10. Hukuk Dairesi 2024/6040 E. , 2025/4651 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :İş Mahkemesi İlk Derece Mahkemesi kararı davacı vekili, davalı ... ... ... İnş. Taah. Müh. Müş. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili ve davalı ... ... İşletme A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; fazlaya yönelik talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile 15.000,00 TL maddi, 50.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 10.02.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline dair karar verilmesini talep etmiştir. Birleşen dava dosyasında davacı vekili 139.587,25 TL maddi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davacı vekili, bozma kararından sonra alınan hesap raporuna göre maddi tazminat istemini 1.398.106,11 TL olarak ıslah etmiştir.
II. CEVAP Davalı ... ... ... İnş. Taah. Müh. Müş. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesi ile davacının kendi kusuru ile kazaya sebebiyet verdiğini, bu nedenle illiyet bağının kesildiğini beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... ... İşletme A.Ş. vekili cevap dilekçesi ile müvekkili ile davacı arasında hizmet akdi olmadığını, müvekkili şirket ile diğer davalı arasında alışveriş merkezinin kaba inşaatının yapımı işinin anahtar sözleşme olarak akdedildiğini, bu nedenle müvekkili şirket yönünden davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, müvekkili şirkete herhangi bir kusur yüklenemeyeceğini beyan ederek davanın reddine dair karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... Yapı Malzemeleri Tic. ve San. A.Ş. vekili cevap dilekçesi ile müvekkil şirketin ne bahsi geçen... inşaatıyla ne de diğer davalı ile bir ilgisi bulunmadığını, davanın husumetten reddine dair karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 04.09.2019 kararı ile "davacının maruz kaldığı iş kazası nedeni ile uğradığı maddi zarar yönünden 154.587,25 TL maddi tazminatın 10.02.2014 iş kazası tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, Davacının maruz kaldığı iş kazası nedeni ile uğradığı manevi zarar yönünden 35.000,00 TL manevi tazminatın iş kazası tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlike davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine" karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı ... ... ... İnş. Taah. Müh. Müş. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili davalılar ... ... ... İşletme AŞ. ve ... Yapı Malzemeleri Tic. ve San. A.Ş. vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 23.12.2021 tarihli kararıyla; davacının ve davalıların istinaf başvurusunun ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur. Dairece, müfettiş tahkikat raporu, varsa ceza soruşturması/davası dosyaları ile rücuan tazminat davası dosyası celbedilmek suretiyle dosyadaki mevcut kusur oranlarıyla çelişki arzedecek bir durumun varlığının tespiti halinde söz konusu dosya ve tahkikat içerikleri de gözetilerek yeniden kusur raporu alınması gerektiği, hükme esas alınan hesap raporu ile davalı iş yerinde inşaat kalıp ustası olarak çalışan davacının günlük net 100,00 TL ücret aldığı yönündeki iddiasının ...Esnaf Odasının yazısı ile bildirilen rakamların üzerinde olması, ... ile bildirilen ücretlerin de tanık beyanlarının altında olması karşısında ...Esnaf Odası tarafından bildirilen ücret esas alınarak ve bekar olanlar için uygulanan ... rakamları ücrete ilave edilerek 2014-2019 yılları arası ücretin belirlendiği anlaşılmakta olup davacı sigortalının kaza olayı tarihindeki işi, yaşı ve kıdemi dikkate alınarak Çevre Şehircilik Bakanlığından da emsal ücret araştırması yapılması, elde edilen veriler asgari ücrete oranlanmak suretiyle bulunacak katsayı üzerinden denetime elverişli hesap raporu tanzim edilmesi, elde edilecek sonuç uyarınca bir karar verilmesi gerektiği, davalı ... Yapı Malzemeleri Tic. ve San. A.Ş.'ye husumet düşmediği ve maddi yanılgıya dayalı olarak husumet yöneltildiğinin belirgin olması karşısında bu davalının taraf olmaktan çıkartılarak lehine vekalet ücreti ve yargılama giderlerine hükmedilmesi gereğinin gözetilmemesinin de ayrıca isabetsiz bulunduğu gerekçesi ile karar bozulmuştur. B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl ve birleşen dava yönünden, "davacının maruz kaldığı iş kazası nedeni ile uğradığı maddi zarar yönünden 1.398.106,11 TL maddi tazminatın 10.02.2014 iş kazası tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlike davalılar ... ... ... işletme A.Ş. ... ... Şirketinden müştereken ve müteselsilen tahsili ile alınıp davacıya verilmesine, davacının maruz kaldığı iş kazası nedeni ile uğradığı manevi zarar yönünden 35.000,00 TL manevi tazminatın iş kazası tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... ... ... işletme A.Ş. ... ... ... Şirketinden müştereken ve müteselsilen tahsili ile alınıp davacıya verilmesine" karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ A.Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacıya %30 oranında kusur yüklenmesinin hatalı olduğunu, rücu dosyasında %20 kusurlu bulunduğunu, hükme esas alınan kusur raporunun çelişkileri gidermekten uzak olduğu, hesap raporunda esas alınan ücretin hatalı belirlendiğini, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı emsal ücretinin esas alınması, günlük ücret bulunurken 7.5 saat ile çarpılmasının doğru olmadığını, TRH-2010 tablosu yerine PMF-1931 yaşam tablosu esas alınmasına yargılamanın başından beri itiraz ettiğini ve ilk kararı bu yönden temyiz ettiğini, bakiye ömrün kaza tarihi itibariyle değil rapor tarihi itibariyle hesaplanması gerektiğini, mahkemece hükmedilen manevi tazminatın az olduğunu, aynı gruba bağlı birden fazla şirket bulunması nedeniyle davalı şirketin ünvanının HMK md. 124/3 uyarınca düzeltildiğini, davanın husumetten reddedilerek aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesinin usul ve yasaya açıkça aykırı olduğunu belirterek temyiz yoluna başvurmuştur. Davalı ... ... İşletme A.Ş. vekili talep edilen alacakların zamanaşımına uğradığını, müvekkil şirketin kazanın meydana geldiği arsanın sahibi, davalı ... .... ... Ltd. Şti.'nin ise yüklenici olduğunu, müvekkili şirketin asıl işinin inşaat olmadığını, davalılar arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi bulunmadığını, %20 kusur izafe edilmesinin hatalı olduğunu beyanla temyiz yoluna başvurmuştur. Davalı ... ... ... ..Ltd.Şti. vekili, taleplerin zamanaşımına uğradığını, kaza tarihinden faize hükmedilmesinin hatalı olduğunu, olayın iş kazası olarak kabul edilemeyeceğini, kazanın davacının kusuru ile meydana geldiğini, zarar görenin kusuru ile illiyet bağının kesildiğini, emsal ücret araştırması neticesinde ... Çevre Şehircilik İl Müdürlüğünün 2014 yılı için davacının inşaat kalıp ustasının alabileceği ücretin asgari ücretin 2,086 katı olduğunu kabul ederek davacının kaza tarihindeki ücreti olarak maddi zarar hesaplamasına esas almasının kabul edilemeyeceğini, mahkemece hükmedilen manevi tazminatın fahiş olduğunu beyanla kararı temyiz etmiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir. 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre tarafların aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2. Eldeki dosyada Dairenin bozma ilamı sonrası mahkemece yapılan araştırma ile dosyaya giren SGK Denetmen raporunda olayın Kurum tarafından iş kazası olduğunun kabul edildiği, işveren olarak ... Konst...Ltd. Şti.'nin havalandırma boşluğunun etrafının emniyet bariyeri ile çevrilmediği ve -2 katta aydınlatma yapılmadığı gerekçesiyle %80 kusurlu, sigortalının %20 kusurlu olduğunun kabul edildiği, İzmir 1. İş Mahkemesinin 2019/16 Esas sayılı dosyasında ... Başkanlığı tarafından ... ... ... İnş. Taah. Müh. Ltd. Şti. ve ... ... ... İşletme A.Ş. aleyhine açılan rücuan tazminat dava dosyasında alt işveren ... Konstik. Ltd. Şti.’nin %60, asıl işveren ... A.Ş.’nin %20, kazalı ...’ın %20 kusurlu olduğu kabulü ile Mahkemece davalıların %80 kusuruna göre müştereken ve müteselsilen sorumluluğa göre karar verildiği, hükme esas alınan raporda ... inşaatının ... tarafından yapıldığı, SGK'da iş yeri tescilinin bu şirket adına olduğu, kaba inşaat işlerinin ... Ltd. Şti. tarafından yapıldığı ve 1. alt işveren olarak tescil edildiği, asıl alt işveren ilişkisi bulunduğunun kabul edildiğinin anlaşıldığı, eldeki dosyada Dairenin bozma kararından sonra alınan, hükme dayanak kılınan 15.11.2023 tarihli kusur raporunda davalı ... ... ... Ltd. Şti.’nin, inşaat sahasında havalandırma boşluğu kenarlarında çalışanların düşmesini engelleyecek toplu koruma tedbirleri alınmadığı, düşmeyi önleyici korkuluk veya güvenlik ağı bulunmadığı ayrıca kazanın yaşandığı alanda gerekli aydınlatmanın bulunmadığı gerekçesiyle %50, davalı ... ... İşletme A.Ş. yapılan çalışmaların denetim ve gözetimini yapmadığı, mevzuatın öngördüğü güvenlik tedbirlerinin alınmasını organize etmediği, denetim, gözetim ve kontrol yükümlülüğünü yerine getirmediği gerekçesiyle %20, davacı ...'ın %30 kusurlu olduğu kabulüne göre karar verildiği ancak SGK denetmen raporu ile rücuen tazminat dava dosyasında alınan kusur raporlarında belirlenen kusur oranlarından farklı olarak kusur izafe edilmesinin nedenlerinin somut olarak gerekçelendirilmediği, ayrıca Dairenin bozma kararından sonra verilen 31.01.2014 tarihli ıslah dilekçesine karşı davalılar vekilince zamanaşımı itirazında bulunulduğu halde Mahkemece zamanaşımı itirazının hangi nedenle reddedildiğinin gerekçe bölümünde irdelenmediği, bu hususta tarafların hangi nedenle haklı veya haksız görüldüklerini anlayıp değerlendirebilmeleri ve Yargıtayın hukuka uygunluk denetimini yapabilmesi için, hükmün hangi nedenle verildiğini ayrıntılarıyla gösteren şekilde itirazları karşılayan bir gerekçe yazılmadığı anlaşılmaktadır. Öte yandan, davacının bakiye ömrünün tespit edilmesi hususunda uyuşmazlık bulunduğu gözetilerek bakiye ömrün tespitine ilişkin ilkelere değinmek faydalı olacaktır. Dava niteliği itibariyle SGK tarafından karşılanmayan maddi ve manevi tazminatın giderilmesi istemine ilişkin olup, bu tür davalarda, maddi tazminat miktarının hesabı açısından, sigortalı işçinin kaza tarihindeki yaşına göre, (Dairemizin 23.02.2021 tarih ve 2020/9717 E - 2021/2003 K sayılı ilamında da açıkça işaret olunduğu üzere) TRH 2010 ömür tablosu gereğince tespit olunacak olası bakiye ömrü esas almak, sigortalının 60 yaşına kadar aktif hesap devresi içerisinde bulunduğu gözetilerek sigortalının işveren nezdinde asgari ücrete oranla aldığı ücret belirlenerek aktif devre boyunca bu oran üzerinden hesap yapmak, 60 yaşından itibaren ise davacının pasif hesap devresi içinde bulunacağını dikkate alarak asgari geçim indirimi dışlanmış asgari ücret üzerinden hesap yapmak, öte yandan bilinen dönem ücretini belirledikten sonra, bilinmeyen dönem hesabında da sigortalının hak kazacağı ücretin tespiti açısından artırım ve iskontolama yöntemiyle sigortalının bilinmeyen devre dönemi için hak kazanabileceği ücreti bilinen dönem için de olduğu gibi her yıl için ayrı ayrı belirlemek, bu şekilde hesap edilecek maddi tazminat alacağından sırasıyla davacı kusuru ve tespit olunan sürekli iş göremezlik oranında indirim yapmak akabinde ise 6098 sayılı Türk Borçlar Kanun'un 55. maddesi hükmü gözetilerek Kurumca davacıya geçici iş göremezlik döneminde yapılan ödeme ile yine Kurumca tespit olunan sürekli iş göremezlik oranı üzerinden bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinin, rücuya kabil kısımlarını tazminat alacağından tenzil etmek suretiyle davacının hak kazanabileceği maddi tazminat alacağı hesaplanmalıdır. Mahkemece, davacının maddi zararının belirlenmesi amacıyla alınan hesap bilirkişi raporlarında davacının bakiye ömrünün PMF 1931 tablosuna göre hesaplandığı anlaşılmaktadır. Ancak davacı vekilinin işbu hesap raporlarına itiraz dilekçelerinde ve ilk karara yönelik temyiz dilekçesinde davacının bakiye ömrünün daha uzun süre olduğu yönünde itirazlarda bulunmasına rağmen Mahkemece bu hususun göz ardı edilerek bakiye ömür tespitinde TRH10 tablosu yerine PMF 1931 tablosunun esas alınması hatalı olmuştur. Mahkemece yapılacak iş; A sınıfı İş güvenliği uzmanlarından oluşturulacak bir bilirkişi heyetinden SGK Denetim raporu ile SGK Başkanlığı tarafından davaya konu iş kazası nedeniyle açılan rücuen tazminat dava dosyasında belirlenen kusur raporlarında belirlenen kusur oranlarına katılmama sebebini somut olarak gerekçelendiren kusur raporu almak, davacının maddi zararının belirleneceği hesap raporunda davacının bakiye ömür tespitinde TRH 2010 tablosunu esas almak, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından bildirilen emsal ücret Kuruma yapılan bildirimlerle de uyumlu olduğundan hesaplamada asgari ücretin 2.086 katı ücreti esas almak, usuli kazanılmış hakları gözetmek ve sonucuna göre karar vermekten ibarettir. O halde, davacı vekili ile davalı ... ... ... İnş. Taah. Müh. Müş. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili ve davalı ... ... İşletme A.Ş. vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır .
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde temyiz eden ilgililere iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 24.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. SUCCESS ADALET_SUCCESS İşlem başarıyla gerçekleştirildi! İşlem başarıyla gerçekleştirildi! 62acb1412564d226 2dd17b73a7aa43fd