6. Hukuk Dairesi 2024/2301 E. , 2025/2418 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2023/651 E., 2023/1390 K. A Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.
I. DAVA 1. Asıl davada davacı yükleniciler vekili dava dilekçesinde; davacı ile davalı kurum arasında “.... -5 Kanalizasyon ve Yağmur Suyu Drenajı İnşaatı İşleri” ne ilişkin olarak 20.04.2005 tarihli sözleşmenin imzalandığını, davalı idarenin tasdik ettiği iş programındaki projelerin inceleme sürelerine riayet etmediğini, çok sayıda proje revizyonu yaptırdığını, bunun sonucu imalâtlara başlayamadığını, proje onaylarının geç yapılması ve proje revizyonları sonucu oluşan iş artışları nedeniyle süre uzatım isteme hakkının doğduğunu ileri sürerek 22.03.2007 tarihine kadar süre uzatımı verilmesini ve uygulanması gereken eskalasyon katsayısının uygulanması ile bulunacak eksik ödenen bedelin tahsilini talep etmiştir. 2. Birleşen 2005/183 E. sayılı dosyada davacı yükleniciler vekili dava dilekçesinde; idarece sözleşmenin haksız olarak feshedildiğini ileri sürerek teminat mektubunun nakde çevrilmesi halinde bedelinin davalıdan istirdadı ve menfi, müspet ve her türlü zarar ziyanın tahsilini talep etmiştir. 3. Birleşen 2010/325 E. sayılı dosyasında davacı iş sahibi vekili dava dilekçesinde; sözleşmenin haklı olarak feshedildiğini, idare tarafından sözleşme hükümleri uyarınca düzenlenen tespit tutanağı özetinde belirtilen hakediş ve ekleri belgelere göre tamamlanmamış iş bedelinin %10'u olan toplam 890.264,74 TL'nin haklı fesih tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ve KDV'si ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş, karşı davada davacı yüklenici vekili, bakiye hakediş alacağının tahsilini talep etmiştir.
II. CEVAP 1. Asıl davada davalı idare vekili cevap dilekçesinde; davacı yüklenicinin edimlerini sözleşmede ve iş programında kararlaştırılan sürede yerine getirmediğini, başvuru üzerine mahkemelerce düzenlenen tespit raporlarında yüklenici iş ortaklığının iş programının gerisinde kaldığının belirtildiğini, yüklenicinin idareye sunmuş olduğu projelerin kabulü mümkün olmadığından revize edildiğini ancak yüklenicinin proje incelemelerini bahane ederek diğer bölgelerde eş zamanlı çalışma yapmadığını savunarak davanın reddini istemiştir. 2. Birleşen 2005/183 E. sayılı dosyada davalı idare vekili cevap dilekçesinde; davacı yüklenicinin edimlerini sözleşmede ve iş programında kararlaştırılan sürede yerine getirmediğini, başvuru üzerine mahkemelerce düzenlenen tespit raporlarında yüklenici iş ortaklığının iş programının gerisinde kaldığının belirtildiğini, imalatın iş programında ve sözleşmede öngörülen seviyeye gelmesi için davacılara ihtarname çekildiğini ancak işin istenen seviye gelmediğini ve bu nedenle sözleşmenin haklı olarak feshedildiğini savunarak davanın reddini istemiştir. 3. Birleşen 2010/325 E. sayılı dosyasında davalı yükleniciler vekili cevap dilekçesinde; davanın fesihten itibaren zamanaşımına uğradığını, sözleşme haksız olarak feshedildiğinden davacı iş sahibi idarenin bir alacağının bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
III. MAHKEME KARARI Mahkemece bozma ilamına uyarak verilen 16.06.2021 tarihli ve 2019/301 Esas, 2021/489 Karar sayılı kararı ile yüklenicinin işi süresinde bitirmesi mümkün olmadığı anlaşıldığından idarenin feshinin haklı olduğu, 1. Asıl dava yönünden; itibar edilen son bilirkişi rapor ve ek raporu doğrultusunda, davalı idareden kaynaklanan 46 günlük gecikme nedeniyle yüklenicinin ek eskalasyon farkı talep hakkı olduğundan bilirkişi raporundaki hesaplama doğrultusunda 22.471,11 TL nin davalı idareden tahsiline, 2. Birleşen 2005/183 E. sayılı dava yönünden; davacı tarafından sözleşmenin teminatı olarak verilen 815.400,46 TL miktarındaki teminat mektubunun davalıdan alınarak davacılara verilmesine, paraya çevrilmiş olması halinde bedelinin çevrilme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine, harita föy bedelleri 2.268,32 TL yeni iş kaleminden doğacak alacak 368.710,49 TL tamamlanmayan imalât bedellerinden doğan alacak 443.667,46 TL, hendek genişliklerine ilişkin eksik ödenen alacak 127.519,55 TL, nakil birim fiyatlarının hatalı oluşturulmasında kullanılan formulü hatalı uygulanmasından doğan 97.358,16 TL olmak üzere toplam 1.039.523,98 TL alacağın 625,00 TL'sinin dava tarihinden, bakiyesinin temerrüt tarihi olan 16.03.2008 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin ve atiye bırakılan alacak taleplerinin reddine, 3. Birleşen 2010/325 E. sayılı dava yönünden; davacı idarenin sözleşmeyi haklı feshi nedeniyle sözleşme gereği tamamlanmamış iş bedelinin %10'unu talep hakkı olduğundan 861.936,74 TL üzerinden davanın kısmen kabulüne, Karşı dava yönünden ise; bilirkişi raporunda karşı davacı yüklenicinin idare tarafından yapılan tespit tutanağında fesih tarihinden sonra yapılan ödemeler düşüldükten sonra kalan bedel olarak 147.593,54 TL talep edebileceği belirtildiğinden davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ Mahkeme kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince temyiz isteminde bulunulması üzerine Dairemizin 11.04.2023 tarihli ve 2022/1294 Esas, 2023/1395 Karar sayılı kararlarıyla; taraf vekillerinin asıl dava, birleşen 2010/325 Esas sayılı dava ve karşı davaya yönelik tüm temyiz itirazlarının reddine, birleşen 2005/183 Esas sayılı dava bakımından davacı yüklenicilerin tüm, davalı iş sahibi idarenin sair temyiz itirazlarının reddi ile teminat mektuplarına ilişkin iddia ve itirazların incelenmesi neticesinde;taraflar arasındaki sözleşmenin 56.4 maddesi düzenlemesi ve sözleşme kapsamında verilen teminatın amacı gözetildiğinde, teminatın iadesine ancak yüklenicinin iş sahibine bir borcunun bulunmaması ve SGK ilişiksiz belgesinin sunulması halinde karar verilebileceği, somut olayda idare tarafından açılan birleşen 2010/325 Esas sayılı dava dosyasında iş sahibi idarenin alacağına hükmedilmiş olduğunun anlaşıldığı, iş sahibi idarenin alacak ve zararı karşılanmadan teminat mektuplarına ilişkin herhangi bir iade kararı verilemeyeceğinden, mektupların iadesi, nakde çevrilmiş ise bedelinin tahsili istemine ilişkin istemin reddine karar verilmesi gerekirken yerel mahkemece bu talebin kabulüne karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir. Mahkemenin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; birleşen 2005/183 Esas sayılı dosyada davacı yüklenici tarafından sözleşme teminatı olarak 815.400,46 TL tutarında teminat mektubu verdiği, sözleşmenin 56.4 maddesi uyarınca ve sözleşme kapsamında verilen teminatın amacı gözetildiğinde teminatın iadesine ancak yüklenicinin iş sahibine borcunun bulunmaması ve SGK ilişiksiz belgesinin sunulması halinde karar verilebileceği, idare tarafından açılan birleşen 2010/325 E. sayılı dosyada iş sahibi idarenin alacağına hükmedilmiş olup, idarenin zararı karşılanmadan teminat mektupları iade edilemeyeceğinden teminat mektuplarının iadesi/bedelinin tahsili talebinin reddine karar verilmiş, bu birleşen davadaki diğer talepler ile asıl ve birleşen 2010/325 E. sayılı dosyada ve karşı davasında bozma kapsamı dışında kalan önceki karar gerekçeleriyle hüküm kurulmuştur.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri 1. Birleşen 2005/183 Esas sayılı dosyada davacı yükleniciler vekili katılma yoluyla temyiz dilekçesinde; mahkeme gerekçesinde teminat mektuplarının iadesi/bedelinin tahsili talebinin reddine karar verildiği belirtilmesine rağmen hüküm fıkrasının maddi hata niteliğinde eksik ve hatalı kurulduğunu, "banka teminat mektupların iadesi, nakde çevrilmiş ise bedelinin tahsiline ilişkin istemin reddine" şeklinde kararın düzeltilmesi gerektiğini beyan etmektedir. 2. Davalı-birleşen dosyada davacı idare vekili temyiz dilekçesinde; 46 günlük süre uzatımından idarenin sorumlu olduğu yönündeki değerlendirmeyi kabul etmediklerini, davacının eskalasyon taleplerinin reddi gerektiğini, harita föy bedeli, tamamlanmayan iş kalemlerinden doğan alacak, hendek genişliklerine ilişkin alacak, nakliye birim fiyatlarında hatalı formül uygulamasından doğan zarar taleplerinin de reddi gerektiğini, müvekkil tarafından açılan 2010/325 E. sayılı dosyada reddedilen kısmın da kabulü, bu davaya ilişkin karşı davanın da reddi gerektiğini beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre yükleniciler tarafından açılan asıl dava, süre uzatımı verilmesi ve süre uzatımı talebine bağlı olarak uygulanması gereken eskalasyon katsayısı nedeniyle doğan alacağın tahsili, birleşen 2005/183 Esas sayılı dava, teminat mektubunun nakde çevrilmesi halinde bedelinin davalı idareden istirdatı ve “menfi, müspet ve her türlü zarar ziyanın” tahsili; iş sahibi idare tarafından açılan 2010/325 Esas sayılı dava, “tespit tutanağı özetinde” belirtilen alacağın tahsili; bu birleşen davada yükleniciler tarafından açılan karşı davada, bakiye hakediş alacağın tahsili istemine ilişkindir. 1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Temyizen incelenen Mahkeme kararında ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı ve bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; asıl ve birleşen davalar ile karşı dava yönünden iş sahibi ... vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 3. Birleşen 2005/183 Esas sayılı dosyada davacı yükleniciler vekilinin temyiz itirazları yönünden; davacı yüklenicilerin 26.04.2010 tarihli ıslah dilekçesi ile toplam 815.400,46 TL bedelli teminat mektuplarının iadesi, nakde çevrilmesi halinde nakde çevrilme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ve faizin KDV'si ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ettiği, dosya kapsamında yer alan tarafların beyanına göre teminat mektuplarının nakde çevrilmediği anlaşılmakla mahkemece teminat mektuplarının iadesi, nakde çevrilmiş ise bedelinin tahsiline ilişkin istemin reddine karar verilmesi gerekirken kararın hüküm fıkrasında (ve ayrıca tavzih kararında) davacının salt teminat mektubu bedelinin iadesi talebinin reddine ilişkin hüküm kurulması doğru görülmemiş bozmayı gerektirmiştir. Ne var ki; bu husus yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 1086 sayılı HUMK'nun 438. maddesinin yedinci fıkrası uyarınca hükmün düzeltilerek onanmasına karar verilmiştir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Asıl ve birleşen davalar ile karşı dava yönünden iş sahibi ... vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddine, 2. Birleşen 2005/183 Esas sayılı dava yönünden davacı yükleniciler vekilinin temyiz itirazının kabulü ile Mahkeme kararının 2 no.lu hüküm fıkrasının (a) bendinin hükümden çıkarılarak yerine, "a) Davacının teminat mektuplarının iadesi, nakde çevrilmiş ise bedelinin tahsiline ilişkin isteminin reddine" yazılmak suretiyle DÜZELTİLEREK ONANMASINA, İstek hâlinde peşin alınan temyiz harcının birleşen 2005/183 Esas sayılı dosyada davacılara iadesine, Aşağıda yazılı temyiz harcının ...'ne yükletilmesine, Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine, Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 18.06.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. SUCCESS ADALET_SUCCESS İşlem başarıyla gerçekleştirildi! İşlem başarıyla gerçekleştirildi! e123b691c1d66615 86dc15a408ca4aed