SMM Hesaplama 2026: Netten Brüte, Stopaj ve KDV

Kısa cevap: SMM hesabında tek formül yoktur. Ödemeyi yapan GVK 94 kapsamında tevkifat sorumlusuysa brüt üzerinden gelir vergisi stopajı kesilir; sorumlu değilse stopaj yapılmaz. KDV her hâlde brüt üzerinden ayrı hesaplanır. Netten brüte geçişte Brüt = Net / (1 − stopaj oranı) kullanılır. Oranları işlem tarihindeki tebliğden doğrulayın.

Serbest Meslek Makbuzu (SMM), avukatların da dahil olduğu serbest meslek erbaplarının hizmet karşılığında düzenlediği vergi belgesidir. SMM hesabında tek bir formül her ödemeye uygulanmaz: ödemeyi yapanın tevkifat sorumlusu olup olmadığı, ücretin KDV dahil/hariç kararlaştırılması ve ödemenin akdi ücret mi karşı vekâlet ücreti mi olduğu ayrılmalıdır. Brüt, net, stopaj ve KDV tutarlarını görmek için SMM hesaplama aracımızı kullanın.

Bu rehber genel bilgilendirme amaçlıdır. Güncel stopaj ve KDV oranları için Maliye Bakanlığı tebliğlerini ve hesaplama aracını kontrol edin.

Serbest Meslek Makbuzu Nedir?

Serbest Meslek Makbuzu (SMM), mükellefiyeti olan serbest meslek erbabının (avukat, doktor, mühendis, mali müşavir vb.) mesleki faaliyeti karşılığında aldığı bedeli belgelemek için düzenlediği resmî belgedir. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu kapsamında tutulur.

Avukatlar için temel iki vergi kalemi vardır:

• Gelir Vergisi Tevkifatı (Stopaj): GVK 94 kapsamında tevkifat yapmakla yükümlü kişi veya kurumun serbest meslek ödemesinde brüt ücret üzerinden hesaplanır. Bu senaryodaki oran %20'dir. Ödeyen tevkifat sorumlusu değilse gelir vergisi stopajı yapılmaz.
• KDV (Katma Değer Vergisi): Brüt ücret üzerinden hesaplanır. Genel oran %20'dir.

Ödeme senaryosu	Gelir vergisi stopajı	Kontrol
Şirket, kamu kurumu veya GVK 94 kapsamındaki sorumlu ödeme yapıyor	Genel olarak %20	Ödeyenin hukuki/vergi sıfatını doğrulayın
Tevkifat sorumluluğu bulunmayan nihai tüketici ödeme yapıyor	%0	SMM yine düzenlenir; KDV ayrıca değerlendirilir
Mahkeme/icra kaynaklı karşı vekâlet ücreti	Ödeyenin sıfatına göre	Karardaki “KDV hariç” ibaresini ve ödeme zincirini kontrol edin

SMM'de Brüt, Net, Stopaj ve KDV İlişkisi

Kavramları netleştirelim:

• Brüt Ücret: Makbuza yazılan, avukatın mesleki hizmet bedelinin tamamı.
• Stopaj: Brüt üzerinden kesilen vergi (%20). Müvekkil vergi dairesine öder; avukatın eline geçmez.
• Stopaj sonrası tutar: Brüt hizmet bedelinden gelir vergisi tevkifatı düşüldükten sonra kalan tutardır. Stopaj nihai kazanç hesabı değil, yıllık vergiden mahsup edilen peşin vergidir.
• KDV: Brüt üzerinden ayrıca hesaplanır (%20). Müvekkilden tahsil edilir.
• Tahsil Edilen (Avukatın aldığı): Net Ücret + KDV.

Önemli: Aşağıdaki standart formül yalnız ödeyenin GVK 94 kapsamında tevkifat sorumlusu olduğu ve ücretin KDV hariç brüt belirlendiği örnektir. Nihai tüketiciye düzenlenen makbuzda stopaj alanı sıfır olabilir.

SMM Hesaplama Formülleri

Brüt'ten tahsil edilecek tutara (stopajlı standart senaryo):

Stopaj = Brüt × (%20 / 100)
Net    = Brüt − Stopaj
KDV    = Brüt × (%20 / 100)
Tahsil = Net + KDV

Stopaj sonrası hizmet bedelinden brüte (stopajlı standart senaryo):

Brüt    = Net / (1 − StopajOranı/100) = Net / 0,80
Stopaj  = Brüt × %20
KDV     = Brüt × %20

Örnek

Brüt 10.000 ₺ SMM için:

• Stopaj (%20) = 2.000 ₺
• Net = 8.000 ₺
• KDV (%20) = 2.000 ₺
• Avukatın tahsil ettiği = 8.000 + 2.000 = 10.000 ₺

Kesin tutarlar için SMM hesaplama aracını kullanın.

Ödeyen tevkifat sorumlusu değilse aynı 10.000 TL brüt örnekte gelir vergisi stopajı 0 TL olur; genel %20 KDV varsayımında tahsil edilecek toplam 12.000 TL’dir. Akdi ücret ile mahkemenin karşı tarafa yüklediği ücretin farkı için 2026 AAÜT rehberini okuyun.

KDV Tevkifatı Nedir?

Belirli alıcı ve hizmet durumlarında KDV tevkifatı gündeme gelebilir. Tevkifat kapsamı ve oranı işlemin taraflarına göre değişebildiği için mali müşavirinizle güncel mevzuatı doğrulayın. SmartHukuk SMM aracı standart KDV ve stopaj senaryosunu hesaplar; tevkifatlı işlem sonucu üretmez.

Kendi makbuzunuzdaki tutarları göndermeden önce doğrulamak için SMM hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Avukatlar için stopaj oranı kaç?

Ödemeyi yapan GVK 94 kapsamında tevkifat sorumlusuysa serbest meslek ödemesinde gelir vergisi stopaj oranı genel olarak brüt ücretin %20'sidir. Tevkifat sorumluluğu olmayan kişinin, örneğin nihai tüketicinin yaptığı ödemede gelir vergisi stopajı yapılmaz; ancak SMM yine düzenlenir ve KDV ayrıca hesaplanır. Güncel oran işlem tarihindeki tebliğden doğrulanmalıdır.

Stopajı kim öder?

GVK 94 kapsamında tevkifat sorumlusu olan ödeyen (şirket, kamu kurumu veya kanunda sayılan diğer sorumlular) stopajı brüt ücretten keser ve vergi dairesine beyan eder; kesilen tutar avukatın eline geçmez. Her müvekkil tevkifat sorumlusu değildir; nihai tüketici ödeme yapıyorsa gelir vergisi stopajı hiç kesilmez.

KDV stopajdan ayrı mı hesaplanır?

Evet, KDV brüt üzerinden, stopajdan tamamen bağımsız olarak hesaplanır ve genel oranı %20'dir; tevkifat sorumlusu olmayan ödemelerde bile KDV ayrıca hesaplanmaya devam eder. Avukat, brüt ücretten stopaj düşüldükten sonra kalan net tutar ile KDV'yi birlikte tahsil eder ve bu iki kalem makbuzda ayrı ayrı gösterilir.

Net ücreti biliyorum, brütü nasıl bulurum?

Netten brüte geçişte Brüt = Net / (1 − StopajOranı/100) formülü kullanılır; stopaj oranı %20 ise bu işlem Brüt = Net / 0,80 şeklinde uygulanır. KDV ise brüt üzerinden stopajdan bağımsız ayrıca eklenir. Aracımız bu hesabı otomatik yapar ve güncel oranlarla doğrular.

Karşı vekâlet ücretinde makbuz kim adına düzenlenir?

Ödeme zinciri ve kararın ibaresi belirleyicidir. Kararda "KDV hariç" ifadesinin bulunup bulunmadığı, ödemenin icra dosyasından mı doğrudan mı yapıldığı ve ödeyenin vergi sıfatı birlikte değerlendirilmelidir. Akdi ücret ile karşı vekâlet ücreti ayrımı için 2026 AAÜT rehberine bakın.

Makbuzu ne zaman düzenlemem gerekir?

Serbest meslek kazancında tahsilat esası geçerlidir: makbuz kural olarak bedelin fiilen tahsil edildiği anda, yani para veya değeri elde edildiğinde düzenlenir, hizmetin tamamlandığı tarih tek başına belirleyici değildir. Tahsil edilmemiş bir alacak için makbuz düzenleme zorunluluğu ve kanundaki istisnaları mali müşavirle ayrıca kontrol edilmelidir.

Stopaj kesilen tutarı geri alabilir miyim?

Doğrudan değil, ama dolaylı olarak evet: stopaj nihai vergi değildir, yıllık gelir vergisi beyanından mahsup edilen bir peşin vergidir. Yıl sonunda hesaplanan gerçek vergi borcu kesilen stopajdan azsa, aradaki fark iade veya sonraki döneme mahsup şeklinde geri alınabilir; bu hesap yıllık beyanname üzerinden yapılır.

İcra dosyasına yatan vekâlet ücretinde KDV nasıl işlenir?

İcra dosyasına yatan vekâlet ücretinde KDV işlenişi, kararın ve ödeme belgesinin KDV'yi içerip içermediğine göre değişir; kararda “KDV hariç” ibaresi varsa KDV ayrıca hesaplanıp tahsil edilmelidir. İcra kapak hesabında bu kalemin nasıl yer aldığını görmek için icra kapak hesabı rehberine bakabilirsiniz.

Oranı doğrulama protokolü

Vergi oranları dönemsel olarak değişir ve blog listeleri hızla eskir. Makbuz düzenlemeden önce:

1. Gelir İdaresi Başkanlığı üzerinden işlem tarihinde geçerli tevkifat oranını kontrol edin.
2. KDV genel oranını yürürlükteki Cumhurbaşkanı kararından teyit edin.
3. Ödeyenin GVK 94 kapsamında sorumlu olup olmadığını yazılı olarak netleştirin.
4. Tereddüt hâlinde mali müşavir görüşünü dosyaya ekleyin.

Resmî Kaynaklar

• GİB – 311 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği: vekâlet ücretlerinde tevkifat
• GİB – e-Serbest Meslek Makbuzu teknik açıklamaları
• 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu
• 213 sayılı Vergi Usul Kanunu

---

Son kontrol: 13 Temmuz 2026. Bu içerik SmartHukuk Editör Ekibi tarafından Gelir İdaresi Başkanlığı ve güncel vergi mevzuatı bağlantıları üzerinden kontrol edilmiştir. Vergi oranları dönemsel olarak değişebilir; kişiye özel mali tavsiye niteliği taşımaz.

Kaynaklar

• 213 sayılı Vergi Usul Kanunu — Resmî Gazete: 10.01.1961, sayı 10705. Mevzuat Bilgi Sistemi'ndeki güncel metin.
• 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu — Resmî Gazete: 06.01.1961, sayı 10700. Mevzuat Bilgi Sistemi'ndeki güncel metin.