10. Hukuk Dairesi 2024/1756 E. , 2025/12227 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/1213 E., 2023/636 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Ceyhan 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi SAYISI : 2018/657 E., 2019/295 K. Taraflar arasındaki prim teşvik hükümlerinden yararlandırılma talepli belgelerin işleme alınması gerektiğinin tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 21. (kapatılan) Hukuk Dairesince Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I.DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 6111 sayılı Kanun ile 4447 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 10. madde kapsamındaki prim teşvikinden geriye dönük olarak 2012/2 - 2015/12 dönemleri için yararlanmak adına 02.05.2016 tarihinde SGK'ya başvuruda bulunduğu, Kurumun 15.06.2016 tarih ve 3423908 sayılı yazı ile Sigorta Primleri Genel Müdürlüğünün 2015/10 sayılı Genelge sebap gösterilerek başvuruyu reddettiği, Kurumca yapılan red işleminin mevzuata aykırı olduğu iddiasıyla Kurumun işleminin iptaline, davacı şirketin 02.05.2016 tarihli başvurusunun işleme alınmasının gerektiğinin tespitine, alacağın yasal faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II.CEVAP Davalı Kurum cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesini kabul etmedikleri, Ceyhan Sosyal Güvenlik Merkezinin 07.10.2016 tarihli yazı içeriği dikkate alınarak davanın haksız ve dayanaksız olduğu, Kurum işlemlerinin yerinde olduğu savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Ceyhan 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi tarafından 11.04.2017 tarihli ve 2016/504 Esas, 2017/219 Karar sayılı kararla 17.03.2017 tarihli rapor gereğince gerekli inceleme ve irdelemelerin yapıldığı davacının 2012/12 ila 2015/12 dönemleri arasında 4447 sayılı Kanunun Geçici 10. maddesi gereği prim teşvikinden yararlandırılması gerektiği gerekçesiyle davacının davasının kısmen kabulü ile Sosyal Güvenlik Kurumunun 15.06.2016 tarih ve ... sayılı davacı şirketin talebinin reddine dair işlemin iptaline, davacı şirketin 02.05.2016 tarihli başvurusunun işleme alınması gerektiğinin tespitine, alacak ve faiz talebinin reddine karar verilmiştir. IV.İSTİNAF Ceyhan 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesinin 11.04.2017 tarihli ve 2016/504 Esas, 2017/219 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından 13.04.2018 tarihli ve 2017/2335 esas, 2018/907 Karar sayılı kararla İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm kısmının 3. fıkrasının tamamen çıkarılarak yerine "3-Davacının alacak talebiyle ilgili olarak, harcı ödenmek suretiyle usulüne uygun olarak açılmış bir dava bulunmadığından, karar verilmesine yer olmadığına"satırlarının yazılmasına,yine gerekçeli karar başlığındaki davalı kısmında geçen "SGK İl Müdürlüğü Adana-Merkez/Adana" sözcüklerinin çıkarılarak yerine "Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı" sözcüklerinin yazılmasına ve hükmün bu şekilde düzeltilmesine karar verilmiştir. V.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ 1. Bölge Adliye Mahkemesinin 13.04.2018 tarihli ve 2017/2335 esas, 2018/907 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuş ve Yargıtay 21. (kapatılan) Hukuk Dairesince 15.11.2018 tarihli ve 2018/4285 Esas, 2018/8344 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Bölge Adliye Mahkemesi kararı bozulmuştur: "...27.03.2018 günlü 30373 (mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 7103 sayılı Vergi Kanunları İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un 70.maddesi ile 5510 sayılı Yasa’ya eklenen Ek 17.maddesi ile prim teşviki, destek ve indirimlerinden yararlanabileceği halde yararlanmayan işverenlere belirlenen şartlarda prim teşviki, destek ve indiriminden istifade etme imkanı tanınmıştır. Ek 17.maddede aynen; 'Bu Kanun veya diğer kanunlarla sağlanan prim teşviki, destek ve indirimlerinden yararlanılabileceği halde yararlanılmadığı ay/dönemlerde gerekli tüm koşulların sağlanmış olması ve yararlanılmayan ayı/dönemi takip eden altı ay içerisinde Kuruma müracaat edilmesi şartlarıyla, başvuru tarihinden geriye yönelik en fazla altı aya ilişkin olmak üzere, yararlanılmamış olan prim teşviki, destek ve indirimlerinden yararlanılabilir veya yararlanılmış olan prim teşviki, destek ve indirimleri başka bir prim teşviki, destek ve indirimi ile değiştirilebilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceki dönemlere ilişkin olmak üzere tüm şartları sağladığı halde bu Kanun veya diğer kanunlarla sağlanan prim teşviki, destek ve indirimlerinden yararlanmamış işverenler ile bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yararlanılan prim teşviki, destek ve indirimlerin değiştirilmesine yönelik talepte bulunan işverenler tarafından en son bu maddenin yürürlük tarihini takip eden aybaşından itibaren bir ay içinde Kuruma başvurulması halinde, yararlanılmamış olan prim teşviki, destek ve indirimlerinden yararlanılabilir veya yararlanılmış olan prim teşviki, destek ve indirimleri başka bir prim teşvik, destek ve indirimi ile değiştirilebilir. Bu maddenin ikinci fıkrası kapsamında talepte bulunan işverenlere iade edilecek tutar, maddenin yürürlük tarihinden önce talepte bulunanlar için maddenin yürürlük tarihini takip eden aybaşından, yürürlük tarihinden sonra talepte bulunanlar için ise, talep tarihini takip eden aybaşından itibaren kanuni faiz esas alınmak suretiyle hesaplanarak bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihi takip eden takvim yılı başından başlayarak üç yıl içinde ödenir. Ödeme, öncelikle bu Kanunun 88 inci maddesinin on dört ve on altıncı fıkralarına göre muaccel hale gelmiş prim ve her türlü borçlardan, sonrasında ise ilgili kanunlar uyarınca yapılandırma veya taksitlendirme de dâhil olmak üzere müeccel haldeki prim ve her türlü borçlarından mahsup yoluyla gerçekleştirilir. Ancak, üç yıl sonunda ilgili kanunları gereği yapılandırılma veya taksitlendirilme sebebiyle vadesi gelmemiş taksit ödemelerinden peşinen mahsup edilir. Kuruma borcu bulunmayan işverenlere altı ayda bir eşit taksitlerle iade yapılır. Görülmekte olan davalarda ayrıca bir başvuru şartı aranmaksızın, dava öncesi yapılan idari başvuru tarihinden itibaren işleyecek kanuni faiziyle birlikte hesaplanacak tutar üçüncü fıkra hükümlerine göre mahsup veya iade edilir. Mahkemelerce, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış davalarda davanın konusuz kalması sebebiyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilir. Yargılama giderleri idare üzerinde bırakılır ve vekâlet ücretinin dörtte birine hükmedilir. Ayrıca, ilk derece mahkemelerince verilen kararlar hakkında Sosyal Güvenlik Kurumunca kanun yollarına başvurulmaz ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılan kanun yolu başvurularından vazgeçilmiş sayılır.' şeklinde düzenleme getirilmiştir. Yapılacak iş, İlk derece Mahkemesince Kurumdan davacının yukarıda açıklanan ve karar tarihinden sonra yürürlüğe giren Ek madde 17 hükmüne göre başvurusu bulunup bulunmadığı sorularak anılan yasa maddesi kapsamına göre değerlendirme yapılarak sonucuna göre karar vermekten ibarettir..." 2.Bölge Adliye Mahkemesi tarafından bozma ilamına uyularak yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Sosyal Güvenlik Kurumuna yazı yazılarak davacı vekilinin 29.05.2018 tarihli başvurusu sonucu teşvik priminden yararlandırılıp yararlandırılmadığı, talebin reddine karar verilmiş ise hangi gerekçeler ile reddedildiği, başvuru ve sonucunda yapılan işlemlere ilişkin tüm belgelerin yazı cevabı ile gönderilmesi istendiği, Sosyal Güvenlik Kurumu yazı cevabında davacı .... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'nin 29.05.2018 tarihli 5510/ Ek 17. madde başvurusuna istinaden 2018-2017-2015-2014-2013 yıllarına ait teşvik prim taleplerinin merkezlerince onaylanmış olup, onay sürecini takiben oluşan işveren alacakları iş yeri borçlarına mahsup edildiği bildirildiği, hal böyle olunca dava konusuz kaldığı gerekçesiyle dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. VI.TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın açılmasına Kurumun neden olmadığı, lehlerine vekalet ücretine takdir edilmesi gerektiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, prim teşvik hükümlerinden yararlandırılma talepli belgelerin işleme alınması gerektiğinin tespitine ilişkindir. 1.Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonucunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. "Usuli kazanılmış hak" olarak tanımlayacağımız bu olgu; mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirdiği gibi, mahkemenin kararını bozmuş olan Yargıtay Hukuk Dairesince; sonradan, ilk bozma kararı ile benimsemiş olduğu esaslara usuli kazanılmış hakka aykırı bir şekilde, ikinci bir bozma kararı verilememektedir. (09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulunun 12.07.2006 gün, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı). Mahkemenin, Yargıtay’ın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. (Prof. Dr. Baki KURU, Usuli Müktesep Hak (Usule İlişkin Kazanılmış Hak) Dr. A. Recai Seçkin’e Armağan, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları No. 351 Ankara, 1974, sayfa 395 vd.) 2. Öte yandan; Hukuk yargılamasında davanın açılmasındaki amaç, taraflar arasında mevcut olan uyuşmazlığın mahkeme kararıyla kesin biçimde çözüme kavuşturulmasıdır. Ancak bazı durumlarda, davanın açılmasından sonra meydana gelen gelişmeler neticesinde, artık mahkemenin esas hakkında karar vermesine gerek kalmayabilir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 331. maddesi uyarınca, mahkeme bu gibi hâllerde davanın esası hakkında hüküm vermeksizin karar verilmesine yer olmadığına karar verir. Davanın konusunun kalmadığından bahsedebilmek için tüm tarafların, davanın esası hakkında karar verilmesinde hukuki yararının kalmaması gerekir. 3.Somut olayda, Bölge Adliye Mahkemesi, davacının 5510 sayılı Kanun’un Ek 17. maddesi kapsamında başvuru yaptığı ve bu nedenle davanın konusuz kaldığı gerekçesiyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiştir. Ancak dava, 2012 yılının Aralık ayı ile 2015 yılının Aralık ayı arasındaki sigorta primlerine ilişkindir. Davalı Kurum, davacının 2012/12–2014/7 ayları için taleplerinin kabul edildiğini, sonraki aylar için ise teşvik değişikliğinin reddedildiğini bildirmiştir. Öte yandan, davacı işyerine ait 2014/8 ve devam eden aylara ilişkin dönem bordrolarında “5510 iptal” kaşesinin yer aldığı, ayrıca müfredat kartında 6111 sayılı Kanun kapsamında prim teşviki uygulandığı ve davacı lehine fark alacağı oluştuğu görülmektedir. Bu nedenle, davalı Kurumun müzekkere cevabı ile ek belgeler arasında çelişki bulunduğundan, davanın tüm dönemler bakımından gerçekten konusuz kalıp kalmadığı anlaşılamamaktadır. Söz konusu çelişki giderilip davanın tüm dönemler yönünden konusuz kalıp kalmadığı usulüne uygun biçimde incelenerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. 4.Bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, Mahkemece yazılı şekilde hüküm tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VII. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan, Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,23.09.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. SUCCESS ADALET_SUCCESS İşlem başarıyla gerçekleştirildi! İşlem başarıyla gerçekleştirildi! 3e49f733288bf5ae f5ce82ebe1990071