin, karşı tarafın rızası aranmaksızın hakim tarafından kabul edileceği, dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hakimin karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği istemini kabul edebileceği açıklanmış olup yasanın amir hükmü gereği, davanın hizmet tespiti niteliğinde olduğu gözetilerek çalışmaların geçtiği iddia olunan işverene usulünce husumet yöneltilerek davaya iştiraki sağlanmalı, bu davalının göstereceği deliller de gözetilerek, tüm kanıtları toplandıktan sonra çalışmanın varlığı araştırılmalı, yapılacak değerlendirme sonucuna göre karar verilmesi gerekçesiyle karar bozulmuştur. B. BOZMA SONRASI MAHKEME KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın hizmet tespiti davası niteliğinde olmayıp hizmetin mal edilmesi ve bu kapsamda Kurum işleminin iptali istemine ilişkin olduğu, delillerin toplanması ve değerlendirilmesinin de bu nitelendirme doğrultusunda yapıldığı belirtilerek önceki gerekçe de tekrar edilmek suretiyle direnme kararı verilmiştir. Direnme kararı taraf vekillerince tarafından temyiz edilmiştir. C. HUKUK GENEL KURULU KARARI Hukuk Genel Kurulu 14.10.2023 tarihli, 2022/10-1246 Esas, 2023/887 Karar sayılı kararı ile somut olay değerlendirildiğinde Kurum kayıtlarında yer almayan ancak dava dışı iş yerinden bildirildiği iddia edilen 60 günlük hizmete ilişkin kaydın düzeltilmesi talebiyle açılan davanın hizmet tespiti davası niteliğinde bulunduğu gözetildiğinde Mahkemece yapılan yargılama sonucunda verilecek hükmün sözü edilen işverenin hak alanını etkileyebilecek mahiyette olduğu anlaşıldığından davacıya dava dışı ... A.Ş.'ye 6100 sayılı Kanun'un 124. maddesine göre husumet yöneltilmesi için süre verilerek davaya katılımı sağlandıktan sonra bahsi geçen işveren tarafından sunulacak deliller toplanmalı ve sonrasında çalışmanın varlığı araştırılıp değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiğinden direnme kararı bozulmasına karar vererek dosya kararı veren Mahkemesine gönderilmiştir. D. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Son Kararı Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ... Şirketinde bulunan kayıtlar incelendiğinde; davacının işe giriş bildirgesinin 01.05.1969 tarihinde verildiği, bildirgede iş yeri numarasının 353880... olduğu, Ocak 1970 aylık sigorta primleri bildirgesi örneği ve Ocak 1970 prim tahsil makbuzu örneği ve yine Şubat ayı bildirgesi ve prim ödeme makbuzu 1970/1. dönem üç aylık sigorta primleri bordrosu incelendiğinde kayıtlarda davacının isminin olduğu, iş yeri numarasının 35588.04.07 olduğu, 1969/3. dönem bordrosunda iş yeri numarasının 1553... olup ... ve Ortağı Kollektif Şirketi şeklinde kaydının bulunduğu, yine ... A.Ş.'nin 1970/1. dönem bordrosunda davacının 60 günlük hizmetinin yer aldığı ancak 28.02.1970 tarihi itibariyle çıkış kaydının bulunduğu görülmüş, Kurum kayıtlarında 1970/1. dönem bordrosunda iş yeri numarası 355... yazılmış, 35 rakamından sonraki 5 rakamının altına ise 3 rakamı yazılmış, 197/2. dönem bordrosunda iş yeri numarası 35... olarak yeralmıştır. ... A.Ş.'nin 1970 yılı dönem bordroları ve ödeme makbuzlarındaki iş yeri numarasıda 3538... olduğu, iş yerinden sunulan kayıtlar ve Kurum kayıtları incelendiğinde; davacının çalıştığı iş yerinin 35388... sayılı iş yeri kaydı ile ... Teknik Malzeme Tic. A.Ş. adına tescilli 35388.06.02 sicil sayılı iş yeri kayıtlarının karışması nedeniyle davacının ... Teknik Malzeme Tic. A.Ş.'de çalışmadığı gerekçesi ile 60 günlük hizmetinin iptal edildiği anlaşılmış, 35388.. sicil sayılı ... Isı San. ve Tic. A.Ş. kayıtlarında görülmeyen davacının 1970/1. dönemindeki 60 günlük hizmetinin iş yeri numarasının başka iş yeri ile karışmasından kaynaklandığı anlaşıldığından davacının iptal edilen yaşlılık aylığının yeniden bağlanması gerekmekte olup bu durumda davacının Kuruma borcu bulunmamakta olduğu, davacının hizmetinin yeniden kazandırılması gerektiğinin tespiti üzerine bilirkişi görüşüne de başvurulmuş, kesilen aylıkların miktarının 11.634,94 TL olduğu hesaplanmış, yapılan hesaplama üzerinden alacak isteminin de kabulüne karar verilmiş, davalı ... Isı San. ve Tic. A.Ş. davada zorunlu dava arkadaşlığı nedeniyle yer almış olup, Kuruma yasal süresi içerisinde bildirim yükümlülüğünün yerine getirildiği ve dava açılmasına sebebiyet vermediği için yargılama giderlerinden sorumlu tutulmayarak davanın kabulü ile davacı ...'ın ... Isı San. ve Tic. A.Ş. isimli iş yerinde 1970 yılı Ocak ve Şubat aylarında 60 gün süre ile davalı 35388 sicil numaralı ... Isı Sanayi ve Ticaret A.Ş. bünyesinde çalıştığının tespitine ve işverenlik tarafından Kuruma bildirilen ve primleri ödenen günlerinin yaşlılık aylığı hesaplanmasında dikkate alınması gerektiğinin tespiti ile 01/08/2008 tarihinden itibaren yaşlılık aylığı almaya hak kazandığının tespitine, davacının sigortalılığını iptal eden Kurum işleminin iptaline, davacının Kuruma borçlu olmadığının tespitine, davacının yaşlılık aylığından yapılan kesintilerin kesinti yapıldığı tarihten itibaren davacıya yasal faizi ile birlikte iadesi gerektiğinin tespitine, iadesi gereken miktarlardan davacının Kasım 2015 tarihinden Temmuz 2018 tarihine kadar olan dönemde yapılan 11634,90 TL'lik kesintinin iadesini talep etmiş olması nedeniyle 11634,90 TL'lik kesintinin her bir ay için yapılan kesinti tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davacıya iadesine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; davanın reddi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, 01.08.2008 tarihinden geçerli olmak üzere yaşlılık aylığı bağlanan davacının iki ayrı iş yerinden bildirilen hizmetlerinin fiili olmadığından bahisle iptal edilmesinden sonra 3600 prim gün sayısı koşulunun sağlanmadığı gerekçesiyle yaşlılık aylığının başlangıçtan itibaren iptal edilerek tarafına borç çıkarıldığı, 1970/1. dönemde dava dışı ... A.Ş.'ye ait iş yerinden bildirildiği iddia edilen 60 günlük hizmetinin Kurumca dikkate alınmadığı ancak sürenin hizmetine eklenmesi durumunda yaşlılık aylığı koşullarını sağlayacağı ileri sürülerek çalışmalarının tespiti ile Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1- 6100 sayılı Kanun'un 369, 370, 371. maddeleri, 6100 Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 200. ve 202. maddeleri, 2-5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun (5510 sayılı Kanun) geçici 7. maddesinin birinci fıkrası ile 86. maddesinin dokuzuncu fıkrası, Mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun (506 sayılı Kanun) 79. maddesinin onuncu fıkrası. 3. Değerlendirme 1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Temyizen incelene Mahkeme kararının kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VII. KARAR Açıklanan sebeplerle davalı Kurum vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 12.02.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. SUCCESS ADALET_SUCCESS İşlem başarıyla gerçekleştirildi! İşlem başarıyla gerçekleştirildi! 1ce17b728d839892 1c104d0431800478