6. Hukuk Dairesi 2025/1006 E. , 2025/3065 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2024/211 E., 2025/40 K. Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı yüklenici vekili dava dilekçesinde; Müvekkilinin ... ili, ... ilçesi, ... Yolu ve ... Köyü Yolu Üst Yapım işi sözleşmesini ... Büyükşehir Belediyesi ile akdettiğini, 03.01.2011 tarihinde işe başladığıni, 12.01.2012 tarihinde işin süresinde bitirildiğini ve geçici kabulün eksiklikleriyle yapıldığını, Gölcük Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2012/23 D. İş sayılı dosyası ile belirtilen hususların tespitinin yapıldığını, müvekkilinin bitirdiği işte gizli ve açık ayıp olmadığını, eksik ve hatalı iş bırakılmadığını, fen ve sanat kurallarına göre projeye uygun imalat yapıldığını, idarenin 26.06.2012 tarih ve 4291 sayılı yazıları ile heyetlerin yolda yaptığı eksik işler listesini müvekkiline gönderdiğini ve müvekkilinin nam ve hesabına yapılmış imalatların 797.062,82 TL olduğunu bildirdiğini, 23.01.2013 tarihli geçici kabuldeki eksikliklerin verilen sürede müvekkilince tamamlandığını, idareye de bildirdiğini, başkaca bir eksiklik kabul etmediklerini, sözleşmeye göre her bir hakedişte yola serilen malzemeden ve asfalttan örnekler alındığını malzeme yönünden olumlu çıktığını, müvekkilinin proje dışında bir imalat yapmadığını, ihale dosyasının hazırlanmasındaki kusurların davalıya ve çalışanlarına ait olduğunu, davalı tarafından ceza kesimi adı altında istenilen 797.062,82 TL'sinden 498.727,79 TL kesin hakediş bedelinin mahsubu ile 298.335,03 TL'sinin ödenmesinin talep edildiğini, aksi takdirde teminat mektubunun paraya çevrileceğinin ihtar edildiğini, bu nedenle öncelikle teminat mektuplarının nakde dönüştürülmesinin engellenmesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesini istediklerini belirterek davalıyla yapılan sözleşme uyarınca işin tamamen yerine getirilmesi nedeniyle davalıya borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini istemiştir.
II. CEVAP Davalı iş sahibi vekili cevap dilekçesinde; Yapım İşleri Şartnamesinin 15. maddesine göre davacının, projenin işin gereklerine uygun olmadığı yönündeki bildirimlerini yazılı olarak yapması gerektiğini, davacının bu gerekleri yerine getirmediğini, sözleşmeye, şartnameye ve projelere göre de davacının edimlerini yerine getirmediğini ve taraflar arasındaki ihtilafın da bundan kaynaklandığını belirterek davanın reddini istemiştir.
III. MAHKEME KARARI Kocaeli 5. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2014/28 Esas, 2017/105 Karar, 24.03.2017 tarihli kararı ile bilirkişi raporu doğrultusunda menfi tespit talebine ilişkin davanın reddine, Kocaeli 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin (Kapatılan) 2013/295 Esas sayılı dosyasının bu dosyadan tefrikine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ 1. Mahkemenin 2014/28 Esas, 2017/105 Karar, 24.03.2017 tarihli kararının süresi içinde taraflar vekillerince temyiz edilmesi üzerine Dairemiz (Kapatılan Yargıtay 15. Hukuk Dairesi) 2018/3606 Esas, 2019/2607 Karar, 29.05.2019 tarihli kararı ile eldeki dava ile birleştirilen Kocaeli 3. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2013/295 Esas, 2013/242 Karar sayılı dava dosyasının incelenerek her iki dosyanın birlikte görülmesi gerekirken, son duruşmada ve nihai hüküm ile birlikte gerekçesi de gösterilmeden ayırma kararı verilerek davanın reddine karar verilmesinin doğru olmadığı gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir. 2. Mahkemenin 2021/51 Esas, 2022/154 Karar, 22.04.2022 tarihli kararı ile menfi tespit davası yönünden davanın kabulüne, davacı ... İnş. Taah. ve Tic. A.Ş.'nin davalı ... Belediyesi Başkanlığı'na dava konusu yapım işinden dolayı borçlu olmadığının tespitine, alacak davası yönünden davanın kısmen kabul kısmen reddi ile 437.281,06 TL alacağın dava açma tarihi olan 05.09.2013 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... Belediyesi Başkanlığı'ndan alınarak, davalı ... İnş. Taah. ve Tic. A.Ş.'ye verilmesine, davacının fazladan talep etmiş olduğu faiz, komisyon, BSMV ücreti olarak 83.255,61 TL ve factoring zararı olarak 116.992,90 TL olmak üzere toplam 200.248,51 TL finansman zararının reddine karar verilmiştir. Mahkemenin 2021/51 Esas, 2022/154 Karar, 22.04.2022 tarihli kararının süresi içinde taraflar vekillerince temyiz edilmesi üzerine Dairemiz 2022/3907 Esas, 2024/938 Karar, 18.04.2024 tarihli kararı ile asıl dava yönünden verilen kararın istinaf kanun yoluna tabi olduğu, birleşen dava dosyasının tefrik edilerek asıl dava dosyasının istinaf incelemesi yapılmak üzere ilgili Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesi, asıl dava dosyası ile ilgili verilen Bölge Adliye Mahkemesi kararının temyizi halinde asıl ve birleşen dava dosyasının temyiz incelemesi yapılmak üzere Dairemize gönderilmesi, asıl dava dosyası ile ilgili verilen Bölge Adliye Mahkemesi kararının temyiz edilmemesi halinde ise, birleşen dava dosyasının temyiz incelemesi yapılmak üzere Dairemize gönderilmesi gerektiği belirtilerek dosyanın İlk Derece Mahkemesine geri çevrilmesine karar verilmiştir. Dairemiz 2022/3907 Esas, 2024/938 Karar, 18.04.2024 tarihli geri çevirme kararı üzerine alacak istemine ilişkin asıl dava dosyası İlk Derece Mahkemesince tefrik edilerek Bölge Adliye Mahkemesine, menfi tespit istemine ilişkin birleşen dava dosyası (2019/600 eski Esas) 2024/211 Esas, 2025/40 Karar, 24.02.2025 tarihli karar ile temyiz incelemesi yapılmak üzere tekrar Dairemize gönderilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri 1. Davalı vekili temyiz dilekçesinde; a. İçerik açısından yeterliliğe sahip olmayan hukuka ve gerçeğe aykırı raporun hükme esas alınmasının hatalı olduğunu, dosyada alınan raporların birbiri ile çelişkili olduğunu, b. Bilirkişi raporunda beyan edildiği gibi dava konusu geçici kabulün gerçekleşmediğini, 24.01.2012 tarihli geçici kabul tutanağında yapılan hatalı imalatların tek tek belirtildiğini ve düzeltilmesi için süre uzatımı verildiğini, ancak idarece yapılan 01.06.2012 tarihli tespitte, eksiklikler tamamlanmadığı gibi, yapılan imalatların çok daha kusurlu hale geldiğinin belirlendiğini, c. Yapım İşleri Genel Şartnamesi İşlerin Denetimi – madde 15’te belirtildiği üzere; önemli görülen durumlarda yüklenicinin isteklerini idare veya yapı denetim görevlisine, aynı şekilde idarenin veya yapı denetim görevlisinin de istek ve talimatlarını yükleniciye yazı ile bildireceğini, söz üzerine yapılmış işler ve işlemler hakkında yüklenicinin istek ve iddialarının idare tarafından dikkate alınmayacağını, yüklenici firma tarafından sözleşme imzalandıktan sonra ve yer teslimi yapılıp iş tamamlanana kadar herhangi bir resmi yazıyla itiraz veya talebi olduğuna dair bir belgenin bulunmadığını, d. Yüklenicinin şartnamede belirtilen asfalt beton ve asfalt tabakası kalınlığına uymadığını, daha düşük serim yaptığını, e. Ayıba ilişkin uyarıların yapıldığını, yüklenicinin kendisine verilen ek süreye rağmen eksik ve ayıpları gidermediğini, f. Yüklenici şirketin hakedişlere mevzuatta belirlendiği şekilde itiraz etmediğini beyan etmektedir. 2. Davacı yüklenici vekili, İlk Derece Mahkemesinin 2021/51 Esas, 2022/154 Karar, 22.04.2022 tarihli kararına karşı sunduğu temyiz dilekçesinde alacak istemine ilişkin asıl dava dosyası hakkındaki temyiz itirazlarını belirtmiş, işbu temyiz incelemesine konu menfi tespit davasına ilişkin birleşen dava dosyasında “menfi tespit davası yönünden davanın kabulüne” dair verilen hükmün onanmasını talep etmiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, eser sözleşmesi uyarınca borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Taraflar arasında 03.01.2011 tarihli, ... ilçesi, ... Yolu ve ... Köyü Yolu Üst Yapım işine ilişkin sözleşme imzalanmış olup, davacı yüklenici, davalı iş sahibidir. Mahkemece menfi tespit davası yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir. Davalı vekilince karar temyiz edilmiştir. Dosyanın tetkikinde, inşaat ve imalat yönünden, bir kısım eksikliklerin tespit edilerek işin 12.01.2012 itibar tarihi itibariyle geçici kabulünün yapıldığı, dosya içerisinde mevcut hakedişlerde herhangi bir ceza ya da ayıplı imalat kesintisi, nefaset kesintisi yapılmadığı tespit edilmiştir. Bilirkişi raporlarında; imalat yapılan yolda bozulmalar meydana geldiği, timsah sırtı çatlakların oluşma sebeplerinin, taban zeminin yetersiz sıkışması ve yetersiz drenajı nedeni ile taşıma gücünün yetersizliği, yol üzerinde mevcut olan trafik yüküne göre tasarlanmayan ince kaplamanın aşırı trafik yükleri altında yorulması, ağır tonajlı araçların kullanımı, şartnamede belirtilen asfalt kalınlığının bu kullanıma uygun olmaması, üst yapı tasarımının yetersizliği, yolun drenaj kabiliyetinin yetersizliği, zeminin uygunsuzluğu, kullanılan malzeme ve imalatın uygunsuzluğu olduğu, yolda oluşan kusurlarda uygulama hatalarının etkisi bulunmakla birlikte bir diğer nedenin de yol üzerinde gerekli etüdlerin yapılarak trafik yükü doğru analiz edilerek uygun bir yol projesi hazırlanmamış olması olduğu, onaylı proje olmadan yol inşaatının yapılmasına izin verildiği, kullanılacak malzeme ve karışımın idarenin laboratuvarlarında test edildiği, idarenin denetim görevini yerine getirmediği, sorunun yüzeysel ve yer altı suyu drenajından da kaynaklandığı, drenaj işinin sözleşme kapsamında yer almadığı, proje eksiklikleri, yapılacak işte kullanılması gerekli bazı pozların ihale dosyasında olmaması ve hatalı yaklaşık maliyet dosyasıyla ihaleye çıkılması, bu eksikliklere rağmen sözleşmenin imzalanarak yüklenicinin işe başlatılmasının hatalı olduğu, geçici kabulde belirtilen eksikliklerin dosyaya sunulan belge ve faturalara göre yüklenici tarafından giderilmiş olduğu tespit edilmiştir. Diğer taraftan davalı idarenin, ... Şube Müdürlüğü tarafından ... Müdürlüğüne yazılan 23.12.2011 tarihli yazıda; sanat yapıları ile ilgili pozlarda eksiklikler olduğu, granüler alttemel pozunun olmadığı, kazı - dolgu metrajlarının yetersiz olduğu, kendilerine yol kesiti verilmediği bu yüzden inisiyatif kullanarak keşif limitleri ve yasal limitler içerisinde kendi imkanlarıyla eksiklerini gidermeye çalıştıkları, gönderilen projelerde profil tip en kesitinin ve detay eklerinin bulunmadığı ve defalarca etüt ve proje müdürlüğünden istenmesine rağmen gönderilmediği, plent-miks ve binder metrajlarında uyuşmazlık olduğu, yapılan hesaplara göre plent-miks tabakasının 15 cm ve binder tabakasının birim fiyat tarifine göre 8 cm alındığı, ağır tonajlı tır ve kamyonlardan oluşan trafik dikkate alınmadan projelendirme yapıldığı, zayıf kesitlerin iyileştirilebilmesi için kullanılabilecek herhangi bir pozun olmadığı, tüm deney ve ölçümlerin yapılmış olmasına rağmen çatlakların oluştuğunun bildirildiği, ardından da geçici kabul işleminin yapıldığı görülmektedir. Temyizen incelenen mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı ve özellikle proje eksiklikleri olduğu, yapılacak işte kullanılması gerekli bazı pozların ihale dosyasında olmadığı ve hatalı yaklaşık maliyet dosyasıyla ihaleye çıkıldığı, bu eksikliklere rağmen sözleşmenin imzalanarak yüklenicinin işe başlatıldığı, kurum içi yazışmalarda proje hatalarının ve eksik hususların bilindiği, buna rağmen geçici kabulün yapıldığı, geçici kabule kadar yükleniciye herhangi bir ikaz ve uyarıya rastlanılmadığı, eksik işlerin ikmalinin yapıldığının dosya kapsamında tespit edildiği, kararda isabetsizlik bulunmadığı anlaşıldığından davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR Açıklanan sebeple; Davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, Aşağıda yazılı harcın temyiz edene yükletilmesine, Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine, 24.09.2025 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi. - MUHALEFET ŞERHİ - 6098 sayılı TBK'nın 472/son maddesinde eser meydana getirilirken iş sahibinin sağladığı malzemenin veya eserin yapılması için gösterdiği yerin ayıplı olduğunun anlaşılması veya eserin gereği gibi zamanında meydana getirilmesini tehlikeye düşürecek başka bir durum ortaya çıkması halinde yüklenicinin bu durumu hemen iş sahibine bildirmek zorunda olduğu, bildirmezse bundan doğacak sonuçlardan sorumlu olacağı belirtilmiş olup genel ihbar mükellefiyeti diye adlandırılan bu maddedeki düzenlemenin devamında aynı Kanun'un 476. maddesinde, eserin ayıplı olması yüklenicinin açıkça yaptığı ihtara karşı, iş sahibinin talimatından kaynaklanmış ise veya ayıp herhangi bir sebeple iş sahibine yüklenebilecek olursa iş sahibinin eserin ayıplı olmasından doğan haklarını kullanamayacağı hükmü getirilmiştir. Somut olayda yargılama sırasında alınan bilirkişi raporlarında şartnamede belirtilen asfalt kalınlığının ağır tonajlı araçların kullanıma uygun olmadığı, üst yapı tasarımının yetersiz olduğu, yol üzerinde gerekli etüdlerin yapılarak trafik yükü doğru analiz edilerek uygun bir yol projesi hazırlanmamış olması olduğu sonuçta yapılan yolda bozulmalar olduğu açıklanmıştır. Yukarıda belirtildiği gibi davacı yüklenici gerek TBK 472/son maddesi gerekse sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerine göre ihbar yükümlülüğünü yerine getirmediğinden yolda meydana gelen bozulmalardan sorumlu tutulmalıdır. Mahkemece verilen kararın bu nedenle bozulması gerektiği düşüncesinde olduğumdan sayın çoğunluğun onama görüşüne katılamıyorum. SUCCESS ADALET_SUCCESS İşlem başarıyla gerçekleştirildi! İşlem başarıyla gerçekleştirildi! 80609a012717524c 24f4c336ddc28ba5