Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 2025/3498 E., 2025/4961 K. (26.06.2025)

12. Hukuk Dairesi 2025/3498 E. , 2025/4961 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi Taraflar arasındaki dava sonucu Bölge Adliye Mahkemesince verilen hükmün Dairemizce bozulması üzerine, verilen direnme kararına ilişkin dava dosyası Dairemize gönderilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okundu, gereği görüşülüp, düşünüldü: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 373. maddesinin 5. fıkrası “İlk derece mahkemesi veya bölge adliye mahkemesi kararında direnirse, bu kararın temyiz edilmesi durumunda inceleme, kararına direnilen dairece yapılır. Direnme kararı öncelikle incelenir. Daire, direnme kararını yerinde görürse kararını düzeltir; görmezse dosyayı Yargıtay Hukuk Genel Kuruluna gönderir.” hükmünü içermektedir. Dairemizce verilen 12.09.2024 gün ve 2024/4357 E.-2024/7171 K. sayılı bozma kararı usul ve yasaya uygun bulunmuş olup Bölge Adliye Mahkemesince verilen direnme kararının yerinde olmadığı anlaşıldığından, temyiz incelemesi yapılmak üzere dosyanın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 373. maddesinin 5. fıkrası uyarınca yetkili ve görevli Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'na gönderilmesine, 26.06.2025 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi. Sn.Üye ...’ın Karşı Oy Yazısı; Davacı vekili 24.11.2023 tarihli şikayetinde; ... Bankası ... tarafından müvekkili (BORÇLU) aleyhine 07.10.2021 tarihinde ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile ilamlı takip başlatıldığını, ... Noterliği ... yevmiye numaralı 03.11.2021 tarihli "Alacağın Temliki Sözleşmesi" ile alacağını karşı taraf olan ...'ne (TED) temlik ettiğini, TED'in ise 24.02.2022 tarihinde satış talep ettiğini ve aynı tarihte satış avansı olarak 500,00TL yatırdığını, bu miktar avansın herhangi bir taşınmaz satışı bir kenara kıymet takdirine dahi yetmeyeceğini bu husustaki karışıklıkların önüne geçmek adına 24 Kasım 2021 tarihinde 7343 sayılı Kanunun yayımlanarak yürürlüğe girdiğini, 7343 sayılı "İcra Ve İflas Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun" ile 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 106'ncı maddesinin değiştirildiğini, satış avanslarının tüm icra dairelerince yeknesaklaştıran bu değişikliğe ek olarak geçici 18'nci maddesi ile de yürürlüğe girdiği tarihten (Samsun ili için 01.09.2022) itibaren bir yıl içerisinde (Samsun ili için 01.09.2023 tarihine kadar) peşin satış avanslarının tamamlanmadığı takdirde, satış talebinin vaki olmamış sayılacağının kararlaştırıldığını, "Satış Giderleri Tarifesi"ne göre taşınmaz mallar için satış avansının 5.780,00 TL olarak belirlendiğini, karşı tarafın bahsi geçen kanun değişikliği gereği 01.09.2023 tarihine kadar tarifeye göre bakiye satış avansını (5.280,00 TL’yi) dosyaya yatırmadığını, dolayısıyla karşı tarafın satış talebinin bir hükmü kalmadığını, İcra ve İflas Kanunu madde 150/e-2'ye göre; "Satış yukarıdaki fıkrada gösterilen müddetler içinde istenmez veya talep geri alınıp da bu müddetler içinde yenilenmezse takip düşer." hükmü gereğince eksik avansın süresinde tamamlanmaması sebebiyle takibin düşmesine karar verilmesi gerektiğini, icra dosyasına 30.05.2023 tarihinde talep göndermelerine rağmen icra dairesinin taleplerini hukuka aykırı olarak 02.06.2023 tarihinde reddettiğini, ret gerekçesi olarak da "Satış masraflarının peşin yatırılmasına ilişkin düzenlemenin sadece hacizli malları kapsadığı, ipotekli taşınmazlara ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığı..." şeklinde ifade edilmiştir. İlk Derece Mahkemesince bu şikayetle ilgili olarak şikayetin reddine karar verildiğini, bunun üzerine kararın Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi nezdinde 2023/1967 Esas numarasıyla istinaf edildiğini, 2023/2659 Karar numarasıyla İlk Derece Mahkemesinin gerekçesi değiştirilerek tekrar karar verildiğini, Bölge Adliye Mahkemesi kararında; başvurunun haklı olduğuna, yalnızca süre yönünden reddedilmesi gerektiğine karar verildiği, kararda 7343 sayılı kanun ile getirilen değişikliklerin rehnin paraya çevrilmesi yolu ile icra takip dosyalarının satış talebine ilişkin hükümlerinde uygulanamayacağı iddia olunmuş ise de; 7343 sayılı yasanın 33. maddesi ile getirilen İcra İflas Kanunun Geçici 18. maddesinin 2. fıkrasının 3. bendinde; "Uygulamaya geçilen il ve ilçelerde, taşınır rehninin veya ipoteğin paraya çevrilmesi, iflas tasfiyesi ve ortaklığın giderilmesine ilişkin satışlar bakımından, geçiş tarihinden sonra ilanı yapılacak açık artırmalar hakkında, bu maddeyi ihdas eden Kanunla değiştirilen ve ihdas edilen hükümler uygulanır. Geçiş tarihinden önce ilanı yapılmış açık artırmalar hakkında ise değişikliklerden önceki hükümler ile ilga edilen hükümlerin uygulanmasına devam olunur." şeklinde düzenlemeye yer verildiğini, bu düzenleme gereğince şikayete konu takibin, ipotekli olmakla birlikte 7343 sayılı yasanın 33. maddesi ile getirilen İcra İflas Kanunun Geçici 18. maddesinin 2. fıkrasının 3. bendi kapsamında kaldığının sabit olduğunu, alacaklı tarafın 24.02.2022 tarihinde satış talep etmiş olduğunu ve aynı tarihte satış avansı olarak 500,00 TL yatırdığını, bahsi geçen kanun değişikliği gereği 01.09.2023 tarihine kadar da tarifeye göre bakiye satış avansının dosyaya yatırılmadığını, alacaklı tarafın satış talebinin bir hükmünün kalmadığını, düşme kararı verilmesi gerekirken şikayete konu icra takibinde satış işlemlerine devam edildiğini belirterek telafisi güç veya önlenemez zararların önüne geçmek adına Samsun İcra Dairesinin 2021/74950 Esas sayılı ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla satışın tedbiren durdurulmasını, şikayetin kabulü ile 22.11.2023 tarihli haczin kaldırılması isteminin ve 23.11.2023 tarihli tensip zaptı ile hukuka aykırı olarak reddedilmesi kararının kaldırılmasını, satış avansının yasal sürede tamamlanmaması nedeniyle takibin düşürülmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı taraf özetle; şikayetin derdestlik nedeniyle reddine karar verilmesini, takip sonrası temlik yoluyla takip alacağını bankadan temlik aldığını, yasal sürede takip konusu taşınmazın satışının istendiğini ve gerekli satış avansının dosyaya yatırıldığını belirtir nedenlerle şikayetin reddini istemiştir. İlk Derece Mahkemesince şikayetin reddine karar verilmiş, yasal sürede şikayetçi/borçlu tarafından bu kararın istinafı üzerine Bölge Adliye Mahkemesince Samsun İcra Müdürlüğünün 2021/74950 Esas sayılı dosyasında başlatılan ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takipte icra emrinin 02.11.2021 tarihinde borçluya tebliğ edildiği, alacaklı vekilince 24.02.2022 tarihinde ipotekli taşınmazın satışı talep edilerek 500,00 TL satış avansının yatırıldığı, bu durumda satış talebi ve bir miktar satış avansının yatırılma tarihinin yukarıda belirtilen değişiklikler yürürlüğe girmeden yapıldığı hususunda bir tereddüt bulunmadığı, Adalet Bakanlığınca Samsun ilinde elektronik satış uygulamasına 01.09.2022 tarihi itibari ile geçileceğinin duyurulduğu, 08.03.2022 tarih ve 31772 sayılı "Resmi Gazete"de yayımlanan "Satış Giderleri Tarifesi" başlıklı tebliğin geçici 1. maddesinin 2. fıkrasında; "Bu Tarife hükümleri elektronik satış uygulamasına henüz geçilmeyen il veya ilçelerde uygulanmaz" düzenlemesine yer verildiği, satış tarifesi hükümlerinin Samsun ilinde 01.09.2022 tarihinde yürürlüğe girdiği ve İcra İflas Kanunun geçici 18. maddesinde düzenlenen kıymet takdiri ile muhafaza ve satış giderlerinin tamamının yatırılması için belirlenen bir yıllık sürenin 01.09.2022 tarihi itibari ile başladığı, 7343 sayılı yasanın 33. maddesi ile getirilen İcra İflas Kanunun geçici 18. maddesinin 2. fıkrasının 3. bendinde; "Uygulamaya geçilen il ve ilçelerde, taşınır rehninin veya ipoteğin paraya çevrilmesi, iflas tasfiyesi ve ortaklığın giderilmesine ilişkin satışlar bakımından, geçiş tarihinden sonra ilanı yapılacak açık artırmalar hakkında, bu maddeyi ihdas eden Kanunla değiştirilen ve ihdas edilen hükümler uygulanır. Geçiş tarihinden önce ilanı yapılmış açık artırmalar hakkında ise değişikliklerden önceki hükümler ile ilga edilen hükümlerin uygulanmasına devam olunur." şeklinde düzenlemeye yer verildiği, bu düzenleme gereğince somut olayda; takip ipotekli olmakla satış ilanının henüz yapılmadığı, dolayısıyla 7343 sayılı yasanın geçici 18. maddesinin 2/3 maddesi kapsamında kaldığı ve henüz satış ilanının yapılmamış olması sebebiyle değiştirilen ve ihdas edilen hükümlerin uygulanacağı, bu durumda da Samsun ili için en geç 01.09.2023 tarihi itibari ile eksik satış avansının yatırılmasının gerektiği, buna karşılık icra dosyasında 01.09.2023 tarihi itibariyle bakiye satış avansının yatırılmadığı, bu süre geçtikten sonra yatırılan satış avansının sonuca etkisinin olmayacağı anlaşıldığından şikayetin kabulü ile müdürlük kararının kaldırılmasına karar verilmiştir. Samsun İcra Müdürlüğünün 2021/74950 Esas sayılı dosyası incelendiğinde; alacaklı vekili tarafından şikayetçi/borçlu hakkında toplam 32.812.500,00 TL alacağın tahsili amacıyla ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı takip başlatıldığı, takibin kesinleşmesi üzerine alacaklı vekilinin talebiyle borçlu adına kayıtlı gayrimenkulün satışının istendiği ve 500,00 TL satış avansının yatırıldığı, icra müdürlüğünce verilen kararla "alacaklı vekilinin satış talebi süresinde olduğundan satış talebinin bu taşınmaz için İİK'nın106. maddesi gereğince kabulüne, dosyaya yatırılan 500,00 TL'nin satış masraf avansı olarak kabulüne; söz konusu avansın yetersiz kalması halinde alacaklı vekilinden İİK'nın 110. maddesi gereğince muhtıra ile ek avans uygulanır. Geçiş tarihinden önce ilanı yapılmış açık artırmalar hakkında ise değişikliklerden önceki hükümler ile ilga edilen hükümlerin uygulanmasına devam olunur." şeklinde düzenlemeye yer verildiği görülmektedir. Bu düzenleme gereğince takip ipotekli olmakla birlikte şikayete konu edilen takip dosyasında henüz satış ilanının gerçekleştirilmediği 7343 sayılı yasanın geçici 18. maddesinin 2/3 maddesi kapsamında kaldığı kanaatine ulaşılmıştır. Aksi taktirde anılan geçici maddenin uygulanabilirliği kalmayacaktır. Ayrıca belirtmek gerekir ki, İİK'ya 7343 sayılı Kanun ile eklenen elektronik yolla satışa ilişkin 111/b maddesi hükmü açık atıf olmamasına rağmen, ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile satışlarda da uygulanmaktadır. Yine aynı şekilde 7343 sayılı yasa ile değişik İİK’nın 106. maddesinde satış talebi için “Talep İçin Müddetler ve Giderlerin Yatırılması” başlığı altında yapılan düzenlemede; "Alacaklı veya borçlu, hacizden itibaren bir yıl içinde haczolunan malın satışını isteyebilir... Bir yıllık süre içinde satışı istenip de artırma sonucu satışı gerçekleştirilemeyen mahcuz hakkındaki satış isteme süresi, satış isteyen alacaklı bakımından birinci fıkrada belirtilen sürenin sona ermesinden itibaren bir yıl daha uzar. Satış talebiyle birlikte kıymet takdiri ve satış giderlerinin tamamının peşin olarak yatırılması zorunludur....Bu maddede belirtilen giderler Adalet Bakanlığınca her yıl yürürlüğe konulan tarifede belirlenir.” hükümleri yer almakta olup madde metninden anlaşılacağı üzere satış için gereken giderler Adalet Bakanlığı tarafından 106. madde uyarınca çıkarılacak tarife ile satış avansının miktarı belirlenmektedir. İİK’nın 150/g maddesinde kıyasen uygulanacak maddeler arasında İİK’nın 106. maddesi yer almamasına rağmen ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla yapılan takipteki satışlar için de İİK’nın 106. maddesi uyarınca çıkarılan tarifedeki miktarlar esas alınmaktadır. Yukarıda yazılı hükümler sebebiyle yapılan değerlendirmede; 7343 sayılı yasanın geçici 18. maddesi 3.bendinde açıkça taşınır rehninin veya ipoteğin paraya çevrilmesi yoluna ilişkin satışlardan söz edilmiş olması, İİK’nın 150/g maddesinde açık atıf olmamasına ve madde metninde açıkça "haczolunan mal" bakımından düzenleme yapıldığı ifadesi yer almasına rağmen ipotekli taşınmazların satışının aynı yasanın 111/b maddesindeki hükümler doğrultusunda yapılması, yine rehinli mal satışlarında yatırılacak giderlerin açık atıf olmamasına rağmen İİK’nın 106. maddesi uyarınca çıkarılacak tarifeye göre belirlenmesi hususları bir bütün olarak değerlendirildiğinde 7343 sayılı yasa ile getirilen ve kanunun kıyas maddelerini düzenleyen 150/g maddesinde atıf maddeleri arasında yer almayan elektronik ortamda satışa yönelik yasanın 111/b maddesi hükmünün uygulanıp 7343 sayılı yasanın geçici 18. maddesinin uygulanmamasının çelişkiye neden olacağı, geçici 18/3. bendinde yer alan "Uygulamaya geçilen il ve ilçelerde, taşınır rehninin veya ipoteğin paraya çevrilmesine ilişkin satışlar bakımından.." ifadesine yüklenecek anlam açıklanamayacağı gibi yine açık atıf olmamasına rağmen rehinli satışlarda satış avansının İİK’nın 106. maddesi uyarınca çıkarılan tarifeye göre belirlenmesinin de izah edilemeyeceği kanaatine ulaşılmıştır. O halde, yukarıda belirtilen yasa hükümleri, Bölge Adliye Mahkemesinin direnme gerekçeleri bir arada değerlendirildiğinde; HMK'nın 373/5. fıkrası gereğince Dairemizin 12.09.2024 tarih, 2024/4357 Esas-2024/7171 Karar sayılı BOZMA kararının kaldırılmasına, davalının temyiz itirazlarının reddi ile Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin 07.02.2025 tarih, 2025/64 Esas-2025/139 Karar sayılı kararının ONANMASI gerekirken, Dairemizin sayın çoğunluğunun aksi yöndeki Hukuk Genel Kuruluna gönderme kararına katılamıyorum.26.06.2025