9. Hukuk Dairesi 2025/6730 E. , 2025/8287 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/3171 E., 2025/1718 K. İLK DERECE MAHKEMESİ: ... 15. İş Mahkemesi SAYISI : 2022/476 E., 2024/493 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA 1. Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; müvekkilinin davalıya ait ...Komutanlığı iş yerinde ... Müdürlüğünde tekmil kontrol elektronik keşifçi iş ve meslek kolunda çalıştığını, lehim işi yapıp kurşuna ve kalaya maruz kaldığını, davacının ... Sendikası üyesi olduğunu ve toplu iş sözleşmesinden yararlandığını, Sağlık Kuralları Bakımından Günde Azami Yedi Buçuk Saat veya Daha Az Çalıştırılması Gereken İşler Hakkında Yönetmeliğin (Yönetmelik) 4/a hükmü uyarınca günde en fazla 7,5 saat çalıştırılması gerektiğini, toplu iş sözleşmesinin ilgili hükümlerine rağmen kısa çalışma primi ödenmediğini, fazla çalışma yaptığı hâlde ücretinin ödenmediğini ileri sürerek kısa çalışma primi ve fazla çalışma ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. 2. Davacı vekili birleşen dava dilekçesinde; davacının fazla çalışma ve kısa çalışma priminin ödenmesi için ... 15. İş Mahkemesinde dava açıldığını, yapılan yargılamada dosyanın bilirkişiye gönderildiğini, alınan rapor ile davacının hak ettiği fazla çalışma ücreti arasında fark oluştuğunu, ancak ikinci defa ıslah edilemeyeceğinden söz konusu farkın bu davada talep edilemediğini, ek dava açmak zorunda kaldıklarını ileri sürerek dosyanın birleştirilmesine karar verilmesini, kısa çalışma primi ve fazla çalışma ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının taleplerinin zamanaşımına uğradığını, dosyaya sunulan metal, kurşun, kalay ölçümlerinin eski tarihli olduğunu, bu ölçümlere göre alacakların oluşmadığını, davacının çalıştığı meslek iş kolu dikkate alındığında kart onarım atölyesinde sürekli ve yoğun lehim faaliyet işinde çalışmadığını, ayda en fazla 4-5 saat lehim veya devrenin onarım safhasında çalıştığını, daha çok yüzer unsur durumundaki gemilerde işyerinin bulunduğu il dışında bulunan gemilere görevlendirilerek arıza tespiti, söküm, montaj, malzeme sevkiyatı işinde çalıştığını, ölçümlerin yüksek çıktığı iddiasının gerçeği yansıtmadığını, kabul edilebilir seviyede olduğunu, davaya konu 67/C Elektronik Fabrikasında çalışan işçiler tarafından elektronik kart üzerinde ısıl ile damla şeklinde lehim teli vasıtası ile uygulanan işlemin Yönetmelik'te belirtilen işler ile bağdaşmadığını, toplu iş sözleşmesi ve mevzuata uygun işlem tesis edildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının yaptığı lehimleme işi kapsamındaki çalışmalarının, Yönetmelik'in madde 4/1-(a.3.4.7) hükmünde belirtilen işlerden olması sebebiyle, davacının yaptığı işin anılan Yönetmelik kapsamında yer aldığı ve günde en fazla 7,5 saat çalışması gerektiğinin tespit edildiği, tüm dosya kapsamı ve deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacının davalı işveren nezdinde 15.12.1998 tarihinden itibaren çalıştığı, ... Sendikasına 12.12.1998 tarihinde üyelik başvurusunda bulunduğu, üyeliğe kabul edildiği, ... ve ... ... Sendikası ile ... Sendikası arasında imzalanan 01.03.2021-28.02.2023 yürürlük süreli 28. Dönem Grup Toplu İş Sözleşmesi'nin ibraz edildiği, ücret bordroları nazara alınarak davacının ücretinin belirlendiği, davacının kısa çalışma primi ve fazla çalışma alacağının bulunduğu belirtilerek asıl ve birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı vekili temyiz dilekçesinde; 1. Bilirkişi raporunun yeterli ve hüküm kurmaya elverişli olmadığını, 2. Davacı vekili tarafından dosyaya sunulan metal, kurşun, kalay ölçümlerinin eski tarihli olduğunu, 3. Davacı işçinin çalıştığı meslek işkolu göz önüne alındığında ... fabrikası kart onarım atölyesinde çalıştığı sürelerde, sürekli ve yoğun bir biçimde lehim faaliyeti (kurşun, metal, kalay) işinde çalışmadığını, 4. Davacının yaptığın işin Yönetmelik kapsamında olmadığını, 5. Davacının herhangi bir alacağının bulunmadığını, 6. Hüküm altına alınan alacakların faiz türü ve başlangıç tarihlerine itiraz ettiklerini ileri sürmüştür. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, davacının fazla çalışma ücretine ve kısa çalışma prim alacağına hak kazanıp kazanmadığına ve faize ilişkindir. Somut uyuşmazlıkta; İlk Derece Mahkemesince mahallinde yapılan keşif üzerine düzenlenen bilirkişi raporunda, davacının daha önce gemilerde aynı işi yapması nedeniyle lehimleme işinin yapıldığı hâlihazırda inşaatı devam eden gemiye çıkılarak örnek lehimleme işi gözlemlendiği, davacının yaptığı lehimleme işi sırasında ortaya çıkan kurşun ve kalay buharlarının solunum ve deri yoluyla alınabileceğinin tespit edildiği, çalışma ortamında lokal havalandırmanın tesis edilmediği, lehimleme işinde çalışanlara güvenlik bilgi formunda belirtilen tipte solunum sistemlerini koruyacak kişisel koruyucu donanımlar verilmediğinin gözlemlendiği, kimyasal maddeler ile çalışma yapılırken işyeri ortamına yayılan ağır metal, toz ve buharlarının insan sağlığına etkisi düşünülerek havalandırma sisteminin çalıştırılması ve bakımının düzenli olarak yapılması gerektiği, davacının yaptığı lehimleme işi kapsamındaki çalışmalarının, Yönetmelik'in 4/1-(a.3.4.7) hükmünde geçen hususlardan olması sebebiyle, davacının yaptığı işin anılan Yönetmelik kapsamında yer aldığı ve günde en fazla 7,5 saat çalışması gerektiğinin tespit edildiği belirtilmiştir. Bilirkişi heyet raporunda davacının elektronikçi olarak lehim işi yaptığı belirtilmekle yetinilmiş olup davacının yaptığı fiilî işe ilişkin herhangi bir inceleme ve değerlendirme yapılmamış olması nedeniyle davacının aktif olarak süreklilik arz edecek şekilde kalay ve kurşuna maruz kalıp kalmadığı anlaşılamamaktadır. Mahkemece makine mühendisi, elektrik mühendisi, iç hastalıkları uzmanı ve iş güvenliği uzmanından oluşacak bilirkişi heyeti ile mahallinde keşif yapılmak suretiyle, davacının çalışmakta olduğu ... Müdürlüğünde elektronikçi sıfatını haiz işçilerin bizzat yaptıkları fiilî işler belirlenerek (örneğin montaj ve bakım onarım işlemi mi, kart onarım atölyesinde aktif olarak sürekli çalışma mı, sevk ve idare mi), davacının fiilen yaptığı işin lehim işlemi yoğunluğunda gerçekleşen işlerden olup olmadığı, maruziyet oranı ile süreklilik arz edip etmediği hususlarının tereddüte yer vermeyecek şekilde tespit edilmesi, sonucuna ve tüm dosya kapsamına göre karar verilmesi gerekir. Bu husus gözetilmeden eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 23.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.