10. Hukuk Dairesi 2024/14966 E. , 2025/4627 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; 03.11.2017-05.02.2018 tarihleri arasında davalıya ait iş yerinde çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiş, 26.06.2019 tarihli ıslah dilekçesi ile de 03.11.2017-31.01.2018 tarihleri arasında davalıya ait iş yerinde asgari ücretle çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir.
II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının, kooperatifin lokal olarak kullandığı alana, evinde ürettiği ürünleri getirip satarak para kazandığını, davacı ile davalı arasında hizmet akdi ilişkisi bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir. Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesi sunmamıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davacı ile davalı arasında hizmet akdi ilişkisi olduğunu, dosyada mevcut tanık beyanlarından anlaşılacağı üzere, davacının davalı iş yerinde 09.00-18.00 saatleri arasında ücret karşılığı çalıştığının sübut bulduğunu, bilirkişi raporu ile de davacının, davalının iş yerinde bulunan ...çalıştığının ispatlandığını, davalının dosyaya sunduğu protokolün delil niteliğinde olmadığını, davanın kabulü gerektiğini beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. 3.Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen iş yerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği göz önünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır. 4.İnceleme konusu eldeki davada, davalı nezdinde 03.11.2017-31.01.2018 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığının tespitini talep etmiş olup Mahkemece, yapılan araştırma neticesinde davanın reddine karar verilmiş ise de; davacının davalıya ait kafede fiilen çalıştığı tanık beyanlarından anlaşılmış olup davacının çalışmalarının hizmet akdine dayalı olup olmadığı yönünde yeterli araştırma yapılmadan verilen hükmün eksik araştırmaya dayalı olduğu anlaşılmaktadır. 5.Davalıya ait "..."nin ...ve ...Kooperatifine ait bir iş yeri olup olmadığı araştırılmalı, ayrıca kooperatif başkanı ...'ın davalının eşi olduğu anlaşıldığından karı koca arasında kafenin kooperatife ait olduğuna yönelik tarihsiz sözleşmenin geçerliliği araştırılmalı, söz konusu sözleşmenin kooperatif kayıtlarında olup olmadığı ve davacının kooperatife üye olup olmadığı sorulmalı, bu işyerinden kooperatife gelir sağlanıp sağlanmadığı araştırılarak gerçekte iş yerinin kim tarafından işletildiği belirlenerek sonuca göre karar verilmelidir. Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle, 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, 3.Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 24.03.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.