6. Hukuk Dairesi 2025/218 E. , 2025/769 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/3046 E., 2024/3515 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 1. Tüketici Mahkemesi SAYISI : 2024/343 E., 2024/548 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; ... Güzellik Merkezi markası adı altında İstanbul ili, ... ilçesinde hizmet veren güzellik merkezinde uygulanan hatalı lazer epilasyon işlemi neticesinde müvekkilinin yüzünde ikinci derece yanık meydana geldiğini ve sabit iz kaldığını, davalı ... Güzellik ve Kozmetin Sanayi ve Ticaret A.Ş. Tarafından "... Güzellik Merkezi ... Şubesi" nin işletilmekte olup diğer davalı ... Güzellik ve Kozmetik Hizmeti A.Ş.'nin ise söz konusu güzellik merkezinin marka ve genel sahibi olduğunu, müvekkilinin işbu dava kapsamında taleplerinden her iki şirketin de müşterek ve müteselsilen sorumlu olduğunu ileri sürerek şimdilik 100,00 TL maddi, 110.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.
II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; uyuşmazlığa konu olayın müvekkilinin franchise verdiği ... ... Şubesinde gerçekleştiğini, genel merkez olarak franchise verilen şubelerin üçüncü kişilere olan kusurlu hareketlerinden sorumlu tutulmalarının mümkün olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... Güzellik Ve Kozmetik Hizmetleri Anonim Şirketi yönünden yapılan incelemede; davalılar arasında 17.09.2022 tarihli Franchısıng Sözleşmesi bulunduğu, sözleşmenin 4-2.9. maddesinde '' Franchise Alan, işletmesinin sağladığı hizmetlerin ifası esnasında doğrudan veya dolaylı olarak ortaya çıkan maddi ve manevi kayıp ve zararlardan; çalışanlara, hizmet sağlananlara, kamuya ve/veya bunların mülklerine verilen zararlardan tek başına sorumludur. Franchise Alan'ın çalışanlarından herhangi birinin uyguladığı bir işlem sonucunda ve bu işlem sebebiyle bir müşteride herhangi bir sağlık probleminin meydana gelmesi durumunda, Franchise Alan oluşabilecek her türlü zarar, masraf, tazminat vs her ne altında olursa olsun tüm yükümlülüklerin kendisi tarafında karşılacağını kabul, beyan ve taahhüt eder. Franchise alan'dan ya da 3. kişilerden ortaya çıkan doğrudan ya da dolaylı her türlü zarar nedeniyle, Franchise verene ya da bunların müdürlerine, yöneticilerine, çalışanlarına ve şirket ortaklarına karşı herhangi bir talep ve dava hakkı bulunmamaktadır...'' şeklinde düzenleme bulunduğu, davalı franchise veren şirketin diğer davalı franchise alan şirketin ve şirket çalışanlarının eylemlerinden franchise veren olarak sözleşmesel sorumluluğunun bulunmadığı gerekçeleriyle davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. A. Temyiz Sebepleri “ Davacı vekili temyiz dilekçesinde: Mahkemenin 2024/5 E. sayılı dosyasında gerçekleştirdiği 26.04.2024 tarihli celsenin iki numaralı ara kararı ile "Davalı ... yönünden davanın tefrik edilerek yeni bir esasa kaydına" karar verildiği ve dava dosyasının ... Güzellik ve Kozmetik Hizmetleri Anonim Şirketi yönünden eldeki dava dosyasına kaydedildiğini, mahkemece duruşma açılmaksızın dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu karar verildiğini, tefrik kararı verilmesinin hatalı olduğunu, franchise veren şirket ile franchise alan şirket arasındaki sorumsuzluk anlaşmasının yalnızca bu sözleşmenin taraflarını bağlayacağını, tefrik olunan dosya davalısı ... Güzellik ve Kozmetik Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından "... Güzellik Merkezi ... Şubesi'nin" işletilmekte olup, işbu dosya davalısı ... Güzellik ve Kozmetik Hizmetleri A.Ş.'nin ise söz konusu güzellik merkezinin marka ve genel sahibi olduğunu, bu kapsamda müvekkilin bu dava kapsamındaki taleplerinden her iki şirketin müşterek ve müteselsilen sorumlu olduğunu, davalının güzellik merkezi ile ilgili olarak tüm reklam ve tanıtımlarını ... üzerinden gerçekleştirdiğini, müvekkilinin de "..." markasına güvenerek dava konusu iş ve işlemleri yaptırdığını" beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Dava, estetik amaçlı lazer uygulamasından meydana geldiği iddia olunan zararın tazmini için açılan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir. Davacı ile dava dışı ... Güzellik Kozmetik Sanayi ve Tic. A.Ş arasında "... Güzellik ve Danışmanlık ... Şubesi Hizmet Satış Sözleşmesi" isimli sözleşmesi, yine davalıyla dava dışı ... Güzellik Kozmetik Sanayi ve Tic. A.Ş. arasında ise franchise sözleşmesi imzalandığı anlaşılmıştır. Tefrik edilen dosyada davalı ... Güzellik ve Kozmetik Hizmetleri Anonim Şirketi'nin franchise veren, davalı ... Güzellik ve Kozmetik Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin franchise alan olduğu, ... Güzellik Kozmetik Sanayi ve Tic. A.Ş çalışanı tarafından davacı tarafa lazer epilasyon hizmeti verildiği hususlarında, taraflar arasında uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, franchise alan şirket tarafından verilen hizmet nedeniyle, franchise veren davalının sorumluluğunun bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanununun (TKHK) 3-d maddesinde hizmetin, bir ücret veya menfaat karşılığında yapılan ya da yapılması taahhüt edilen mal sağlama dışındaki her türlü tüketici işleminin konusunu oluşturduğu ifade edilmekte; 13. maddesi "(1) Ayıplı hizmet, sözleşmede belirlenen süre içinde başlamaması veya taraflarca kararlaştırılmış olan ve objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımaması nedeniyle sözleşmeye aykırı olan hizmettir. (2) Hizmet sağlayıcısı tarafından bildirilen, internet portalında veya reklam ve ilanlarında yer alan özellikleri taşımayan ya da yararlanma amacı bakımından değerini veya tüketicinin ondan makul olarak beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren hizmetler ayıplıdır.", ayıplı hizmetten sorumluluk başlıklı 14. maddesi "(1) Sağlayıcı, hizmeti sözleşmeye uygun olarak ifa etmekle yükümlüdür. (2) Sağlayıcı, kendisinden kaynaklanmayan reklam yoluyla yapılan açıklamalardan haberdar olmadığını ve haberdar olmasının da kendisinden beklenemeyeceğini veya yapılan açıklamanın içeriğinin hizmet sözleşmesinin kurulduğu tarihte düzeltilmiş olduğunu veya hizmet sözleşmesinin kurulması kararının bu açıklama ile nedensellik bağı içermediğini ispatladığı takdirde açıklamanın içeriği ile bağlı olmaz.", 15. maddesi ise (1) Hizmetin ayıplı ifa edildiği durumlarda tüketici, hizmetin yeniden görülmesi, hizmet sonucu ortaya çıkan eserin ücretsiz onarımı, ayıp oranında bedelden indirim veya sözleşmeden dönme haklarından birini sağlayıcıya karşı kullanmakta serbesttir. Sağlayıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Seçimlik hakların kullanılması nedeniyle ortaya çıkan tüm masraflar sağlayıcı tarafından karşılanır. Tüketici, bu seçimlik haklarından biri ile birlikte Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca tazminat da talep edebilir. (2) Ücretsiz onarım veya hizmetin yeniden görülmesinin sağlayıcı için orantısız güçlükleri beraberinde getirecek olması hâlinde tüketici bu hakları kullanamaz. Orantısızlığın tayininde hizmetin ayıpsız değeri, ayıbın önemi ve diğer seçimlik haklara başvurmanın tüketici açısından sorun teşkil edip etmeyeceği gibi hususlar dikkate alınır. (3) Tüketicinin sözleşmeden dönme veya ayıp oranında bedelden indirim hakkını seçtiği durumlarda, ödemiş olduğu bedelin tümü veya bedelden indirim yapılan tutar derhâl tüketiciye iade edilir. (4) Ücretsiz onarım veya hizmetin yeniden görülmesinin seçildiği hâllerde, hizmetin niteliği ve tüketicinin bu hizmetten yararlanma amacı dikkate alındığında, makul sayılabilecek bir süre içinde ve tüketici için ciddi sorunlar doğurmayacak şekilde bu talep sağlayıcı tarafından yerine getirilir. Her hâlükârda bu süre talebin sağlayıcıya yöneltilmesinden itibaren otuz iş gününü geçemez. Aksi takdirde tüketici diğer seçimlik haklarını kullanmakta serbesttir." şeklinde düzenlenmiştir. Yukarıda belirtilen yasa hükümleri dikate alındığında davacının tüketici olduğu ve uyuşmazlığın Tüketici Kanunları hükümleri uyarınca çözümlenmesi gerektiği yine aynı Yasa'nın 83/1 maddesi uyarınca bu kanunda hüküm bulunmayan hallerde de genel hükümlerin uygulanması gerektiği anlaşılmıştır. Davalı franchise veren ve dava dışı franchise alan şirket arasında düzenlenen sözleşmenin 2-3. maddesinde "Royalty: Franchise Alanın, Franchise Veren tarafından kendisine sözleşme süresi boyunca verilecek teknik ve idari destek, malzeme tedariki, araştırma ve geliştirme çalışmaları, tanıtım ve pazarlama faaliyetleri karşılığı olmak üzere aylık olarak Franclıtse Veren'e ödeveceği lisans bedelidir.", 3-2. maddesinde "Franchise Alan, ... Güzellik Merkezi Franchise sistemi çerçevesinde tescilli ... markasını ve sisteme dahil diğer hizmet markalarını, merkez tasarımı ve renk bileşimleri, işaretler, işletme ve pazarlık alanında sahip olunan sırlar, kullanılacak aletlerin yerleşimi stok ve faaliyet kontrolleri ve Franchise Veren'in sağlamış olduğu eğitimler kapsamında, muhasebe ve iş uygulamaları çerçevesinde Fr"anchise Sistemine tabi olarak faaliyetini yürütmeyi amaçlamaktadır." 4-1-1. maddesinde. "İşbu Sözleşme konusu ile ilgili Türkiye çapında yapacağı tanıtım, pazarlama, reklâm ve halkla ilişkiler faaliyetleri kapsamında; Franchise Alan'ın, Franchise Veren şubesi olarak faaliyette bulunduğunun belirtilmesinin tanıtım ve pazarlama faaliyetlerindeki olumlu etkisini bildiğini ve işbu Sözleşme ile Franchise Alan'ın, isim/marka kullanma hakkı aldığını beyan etmekte ve söz konusu izni işbu Sözleşme boyunca geçerli tutacağını taahhüt etmektedir.", 4-1.2. maddesinde "Franchise Alan'a, işbu Sözleşme'nin konusu olan hali hazırda Franchise Veren'in bünyesinde bulunan EK-1 Listesinin (marka/ürün/metot vb.) uygulanışı ve kalite yönetimi kapsamında eğitim vermekle yükümlüdür. Ayrıca sonradan Franchise Veren tarafından üretilen yeni marka/metot/ürün /cihaz vb. içeriklere ait eğitim; Franchise Veren tarafından belirlenecek ücret mukabilinde Franchise Alan'a verilecektir. Buna ek olarak uygulama becerisinin kazandırılması ile sistem usul ve prensipleri doğrultusunda denetlemenin yapılması ile en iyi hizmetin verilmesini sağlayacaktır.", 4-1.3 maddesinde. "İşbu Sözleşme kapsamında Franchise Alan'ın işletmesinin muntazaman işleyişi için gerekli olan üretim ve işlem metotları, alet, aygıt, araç, cihaz, malzeme ve dokümantasyonun tedarik edilmesi, müşteri memnuniyeti esaslı söz konusu hizmetlerin verilmesinde faaliyet gösterecek olan yetkin personelin, ücretleri Franchise Alan'a ait olmak üzere tedarik edilmesi, eğitim verilmesi ve tabelanın kullanılacağı adresin hizmet vermeye uygun hale getirilmesi için destek verecektir. Franchise Veren, işbu Sözleşme gereği temin edeceği ürünlerde kaliteden ödün vermeyeceğini, kendisinden alınması gereken her türlü ürün ve hizmetin bedelini piyasa geneli üzerinde tutmayacağını ve ürün bazındaki problemlere çözüm getirmeyi taahhüt eder. Personel eğitimleri ücretsizdir.", 4-14. maddesinde ise "Franchise Veren, Franchise Alan'dan düzenli olarak ürünlerin satış fiyatı, hizmet kalitesi, temizlik, müşteri ilişkileri ve diğer hususlara ilişkin rapor alma hakkına sahiptir." düzenlemelerine yer verilmiştir. Franchise sözleşmesi Türk Borçlar Kanununda ve başka kanunlarda düzenlenmediği için isimsiz, karma sözleşme niteliğindedir. Gerek franchise sözleşmesinin hukuki niteliği gerekse franchise veren ve franchise alan arasındaki yukarıda belirtilen sözleşme hükümleri hep birlikte değerlendirildiğinde, franchise verenin sözleşme ile kararlaştırılan hizmetlerin sözleşmeye uygun yürütüldüğüne dair, bakım ve kontrol hakkı bulunmaktadır. Franchise sözleşmesinde franchise veren; muhasebe yöntemi, ilişkilerin yönetimi, işyerinin seçilmesi ve yapılandırılması, hizmetlerin standartlaştırılması, ürün ve metodların uygulanışı, kalite yönetimi, bu konuda eğitim verme yükümlülüğü, kullanılacak aletlerin yerleşimi, stok faaliyet ve kontrolleri, hizmet işinin ehli kişilere yaptırılıp yaptırılmadığının kontrolü, tüm bu işlerin düzenli olarak yapılıp yapılmadığına ilişkin franchise alandan rapor alma hakkına sahiptir. Franchise verenin sözleşme yürürlükte olduğu sürece franchise alan üzerindeki hizmetin sözleşme hükümleri uyarınca düzenli olarak yapıldığının denetim ve gözetim hakkı bulunmaktadır. Yapılan açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; davacı ile dava dışı franchise alan şirket arasındaki hizmet sözleşmesinde de açıkça franchise verenin şirket ve ünvanının yazıldığı, yapılan reklam ve ilanlarda da franchise verenin isim ve ünvanlarının yer aldığı, gerek hizmet sözleşmesi, gerek reklam ve ilanlar nedeniyle tüketici nezdinde franchise veren şirketin bir güven oluşturduğu, tüketicinin franchise veren şirkete olan güveni nedeniyle franchise alanla hizmet sözleşmesi imzaladığı dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Gerek dolaylı gerekse doğrudan hizmet sağlayan herkes, tüketiciye verilen maddi ve manevi zarardan müteselsilen sorumludurlar. Burada franchise veren ve alanın kendi aralarında düzenlemiş oldukları franchise sözleşmesindeki üçüncü kişilere karşı franchise verenin hukuken sorumlu olmayacağına dair hükümler, ancak sözleşme tarafları arasındaki iç ilişkide geçerli olup, sözleşme dışı hizmet alan tüketicilere karşı sorumsuzluk iddiası ileri sürülemez, Bu nedenle mahkemece yukarıda belirtilen gerekçe ve Türk Borçlar Kanunu'nun 61. madde hükmü ve 6502 sayılı Tüeketicinin Korunması Hakkında Kanun hükümleri uyarınca davalı franchise verenin de meydana gelen zarardan müteselsilen sorumlu olduğu gözetilmeksizin yanılgılı gerekçe ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir. Franchise verenle franchise alan davacıya karşı müteselsil sorumlu olduğundan, franchise veren hakkında açılan davanın ayırma kararı verilerek ayrı bir esasa kaydedilmesi doğru olmayıp bu dosyanın franchise alan hakkında açılan asıl dosya ile birlikte görülmesi gerektiğinden eldeki davanın anılan dosya ile birleştirilmesi gerekir. Bu durumda mahkemece 2024/5 Esas sayılı dosya ile işbu dosya birleştirilip işin esasına girilip sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 27.02.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.