10. Hukuk Dairesi 2023/11378 E. , 2025/886 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/2619 E., 2023/1152 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Giresun İş Mahkemesi SAYISI : 2020/376 E., 2022/228 K. Taraflar arasındaki prime esas kazancın ve yaşlılık aylığının tespiti ile fark aylıkların yasal faiziyle birlikte tahsili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kısmen konusuz kalması nedeniyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına kısmen kabulü ve kısmen reddine karar verilmiştir. Kararın davalı Kurum vekili ile davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili ve davacı vekili tarafından ayrı ayrı temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I.DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 1987 yılından 2005 yılına kadar Köy Hizmetlerinde, Kuruluşun 2005 yılında kapanması nedeniyle de 2005 yılından emekli olana kadar ... İl Özel İdaresinde çalıştığı, prime esas kazançların tespitinde davacının geçici işçilik dönemi olan 02.02.2001 tarih öncesi çalışmasının karşılığı olan ücret, derece ve kademesinin dikkate alınmadığı, aradaki prim farkının belirlenerek yaşlılık aylığına yansıtılmadığı iddiasıyla yapılacak hesaplama doğrultusunda emeklilik tarihinden dava tarihine kadarki maaş farkının ay be ay hesaplanmasına ve uyarlanarak ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II.CEVAP 1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; 15.01.2014 tarihinden itibaren davacıya yaşlılık aylığı bağlandığı, yaşlılık aylığı miktarının mevzuata uygun olarak belirlendiği, kesinleşen işçilik alacağı kararındaki tutarın ödenip ödenmediğinin belli olmadığı, hak düşürücü sürenin geçtiği, Kuruma husumet yöneltilemeyeceği, Kurum işleminin yerinde olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. 2.Davalı işveren vekili cevap dilekçesinde özetle; ek prim bordrolarının davalı Kuruma gönderildiği ve üzerine düşeni yaptığı, dava açılmasına Kurumun neden olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. III.İLK DERECE MAHKEME KARARI İlk Derece Mahkemesi tarafından yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararla dahili davalı ... aleyhine açılan davanın husumetten reddine, davalı SGK aleyhine açılan dava bakımından; davacının yaşlılık aylığının yeniden hesaplanması ve fark yaşlılık aylığı ödenmesine dair taleplerinin konusuz kalması nedeniyle esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davacının faiz alacak talebinin kısmen kabulüne, 246,23 TL faiz alacağının davalı SGK'dan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir. IV.İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. V.TEMYİZ A.Temyiz Sebepleri 1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; bilirkişi tarafından belirlenen tutar ile Kurumun ödediği fark aylıkların farklı olduğu, bu nedenle davanın konusuz kalmadığı, Kurumun hesaplamasının ve ödenen aylıkların hatalı olduğu, eksik araştırma ve inceleme ile karar verildiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur. 2.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; zamanaşımı itirazlarının tekrarladıkları, prime esas kazançlarının tespiti ile yaşlılık aylığının iddia olunan kazançtan bağlanması ve maaş farkının ay be ay hesaplanarak yasal faiziyle birlikte ödenmesi talebi bulunsa da mevzuat ve emsal yargıtay kararları gereği talebinin isabetsiz olduğu, hizmet tespiti niteliğinde prime esas kazançların tespitine ilişkin olmadığı, Kuruma husumet yöneltilmediği, hem Kuruma başvuru dilekçesinde hem de dava dilekçesinde ödeme konusunda bir açıklama yapılmadığı, hak düşürücü sürenin geçtiği, davanın pasif husumet yokluğu nedeni ile reddine karar verilmesi gerektiği, belirsiz alacak olarak davanın açılamayacağı, Kurumun faiz dahil hiçbir alacağının bulunmadığı, Kurum aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğu iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, prime esas kazancın ve yaşlılık aylığının tespiti ile fark aylıkların yasal faiziyle birlikte tahsiline ilişkindir. 1.Hukuk yargılamasında davanın açılmasındaki amaç, taraflar arasında mevcut olan uyuşmazlığın mahkeme kararıyla kesin biçimde çözüme kavuşturulmasıdır. Ancak bazı durumlarda, davanın açılmasından sonra meydana gelen gelişmeler neticesinde, artık mahkemenin esas hakkında karar vermesine gerek kalmayabilir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 331. maddesi uyarınca, mahkeme bu gibi hâllerde davanın esası hakkında hüküm vermeksizin karar verilmesine yer olmadığına karar verir. Davanın konusunun kalmadığından bahsedebilmek için tüm tarafların, davanın esası hakkında karar verilmesinde hukuki yararının kalmaması gerekir. 2.Somut olayda; davacıya 22.06.1987 – 14.01.2013 tarihleri arasındaki sigortalılık süresi ve askerlik borçlanması da dikkate alınarak toplam 7.516 gün üzerinden yaşlılık aylığı bağlanmıştır. Davacı, işçilik alacaklarının tahsili amacıyla davalı işverene karşı açtığı dava neticesinde fark ücret alacağına hükmedildiğini ve kararın kesinleştiğini belirtmiştir. Bu kesinleşen ilama dayanarak, 02.02.2001 tarihi öncesindeki çalışmalarında dikkate alınmayan derece ve kademesinin prime esas kazancını etkilediğini, dolayısıyla yaşlılık aylığının eksik hesaplandığını iddia etmektedir. Yargılama sürerken davalı Kurum, kesinleşmiş işçilik alacakları doğrultusunda oluşan ek prime esas kazançları dikkate alarak davacının yaşlılık aylığını yeniden hesaplamıştır. 3.İlk Derece Mahkemesi ise bu işlem nedeniyle davanın konusuz kaldığı gerekçesiyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiştir. Ancak, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda, Kurumun yaptığı düzeltmeyle bağlanan aylık tutarından daha yüksek bir yaşlılık aylığı belirlendiği görülmektedir. Davacı da Kurum işlemi ile bilirkişi raporunun kendisine tebliğ / tefhiminden sonraki aşamalarda bu rapordaki aylık tutarın tespiti talebinde bulunmuştur. Bu durumda, dava konusuz kalmamış olup Mahkemece davanın esasına girilerek bilirkişi raporunun denetlenmesi ve sonucuna göre bir hüküm tesis edilmesi gerekmektedir. 4. Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 21.01.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.