6. Hukuk Dairesi 2024/3198 E. , 2025/3636 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/1743 E., 2024/2243 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Samsun 2. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2019/174 E., 2023/492 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.
I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalı arasında 28.12.2012 - 13.03.2014 tarihli iki ayrı eser sözleşmesi akdedildiğini, sözleşmeler uyarınca müvekkilinin sorumluluğunu yerine getirdiğini, sözleşmenin 28. maddesi uyarınca ilave iş yapıldığını, yapılan ilave işlerin totem ve iki ayaklı bilgi levhalarının altyapı imalatları yapıldıktan sonra montajının yapılması işi olduğunu, söz konusu ilave işler nedeniyle davalı tarafından ödeme yapılmadığını, bunun üzerine davalı tarafa .... Noterliği'nin ... yevmiye numaralı 07.10.2015 tarihli ihtarnamenin keşide edilmesine rağmen ödemenin yapılmadığını beyan ederek, 2012/163148 ihale kayıt numaralı iş için toplam 642.810,00 TL ve 2013/158448 ihale kayıt numaralı iş için ise fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 10.000,00 TL'nin 07.10.2015 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı itirazında bulunduklarını, hak ediş raporlarının davacı şirket tarafından herhangi bir itiraz olmaksızın onaylandığını, iş artışı ve imalat değişikliğinin alınacak olur kapsamında yeni birim fiyat belirlenerek yapılabileceğini, belirlenecek yeni fiyatın, sözleşme birim fiyatının %20'sinden çok olamayacağını, davacıya doğan tüm alacaklarını ödendiğini beyan ederek davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tarafların iddiaları, müzekkere cevapları ve tüm bilirkişi raporlarına göre söz konusu trafik levhalarının ağır malzemeler olması, imalat ve montajının yapılabilmesi için kamyon, vinç, kaynakçı, kaynak makinası, jeneratör, pikap, binek aracı gibi usta ve iş makinalarına ihtiyaç bulunduğu, sözleşme kapsamında kullanılan ve fiyatlandırılan 23.176 poz no.lu "Çeşitli Demir İşleri" yapılan imalat ve montajı karşılamadığından " Yeni Birim Fiyat Analizi " yapılmasının gerektiği, daha önceki yıllarda davalı idare tarafından aynı iş olan trafik levhalarının imalat ve montajı için kullanılan 23.176 poz no.lu "Çeşitli Demir İşleri"ne "Yeni Fiyat Analizi " uygulanarak ödeme yaptığı da dikkate alınarak, 2012/163148 ihale kayıt no.lu ihale işinde, ilave işin 561.792,66 TL olduğu, 2013/158448 ihale kayıt no.lu ihale iş de ise 405.174,10 TL olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar vermiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine; Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı vekili temyiz dilekçesinde; zamanaşımı itirazlarının bulunduğunu, hak ediş raporlarının davacı şirket tarafından herhangi bir itiraz olmaksızın onaylandığını, özel idareden devrolan ilçelerdeki sorumluluk alanları ile çalışma alanlarının değiştiğini, bu nedenle 2015 yılında yapılan işlerde bir değişim yaşanmasına neden olduğunu, bu kapsamda 2014/150984 ihale kayıt numaralı işte yeni birim fiyat tespitinin yapıldığını, davaya konu işler ile 2014/150984 ihale kayıt numaralı işin kapsadıkları alan büyüklükleri bakımından farklı olduğunu, dolgu ve nakliyenin yükleniciye ait olduğunun özel teknik şartnamede kararlaştırıldığını, iş yerinde vinç ile yaptığı düşey taşımanın da nakliye işini de kapsadığını beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve Sonuç Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan sözleşme dışı iş nedeniyle alacak istemine ilişkindir. Davacı yüklenici davasında sözleşme kapsamı dışında imalatlar yaptığını bedelinin ödenmediğini belirterek bunların bedellerinin tahsiline karar verilmesini istemiştir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 526 ve devamı maddelerine göre kural olarak sözleşme dışı yapıldığı iddia edilen imalâtların bedelinin vekâletsiz iş görme hükümleri uyarınca yapıldığı zamanlardaki mahalli serbest piyasa rayiçleri dikkate alınarak hesaplanması gerekir. Ancak Yapım İşleri Genel Şartnamesi sözleşmeye ek olarak kararlaştırılmış ise bu şartnamede sözleşme dışı imalâtların bedellerinin nasıl hesaplanacağı açıklandığından hesaplamaların buna göre yapılması gerekir. Anılan şartnamenin “sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 21. maddesinin b bendinde ilave işlerin, anahtar teslimi götürü bedelle ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin %10'una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen yapım sözleşmelerinde ise %20'sine kadar oran dahilinde süre hariç olmak üzere sözleşme ve ihale dokümanlarındaki hükümler çerçevesinde yükleniciye yaptırılabileceği açıklanmış, 22. maddede ise sözleşmede bulunmayan işlerin fiyatının tespiti yöntemi belirlenmiştir. Taraflar arasında 28.12.2012 tarih ve 13.03.2014 tarihli Yeni açılan ve Mevcut Yollarda Bilgi ve Trafik Uyarı Tabelalarının Montajının Yapılmasına ilişkin birim fiyatlı iki ayrı eser sözleşmesi bulunmaktadır. Sözleşmelerin 8. 2. 1. maddesinde, sözleşmenin ekleri gösterilmiş, Yapım İşleri Genel Şartnamesi ekler arasında sayılmıştır. Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 21... . maddelerindeki bu hükümleri 6100 sayılı HMK'nın 193. maddesi gereğince delil sözleşmesi niteliğinde olup, tarafları bağlar. Hakim tarafından da re'sen dikkate alınması gerekir. Yukarıda açıklandığı gibi Şartnamenin 21. maddesinde birim fiyatlı işlerde sözleşme kapsamında kalması halinde %20 fazla imalâtın sözleşme fiyatlarıyla yaptırılacağı hükmü bulunmaktadır. Bu nedenle sözleşme dışı imalâtlar yönünden inceleme yapılırken sözleşmenin ilgili hükümleri ile şartname hükümlerinin dikkate alınması zorunludur. Yapılacak incelemede % 20'yi aşan imalâtın tespiti halinde ise bedelinin sözleşme ve işin yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan TBK'nın 526 ve devamı maddeleri gereğince iş sahibi yararına olması koşuluyla yapıldığı yıl mahalli piyasa rayiçleriyle belirlenmesi gerekir. Sözleşme tanımında bulunmayan işin bedelini talep etmekte olup, sözleşme kapsamında bulunmayan imalatlar yönünden davacının hak edişe itiraz etmesine gerek yoktur. Bu halde mahkemece yapılması gereken iş, alanında uzman bilirkişilerden rapor alınarak sözleşme tüm ekleri ile birlikte değerlendirilerek ve sözleşme dışı işler ve metrajlar yönünden itiraza gerek olmadığı gözetilerek davacının iddia ettiği imalatlar yönünden sözleşmenin imzalandığı tarihteki yapım işleri genel şartnamesinin 21. ve 22. maddelerine göre değerlendirme yapılması, yapılan incelemede sözleşme kapsamında yapılan fazla imalatların %20'sinin sözleşme fiyatlarına göre, % 20'yi aşan imalâtın tespiti halinde ise bedelinin sözleşme ve işin yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan TBK'nın 526 ve devamı maddeleri gereğince iş sahibi yararına olması koşuluyla yapıldığı yıl mahalli piyasa rayiçleriyle belirlenmesi, sözleşmede tanımı yapılmayan imalatın bulunması halinde ise, sözleşmede hüküm var ise sözleşmeye göre, yok ise şartnamede belirlenen endeksler kullanılmak suretiyle fiyatların belirlenip yapılacak hesaplamaya göre karar verilmesi gerekmektedir.
VI. KARAR Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgilisine iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 28.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.