10. Hukuk Dairesi 2025/7688 E. , 2025/11240 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2024/47 E., 2025/26 K. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davacı, davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili, davacının 01.08.1992 tarihinden emekli olarak ayrıldığı 30.06.2011 tarihine kadar davalı şirket iş yerinde iş makineleri operatörü ve ağır vasıta şoförü olarak kesintisiz çalıştığını, son aylık ücretinin 1.650,00-TL net olduğunu ancak işverence gerçek ücretin daha altında ücret bordrosu düzenlenerek sigortaya düşük ücret üzerinden prim yatırıldığını, davalı aleyhine Ankara 2.İş Mahkemesinde açılan işçilik alacaklarına ilişkin davanın yargılama sonunda Yargıtayca onanarak kesinleştiğini ileri sürerek, davacının 01.08.1992-30.06.2011 tarihlerinde asgari ücretin 2,62 katı ücret üzerinden davalı işyerinde çalıştığını, iş yerinde geçen hizmetinin aralıksız olduğunu ve eksik sigortalı günlerinin tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davacı vekili 09.01.2017 tarihli dilekçesinde eksik bildirilen hizmetleri 01.01.1994 - 14.04.1994 tarihleri arasında 44 gün, 01.01.1995 - 30.04.1995 tarihleri arasında 15 gün, 01.01.1999 - 30.11.1999 tarihleri arasında 30 gün, 01.01.2000 - 31.03.2000 tarihleri arasında 89 gün, 01.04.2008 - 30.04.2008 tarihleri arasında da 27 gün olarak belirtmiştir. Ayrıca 12.05.2021 tarihli dilekçesinde 27 günlük süreyi dışlayarak aynı tarihler arasında asgari ücretin 2.62 katı çalıştığının da tespitini talep etmiştir.
II. CEVAP 1.Davalı Şirket vekili, davaya verdiği karşılıkta, davacının davalı Şirket nezdindeki çalışmasının sigorta kayıtlarından belli olduğunu bunun dışında bir çalışması olmadığını, şirketin yaptığı işin gereği özellikle kış aylarında veya ihale olmadığı dönemlerde kesintiye uğramakta olup bu dönemlerde davacının çalışmadığını, ayrıca davacının bu dönemlerde başka şirketlerde de çalıştığını, alacak davasının sigorta tespiti için kesin delil niteliğinde olmadığını, davacının gerçek ücreti üzerinden primlerinin yatırıldığını, bu konuda davacının bir itirazı olmadığını ileri sürerek davanın reddini talep etmiştir. 2.Fer'i müdahil Kurum vekili, davaya verdiği karşılıkta, yetki, derdestlik, husumet, hak düşürücü süre gibi ilk itirazlar ile zamanaşımı def'i yapılmış sayılarak haksız açılan davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 10.11.2022 tarih, 2016/1188 E., 2022/270 K. sayılı kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının 01.11.1999 - 30.11.1999, 02.01.2000 - 31.03.2000 tarihleri arasında 24198.66 sicil sayılı davalıya ait iş yerinde çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine, davacının prime esas kazanç istemi kanıtlanamadığından reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin kararına süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 13.04.2023 tarih, 2023/431 E., 2023/746 K. sayılı kararı ile yapılan yargılama ile dosya kapsamına göre, davacının sigorta hizmet cetveline göre; 01.08.1992 ile 30.06.2011 tarihleri arasında davalıya ait ... sicil numaralı iş yerlerinden hizmetlerinin bildirildiği, uyuşmazlık konusu dönemde davalı işveren haricinde dava dışı ...sicil numaralı kanal inşaatı iş yerinden 01.12.1999 ile 01.01.2000 tarihleri arasında 30 günlük bildirimi olduğu, eksik bildirilen günlerin ise 01.01.1994 - 14.04.1994 tarihleri arasında 44 gün, 01.01.1995 - 30.04.1995 tarihleri arasında 15 gün, 01.01.1999 - 30.11.1999 tarihleri arasında 30 gün, 01.01.2000 - 31.03.2000 tarihleri arasında 89 gün, 01.04.2008 - 30.04.2008 tarihleri arasında da 27 gün olduğu, 1994 ve 1995 yıllarına ilişkin dönem bordro tanığı olan ... kendisinin bekçilik yaptığı için kışın da bildirildiğini, davacı gibi kepçe operatörlerinin ise kışın 2 ve 3 ay işe ara verilmesi nedeniyle çalışmadıklarını beyan ettiği, 1999 yılından sonraki dönem bordro tanıklarının ise işe ara verilmeden çalıştıklarını beyan etmeleri nedeniyle davanın 1999 ve 2000 yılları bakımından eksik günlerin tespitine, asgari ücretin üzerinde ücret alma iddiasının yazılı delille ispat edilememesi nedeniyle fazlaya ilişkin istemin reddine dair Mahkemenin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla davacı, davalı ve fer'i müdahil SGK vekillerinin istinaf başvurularının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin 1 numaralı alt bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ Bölge Adliye Mahkemesi kararının süresi içinde davacı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekillerince temyiz edilmesi üzerine Dairece, "... 1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre davalı ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin tüm, davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddi gerekir. 2-Davacı vekili, davacının davalıya ait iş yerinde geçen ve Kuruma bildirilmeyen hizmetlerinin ve eksik bildirilen prime esas kazançlarının tespitini istemiş, Mahkemece, davacının hizmet tespitine yönelik talebi yönünden davanın kısmen kabulüne, prime esas kazancın tespiti yönünden ise asgari ücretin üzerinde ücret alma iddiasının yazılı delille ispat edilememesi nedeniyle reddine karar verilmiştir. İnceleme konusu eldeki davada, davacının hizmet tespiti talebine ilişkin olarak verilen kabul kararı yerinde ise de prime esas kazanç tespiti istemi yönünden verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. Yukarıdaki yasal düzenleme ve açıklamalar ile ortaya çıkan maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulduğunda, sigorta primine esas kazanç tutarı konusunda öngörülen yönteme uygun inceleme ve araştırma yapılmaksızın eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme sonucu, yazılı şekilde karar verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. Mahkemece, işçilik alacakları dosyasında yazılı delil niteliğinde makbuzlar bulunmasına rağmen bu makbuzların ve alacak dosyasında belirlenen ücretin prime esas kazancın tespitinde dikkate alınmadığı anlaşılmakla dosyadaki tüm deliller değerlendirilerek ve ücretin ispatı konusunda yukarıda bahsedildiği üzere yazılı delil arandığı gözetilerek asgari ücretin üzerinde ücret ödemeleri bulunup bulunmadığının tespiti ile işçilik alacağına ilişkin davanın varlığı ve neticelenip kesinleşmesi karşısında işverence sigortalıya ödemenin yapılması halinde sadece hizmetin gerçekleştiği son ayın prime esas kazancına dahil edilebileceği, ayrıca prime esas kazanç tespiti davalarında Kurumun davalı konumunda olması gerektiği hususu gözetilerek karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. 3.Kabule göre de davanın hem hizmet tespiti hem de sigorta primine esas kazanç tespiti istemini içermesi nedeniyle, SGK Başkanlığının davada feri müdahil sıfatını haiz olduğu açıktır...." gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile makbuzlar, Ankara 2. İş Mahkemesi dosyası ve ödemeye ilişkin kayıtlar incelenerek prime esas kazancın tespiti yönünden bilirkişi görüşüne başvurulmuştur. 18.11.2024 tarihli bilirkişi raporunda dosyada bulunan makbuzların tek tek tespitinin yapıldığı ve ödendiği aylarla değerlendirilerek davacının prime esas kazancının tespit edildiği anlaşılmıştır. Yapılan denetimde rapordaki saptamanın doğru olduğu belirlenmiş ve belirlenen miktarlar üzerinden yazılı belgeyle kanıtlanan prime esas kazancın da tespitine karar vermek gerekmiş, davanın kısmen kabulü ile 1-Davacının 01.11.1999 - 30.11.1999, 02.01.2000 - 31.03.2000 tarihleri arasında 24198.66 sicil sayılı davalıya ait iş yerinde çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine, 2-Davacının davalıya ait 24198 sicil sayılı iş yerinde gerçekleşen çalışması sırasında bildirimlere ek olmak üzere; 2009 yılı Mart ayında prime esas kazancının 1.457,19 TL olduğu, 791,19 TL daha ek spek, 2009 yılı Nisan ayında prime esas kazancının 1.965,03 TL olduğu, 1.295,03 TL daha ek spek, 2009 yılı Mayıs ayında prime esas kazancının 1.965,03 TL olduğu, 1.295,03 TL daha ek spek, 2009 yılı Haziran ayında prime esas kazancının 2.215,05 TL olduğu, 1.549,05 TL daha ek spek, 2009 yılı Temmuz ayında prime esas kazancının 2.374,14 TL olduğu, 1.681,14 TL daha ek spek, 2009 yılı Ağustos ayında prime esas kazancının 2.440,26 TL olduğu, 1.747,26 TL daha ek spek, 2009 yılı Eylül ayında prime esas kazancının 2.086,18 TL olduğu, 1.393,18 TL daha ek spek 2009 yılı Ekim ayında prime esas kazancının 2.123,26 TL olduğu, 1.430,26 TL daha ek spek, 2009 yılı Kasım ayında prime esas kazancının 2.086,18 TL olduğu, 1.393,18 TL daha ek spek, 2009 yılı Aralık ayında prime esas kazancının 2.457,10 TL olduğu, 1.764,10 TL daha ek spek, 2010 yılı Ocak ayında prime esas kazancının 736,86 TL olduğu, 7,86 TL daha ek spek, 2010 yılı Şubat ayında prime esas kazancının 1.966,10 TL olduğu, 1.237,10 TL daha ek spek, 2010 yılı Mart ayında prime esas kazancının 1.966,10 TL olduğu, 1.237,10 TL daha ek spek, 2010 yılı Nisan ayında prime esas kazancının 2.175,61 TL olduğu, 1.446,61 TL daha ek spek, 2010 yılı Mayıs ayında prime esas kazancının 2.218,91 TL olduğu, 1.489,91 TL daha ek spek, 2010 yılı Haziran ayında prime esas kazancının 2.231,55 TL olduğu, 1.502,55 TL daha ek spek, 2010 yılı Temmuz ayında prime esas kazancının 2.462,91 TL olduğu, 1.702,41 TL daha ek spek, 2010 yılı Ağustos ayında prime esas kazancının 2.672,30 TL olduğu, 1.911,80 TL daha ek spek, 2010 yılı Eylül ayında prime esas kazancının 808,61 TL olduğu, 48,11 TL daha ek spek, 2010 yılı Ekim ayında prime esas kazancının 2.672,30 TL olduğu, 1.911,80 TL daha ek spek, 2010 yılı Kasım ayında prime esas kazancının 2.302,53 TL olduğu, 1.542,03 TL daha ek spek, 2010 yılı Aralık ayında prime esas kazancının 2.301,05 TL olduğu, 1.540,55 TL daha ek spek, 2011 yılı Şubat ayında prime esas kazancının 2.164,30 TL olduğu, 1.367,80 TL daha ek spek, 2011 yılı Mart ayında prime esas kazancının 2.165,65 TL olduğu, 1.369,15 TL daha ek spek, 2011 yılı Nisan ayında prime esas kazancının 2.319,31 TL olduğu, 1.522,81 TL daha ek spek, 2011 yılı Mayıs ayında prime esas kazancının 2.165,65 TL olduğu, 1.369,15 TL daha ek spek, 2011 yılı Haziran ayında prime esas kazancının 5.177,40 TL olduğu, 4.380,90 TL daha ek spek ödenmesi gerektiğinin tespitine karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri 1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde; kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini, davanın reddi gerektiğini beyan etmektedir. 2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde; kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini, davanın reddi gerektiğini beyan etmektedir. 3.Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini, davanın reddi gerektiğini beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, hizmet ve prime esas kazanç tespiti istemine ilişkindir. 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hakim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2.6552 sayılı Kanun'un 11.09.2014 günü yürürlüğe giren 64. maddesiyle 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 7. maddesine eklenen 4. fıkrada, hizmet akdine tabi çalışmaları nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talebi ile işveren aleyhine açılan davalarda, davanın Kuruma resen ihbar edileceği, ihbar üzerine davaya davalı yanında fer'i müdahil olarak katılan Kurumun, yanında katıldığı taraf başvurmasa dahi Kanun yoluna başvurabileceği belirtilmiştir. Eldeki davanın, 29.06.2016 tarihinde açıldığı ve hizmet ve prime esas kazançların tespiti istemine ilişkin olduğu, İlk Derece Mahkemesi kararında Sosyal Güvenlik Kurumunun usule aykırı olarak davalı sıfatı ile yer aldığı ve hüküm fıkrasında lehine vekalet ücreti hükmedildiği anlaşılmaktadır. Kurum lehine vekalet ücretine hükmedilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. 3.Ne var ki bu yanlışlığın düzeltilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden hüküm bozulmamalı, 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 370. maddesi gereğince düzeltilerek onanmalıdır.
VII. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davacı, davalı ve fer'i müdahil Kurum vekillerinin sair temyiz itirazlarının reddine; İlk Derece Mahkemesi kararının karar başlığında yer alan "Davalı: ..." ibaresinin silinerek yerine "...: ..." ibaresinin yazılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının 5. bendinde yer alan "Davalılardan" ibaresi silinerek yerine "Davalıdan" ibaresinin yazılmasına, 6. bendinde yer alan "Davalılara" ibaresi silinerek yerine "Davalıya" ibaresinin yazılması suretiyle kararın DÜZELTİLEREK ONANMASINA, Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgililerine iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 03.07.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.