5. Hukuk Dairesi 2025/3455 E. , 2025/13992 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 39. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/183 Esas, 2024/2061 Karar KARAR : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Gaziosmanpaşa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2021/360 Esas, 2022/457 Karar Taraflar arasındaki 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 23 üncü maddesi uyarınca geri alım istemli davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın hak düşürücü süreden reddine karar verilmiştir. Kararın davacılar vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurunun esastan reddine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davalı idarece 2011 yılında kamulaştırdan İstanbul ili, ..., ... Mahallesi 1 30... parsel numaralı (eski ... parsel) taşınmaz davalı idarenin taşınmaza ihtiyacının ortadan kalkması, kamu yararına uygun olarak kullanmaması, taşınmazı öylece işlemsiz bırakması, müvekkillere geri alım hakkının kullandırılmaması nedeniyle taşınmazın dava tarihindeki değişen güncel değerinin tespitiyle müvekkillere ödenen kamulaştırma bedeli arasındaki farkın fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla başlangıçta 100,00 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte müvekkillerine ödenmesini, mümkün olmadığı durumda taşınmazın 6306 sayılı Kanun gercğince rezerv yapı alanına alınması, ... Bakanlığınca, İstanbul İli ... Yapı Alanı (... ...) 3.Etap 1/5000 ölçekli Revizyon ... Planı ve 1/1000 ölçekli Revizyon Uygulama İmar Planlarının yapılarak askıya çıkarılmasıyla objektif değer artırıcı unsurların oluşması nedenleriyle dava tarihindeki değişen güncel değerinin tespitiyle müvekkillere ödenen kamulaştırma bedelinin arasındaki farkın fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte taraflarına ödenmesini talep etmişlerdir.
II. CEVAP Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; bahse konu ..., ... Mahallesi 1 30... nolu parselin tamamının ...Mutlak Koruma alanı içerisinde kaldığını, müvekkil idarenin kamulaştırma yararının ortadan kalktığı ve hiçbir suretle kullanılmadığı iddiasının gerçek dışı olduğunu, içme ve kullanma suyu havzalarının korunması hususundaki meri mevzuata ve ... İçme Suyu Havzaları Yönetmeliği'ne göre; ... Barajı Göl Mutlak Koruma Alanında kalan parsellerin kamulaştırmalarına idaremiz finans ve bütçe imkanları dahilinde devam edildiğini, ... Mahallesi 1 30... nolu parselin tamamının da ... Barajı Mutlak Koruma Alanı içerisinde kaldığını, taşınmazın kamulaştırılmasına ... teşkil eden kamu yararı ve kamulaştırma iradesinin halen devam ettiğini, dava konusu parseli devretme talebinin davacılar tarafından geldiğini, uzlaşma sağlanarak belirlenen kamulaştırma bedeli de kendilerine ödendiğini, davacıların geri alım hakkını kullanabilmeleri için gerekli şartların hiçbirisinin gerçekleşmediğini, taşınmazı önceki malikine iade edebilmesi için, İdareye ait kamulaştırma iradesinin ortadan kalkmış olması gerektiğini, bahse konu ..., ... Barajı Mutlak Koruma Alanı içerisinde kalmakta olup, göl mutlak koruma alanlarıyla ilgili ... İçmesuyu Havzaları Yönetmeliği'nin zamanında meri hükümlerine göre kamu yararı alınarak kamulaştırma işlemleri yürütülmekle bahse konu taşınmazla ilgili idarenin kamulaştırma iradesinin ortadan kalktığından söz etmek hukuken mümkün olmadığından bu iddiaya istinaden istenilen kamulaştırma bedeli ile güncel bedel arasındaki bedel farkının tazmininin mümkün olmadığını, bu taşınmaz üzerinde idarenin kamulaştırma iradesinin de devam ettiği anlaşıldığından açılan haksız davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın hak düşürücü süreden reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle;taşınmazın bulunduğu bölgede ... Bakanlığının 15.07.2021 tarihli ve 1357180 sayılı yazısıyla da İstanbul ili, ... Rezerv Yapı Alanı (... ) 3. Etabı'na ilişkin imar planları yapılarak 15.07.2021 tarihinde imar planlarının kesinleştiği anlaşılmakla taşınmazın kamulaştırma amacı dışına çıktığını, mülkiyet hakkının niteliği de gözetilerek davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür. C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın davalı idarece kamulaştırıldığı ve davalı idare adına tapuya tescil edildiği, bu tarihten itibaren 2942 sayılı Kanun'un 22 inci ve 23 üncü maddelerinde yer alan 5 yıllık sürenin bittiği tarihten itibaren 1 yıllık hak düşürücü süre içinde davanın açılmadığı ve dava konusu taşınmazın kamulaştırma amacına uygun kullanıldığı anlaşılmakla davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı sonucuna varıldığından davacılar vekilinin istinaf itirazının esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Davacılar vekili temyiz dilekçesinde istinaf dilekçesini tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, kamulaştırılan dava konusu taşınmaza ilişkin olarak davacıların geri alım hakkının bulunup bulunmadığına ilişkindir. 2. Değerlendirme 1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davacılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Davacılardan peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 03.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.