6. Hukuk Dairesi 2025/158 E. , 2025/701 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/1406 E., 2024/1310 K. DAVACILAR : 1- ... vekili Avukat ... ve diğer 40 davacı vekili Avukat ... İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2019/204 E., 2021/211 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.
I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı kooperatifin 14.04.2019 tarihli 2018 yılı Olağan Genel Kurulu'nun 9/b maddesinin ikinci kısmında alınan tüm kooperatif ortakları tarafından 3194 sayılı İmar Kanununa eklenen geçici 16.madde kapsamında yapı kayıt belgesi başvurusu yapılması için gerekli tutarın ortakların sahip oldukları dairelerin m²'sine bağlı olarak tüm kooperatif ortakları tarafından eşit olarak ödenmesine ve ödemenin 15 Haziran 2019 tarihine kadar yapılmasına ilişkin kararın geçersizliğinin tespiti ile iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; 14.04.2019 tarihli Genel Kurul'da alınan 9/b kararın hukuk ve imar mevzuatı gereğince zorunlu olan yasallaşmanın bir gereği olduğunu, 3194 sayılı İmar Kanununa Ek geçici 16. madde kapsamında yapı kayıt belgesi alınmasının birleşme protokolü dışında davacılara dahil olmak üzere tüm kooperatif ortaklarının menfaatine bir durum yarattığını, bu fırsatın kaçırılması halinde konutların yıkımının söz konusu olabileceğini ve tüm kooperatif ortaklarının mağdur olabileceğini, öncelikli olarak İmar Kanunu'na Ek geçici 16. madde kapsamında yapı kayıt belgesi tapu anlamına gelmediğini, ancak imar mevzuatına aykırı inşaatı kullanma anlamı taşıdığı ve tapu süreci için ayrı işlem ve ödemelerin yapılması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, 26.08.1994 tarihli düzenleme şeklinde gayrimenkul satış vaadi ve kat karşılığı inşaat sözleşmesi ve 03.08.2001 tarihli kooperatif birleşme sözleşmesine göre, davalı yüklenici kooperatif tarafından, birleşen S.S. ...Konut Yapı Kooperatifi üyelerine teslim edilecek konutların anahtar teslimi şeklinde teslim edileceğinin kabul edilmiş olduğu, konutların imar mevzuatına uygun iskan alınabilecek şekilde teslim edilmesi gerektiği, bu konutlardaki imara aykırılığın giderilmesi için ödenmesi gereken yapı kayıt belgesi bedelinden davacıların (birleşen S.S. ...Konut Yapı Kooperatifi üyelerinin) sorumlu olmayacağı, bu bedelden davalı kooperatif üyelerinin sorumlu olması gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı vekili temyiz dilekçesinde; mahkeme tarafından 27 yıl önce imzalanan inşaat sözleşmesi ve 21 yıl önce imzalanan birleşme sözleşmesi incelenerek dosyanın karara bağlandığını, dosyaya sunulan emsal Yargıtay kararları, deliller ve öne sürülen diğer vakıaların hiçbir şekilde incelenmediğini ve bunun gerekçesinin açıklanmadığını, açılan davanın iyiniyet ve dürüstlük kuralına aykırı olduğunu, kooperatif ortaklarının hak ve görevlerde eşit olması kuralı gözetilerek önceki genel kurul kararının değişen şartlar ve kooperatifin diğer ortaklarının durumları da nazara alınarak şartlarda eşitleme yapılmak üzere değiştirilmesine karar verilmesinde hak ihlali ve yasaya aykırılık bulunmadığını beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, kooperatif genel kurulu kararının iptali istemine ilişkindir. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Kooperetiflerin birleşmesi hususu, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun, "Birleşme suretiyle dağılma" başlıklı 84. maddesinde düzenlenmiştir. Aynı Kanun'un 98. maddesine göre, “Bu kanunda aksine açıklama olmıyan hususlarda Türk Ticaret Kanunundaki Anonim şirketlere ait hükümler uygulanır.” hükmünü içermekte olup, Kooperatifler Kanunu'nda birleşme hususunda açık bir düzenleme bulunmadığı hallerde, TTK'nın 136 ile 158 inci maddeleri arasındaki düzenlemeler uygulanacaktır. 03.08.2001 tarihli Kooperatif Birleşme Sözleşmesi incelendiğinde; sözleşmenin 2. maddesinde; S.S. Akkardalen Konut Yapı Kooperatifi'nin, S.S.... Sitesi Konut Yapı Kooperatifi'ne bütün aktif ve pasifleri ile birlikte devrolunduğu, sözleşmenin 6. maddesinde; devir neticesinde S.S. Akkardalen Konut Yapı Kooperatifi ortaklarına, birleşme sözleşmesinde blok, m2 ve kat numaraları belirtilen toplam 128 adet dairenin tamamen tamamlanmış ve oturulacak hale getirilmiş şekilde verileceği, S.S. Akkardalen Konut Yapı Kooperatifi ortaklarının payı olan ortaklara dağıtımı yapılmış olan (blok, m2 ve kat numaraları belirtilen) toplam 128 adet dairenin yapımını ve teslimini S.S.... Sitesi Konut Yapı Kooperatifinin kabul ve taahhüt ettiği, 6.1. maddesinde; "Devrolan ve dağılacak olan S.S. ...Konut Yapı Kooperatifi ortaklarına ait olan mezkur 128 adet dairenin her türlü inşaat malzeme bedeli, işçilik, SSK Primleri, muhtasar vergileri, proje-imar planları, bahçe ve çevre düzenleme, sulama, yer altı suyu temini, İski, elektrik, doğalgaz, PTT, Telekom tesis ve sözleşmeleri, iskan harçları, 2 nolu harçlar, cins tashihi, kat irtifak ve kat mülkiyeti ile dairelerin anahtar teslimi yapılarak bitirilmesi dahil tüm harcamalar ve giderler devralan S.S.... Sitesi Konut Yapı Kooperatifi'nin kabul ve taahhüdü altında olduğu, devrolan ve dağılacak olan S.S. ...Konut Yapı Kooperatifi ortaklarının yukarıdaki harcama ve giderlerden dolayı bugün ve ileride işbu birleşme sözleşmesi madde 9'daki sorumluluğu hariç hiçbir sorumluluğu olmayacağı, 6.3.g. maddesinde; S.S.... Sitesi Konut Yapı Kooperatifinin, sitenin imar olan tadili işlemlerinin sonuçlandırılmasından doğrudan sorumlu olduğu, 6.3.h. maddesinde; "S.S.Çengelköy Doktorlar Sitesi Konut Yapı Kooperatifi sitenin tamamının, gerekirse S.S. ...Konut Yapı Kooperatifi'nin birleşme öncesi ortaklarına ait birleşme sonrası pay karşılığı tahsil edilen A2-A11-B1-B2-B3-B4 no.lu blokların iskan müracaatını yapacak, iskanını alacak, bilahare kat irtifak ve kat mülkiyetini tesis edeceği, 9. maddesinde; "Birleşme neticesinde dağılan S.S. ...Konut Yapı Kooperatifi'nin mevcut üyeleri kendi kooperatiflerinin son olağan genel kurul toplantısında aldıkları genel kurul kararına göre ödemekle yükümlü bulundukları aidatlarına işbu birleşme sözleşmesi ile herhangi bir ek ödeme yükümlülüğü veya ağırlaştırıcı hüküm getirilmeksizin birleşmeden sonra üyesi haline gelecekleri S.S.Çengelköy Doktorlar Sitesi Konut Yapı Kooperatifi'nde de birleşmeden önceki genel kurul kararlarına uygun olarak aynen tediyeye devam edecekleri hususları düzenlenmiştir. Somut olayda; birleşme sözleşmesinin 6.1 ve 6.3.h maddesi uyarınca dairelerin anahtar teslimi olacak şekilde tüm masrafların S.S.... Sitesi Konut Yapı Kooperatifi tarafından karşılanmasının taahhüt edilmesi karşısında, yapı kullanım belgesi masrafının da davalı Kooperatif tarafından karşılanması gerektiği, ayrıca birleşme sözleşmesinde S.S. Akkardalen Konut Yapı Kooperatifi ortaklarının harcama ve giderlerden 9. maddedeki sorumluluğu hariç hiçbir sorumluluğu olmayacağı da karar altına alındığı, yine birleşme sözleşmesinin 9. maddesindeki sorumluluk ise kooperatif ortaklarının, genel giderlere ilişkin aidat ödeme yükümlülüğü kapsamında olduğu, dava konusu edilen masrafların ise, davacıların sorumlu olduğu 9. maddede ifade edilen genel giderlere ilişkin aidat bedeli niteliğinde olmadığı anlaşılmıştır. Yukarıda geçen kanun hükümleri, birleşme sözleşmesinin ilgili maddeleri ile, temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, davalılar vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370/1. maddesi hükmü uyarınca ONANMASINA, Fazla yatırılan harcın istek halinde temyiz edene iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 25.02.2025 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi. (Muhalif) - KARŞI OY YAZISI - Yapı kayıt belgesinin hukuki dayanağı 7143 sayılı Kanunun 16. maddesiyle 3194 sayılı İmar Kanununa eklenen geçici 16. maddedir. Bu maddenin ilk üç fıkra hükmüne göre; "Afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla, 31/12/2017 tarihinden önce yapılmış yapılar için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yetkilendireceği kurum ve kuruluşlara 31/10/2018 tarihine kadar başvurulması, bu maddedeki şartların yerine getirilmesi ve 31/12/2018 tarihine kadar kayıt bedelinin ödenmesi halinde Yapı Kayıt Belgesi verilebilir. Başvuruya konu yapının ve arsasının mülkiyet durumu, yapı sınıf ve grubu ve diğer hususlar Bakanlık tarafından hazırlanan Yapı Kayıt Sistemine yapı sahibinin beyanına göre kaydedilir. Yapının bulunduğu arsanın 29/7/1970 tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununa göre belirlenen emlak vergi değeri ile yapının Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca belirlenen yaklaşık maliyet bedelinin toplamı üzerinden konutlarda yüzde üç, ticari kullanımlarda yüzde beş oranında alınacak kayıt bedeli başvuru sahibi tarafından genel bütçenin (B) işaretli cetveline gelir kaydedilmek üzere merkez muhasebe birimi hesabına yatırılır. 6306 sayılı Kanun kapsamında kullanılmak üzere kaydedilen gelirler karşılığı Bakanlık bütçesine ödenek eklemeye Maliye Bakanı yetkilidir. Bu ödenek, dönüşüm projeleri özel hesabına aktarılarak kullanılır. Kayıt bedeline ilişkin oranı iki katına kadar artırmaya, yarısına kadar azaltmaya, yapının niteliğine ve bölgelere göre kademelendirmeye, ayrıca başvuru ve ödeme süresini bir yıla kadar uzatmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir. Yapı Kayıt Belgesi yapının kullanım amacına yöneliktir. Yapı Kayıt Belgesi alan yapılara, talep halinde ilgili mevzuatta tanımlanan ait olduğu abone grubu dikkate alınarak geçici olarak su, elektrik ve doğalgaz bağlanabilir." Bu hüküm ile yapı kullanma izin belgesi alınmamış yapıların yapı kayıt belgesine dayalı olarak kullanılabilmesine imkan tanınmış ise de bu belgenin alınması binaları imara uygun hale getirmemektedir. 03.08.2001 tarihli birleşme sözleşmesi incelendiğinde S.S. ...Konut Yapı Kooperatifi, S.S.... Sitesi Konut Yapı kooperatifine bütün aktif ve pasifleriyle devredilmiş olup devredilen kooperatif ortaklarına ait olan 128 adet dairenin her türlü inşaat malzeme bedeli, işçilik, SSK Primleri, muhtasar vergileri, proje-imar planları, bahçe ve çevre düzenleme, sulama, yer altı suyu temini, İski, elektrik, doğalgaz, PTT, Telekom tesis ve sözleşmeleri, iskan harçları, 2 nolu harçlar, cins tashihi, kat irtifak ve kat mülkiyeti ile dairelerin anahtar teslimi yapılarak bitirilmesi dahil tüm harcamalar ve giderler devralan S.S.... Sitesi Konut Yapı Kooperatifi'nin kabul ve taahhüdü altında olduğu, devrolan ve dağılacak olan S.S....Konut Yapı Kooperatifi ortaklarının yukarıdaki harcama ve giderlerden dolayı bugün ve ileride işbu birleşme sözleşmesi madde 9'daki sorumluluğu hariç hiçbir sorumluluğu olmayacağı kararlaştırılmıştır. Sözleşmenin 9. maddesindeki sorumluluk ise; "Birleşme neticesinde dağılan S.S....Konut Yapı Kooperatifi'nin mevcut üyeleri kendi kooperatiflerinin son olağan genel kurul toplantısında aldıkları genel kurul kararına göre ödemekle yükümlü bulundukları aidatlarına işbu birleşme sözleşmesi ile herhangi bir ek ödeme yükümlülüğü veya ağırlaştırıcı hüküm getirilmeksizin birleşmeden sonra üyesi haline gelecekleri S.S.Çengelköy Doktorlar Sitesi Konut Yapı Kooperatifi'nde de birleşmeden önceki genel kurul kararlarına uygun olarak aynen tediyeye devam edeceklerdir." şeklinde düzenlenmiştir.. Bu hükümler ile davalı kooperatif 128 adet daire için tamamlanmış iskanı alınarak kullanılabilir hale gelmiş biçimde tamamlayıp ortaklara teslim etmeyiönceden belirlenen aidatlar dışında aidat almaksızın yükümlenmiş olup yapı kayıt belgesi almak yükümlülüğü bu sözleşme kapsamında değildir. Kaldı ki yapı kayıt belgesine ilişkin Kanun 2018 yılında çıkmış olup birleşme sözleşmesi 2001 yılında imzalanmıştır. Yapı kayıt belgesi yapı kullanma (iskan) belgesi ile aynı sonuçları sağlıyorsa diğer bir ifade ile her iki belge de aynı hukuki değere sahip ise bunun da sözleşme kapsamında üstlenilen edimin yerine ikame olarak kabulü mümkün ise de bu iki belge aynı sonuçları sağlamamaktadır. Yapı kayıt belgesi afet risklerine hazırlık kapsamında ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı yapıların kayıt altına alınması ve imar barışının sağlanması amacıyla çıkarılmış olup yapıyı imara uygun hale getiren bir belge değildir. Davacılar imar mevzuatına uygun biçimde iskanı alınmış bir yapıyı teslim etme yükümlülüğü içeren sözleşme kapsamında yerine getirilmeyen edimler nedeniyle sözleşmeye dayalı talep haklarını kullanabilirler ise de sözleşmedeki edimlerin ifası sonucunu doğurmayan yapıyı imara uygun hale getirmeyen ancak geçici olarak kullanma imkanı veren yapı kayıt belgesine sahip olmalarını mümkün kılacak sonradan çıkan geçici bir Kanun maddesinde öngörülen giderlerin de bu sözleşme kapsamında kendilerinden istenemeyeceğini ileri süremezler. Açıklanan nedenlerle tüm kooperatif ortaklarının yapı kayıt belgesi alınması için gerekli giderlere katılması yönünde alınan kararın bu sözleşmeye aykırı olduğu düşünülemeyeceğinden, davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmamıştır. Yukarıda açıklanan nedenlerle temyize konu hükmün bozulması gerektiği görüşünde olduğumdan onama yönünde oluşan değerli çoğunluk görüşüne katılamıyorum. SUCCESS ADALET_SUCCESS İşlem başarıyla gerçekleştirildi! İşlem başarıyla gerçekleştirildi! 5b116630acdc4903 1a7fb3ae8e1e89d1