10. Hukuk Dairesi 2024/14786 E. , 2025/8642 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/806 E., 2024/2348 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Çeşme 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi SAYISI : 2018/146 E., 2022/20 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili, davalı ... vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde, muris ...’a ait taşınmaz ve 4 dönüm bahçesinin koruma, temizlik, bakım, köpeklerin ve havuzun bakımı, evin temizliği ve yemeklerin pişirilmesi gibi işlerinde 13.09.2012–14.03.2018 tarihleri arasında çalıştığını, 1.000,00 TL ücretle çalıştığını, davacının bekçi evinde kaldığını yılın tamamında çalıştığını, 13.09.2012–14.03.2018 tarihleri arasında asgari ücretle çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP ... ... vekilinin cevap dilekçesinde, yetki, husumet ve görev itirazında bulunmuş, davacının eşi ile part-time çalışması için anlaşıldığını, davacının eşi Halil’in başka bir yerde sigortalı çalıştığını bu nedenle sigorta yapılmasını talep etmediğini, ayrıca davacının bekçi evinde ikamet ederek ve diğer evi de yaz aylarında bilgimiz dışında kiralayarak gelir sağladığını, davalı ve kızı ile torununun yazın iki ay bahsi geçen yerde kaldığını, ev işlerine kızının baktığını davacının çalışması olmadığını, davanın reddini savunmuştur. Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde, bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığının yeterli olmadığını, fiili çalışmanın araştırılması gerektiğini, davalı olarak gösterilen Kurumun fer'i müdahil olarak kaydının gerektiğini, davanın reddine karar verilmesini savunmaktadır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davacının davalıya karşı açmış olduğu davanın kabulü ile davacının davalı iş verene ait .. .. No:.. .. Mah.-../.. adresindeki 4 dönüm bahçenin bakımı ve bekçiliği işi iş yerinde asgari ücret ile 13.03.2012-14.03.2018 tarihleri arasında hizmet akti ile sürekli ve kesintisiz olarak çalışmasına rağmen 906 günlük Kuruma bildirilmeyen hizmetinin olduğunun tespitine, Kuruma bildirilmeyen 906 günün davalı tarafından sigorta primi ödenmek sureti ile fer'i müdahil SGK'ya bildirimlerinin yapılmasına," karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf taleplerinin kabulü ile Çeşme Asliye Hukuk (İş) Mahkemesince verilen 14.01.2022 tarih, 2018/146 Esas ve 2022/20 Karar sayılı kararın 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.2 maddesi gereğince kaldırılmasına, 2-Davanın kısmen kabulü ile davacının, davalı işverene ait .. .., .. .. No:.. ../.. adresinde bulunan tescilsiz iş yerinde 13.09.2012-20.03.2015 tarihleri arasında kesintisiz olarak, günün asgari ücreti üzerinden, hizmet akdi ile çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin istemin reddine," karar verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri 1.Davacı vekili Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde temyiz isteminde bulunmuştur. Temyiz dilekçesinde: a.Davacının 13.09.2012-14.03.2018 tarihleri arasında davalının 4 dönümlük konutunun ve bahçesinin bulunduğu gayrimenkulde kesintisiz çalıştığının ispatlandığını, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmektedir. 2.Davalı ... vekili Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde temyiz isteminde bulunmuştur. Temyiz dilekçesinde: a.Davacının sürekli ve kesintisiz çalışması ispatlanamadığını, eksik inceleme ile karar verildiğini, davacı ile iş ilişkisi kurulduğunun ve ücret ödendiğinin ispatlanamadığını davanın reddini talep etmektedir. 3. Fer'i müdahil Kurum vekili, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde temyiz isteminde bulunmuştur. Temyiz dilekçesinde: a.Davacının 20.03.2015 tarihinde başlayan ek-5 sigortalılığı dışında başkaca çalışması bulunmadığını, davacının yaz ve kış aylarında günlük kaç saat çalıştığı tespit edilmediğini, davalı iş yeri yazlık olduğu için sürekli çalışmanın kabul edilemeyeceğini, eksik inceleme ile karar verildiğini, kararın bozulmasını talep etmektedir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, davacının 13.09.2012-14.03.2018 tarihleri arasında davalılar nezdinde çalıştığının tespitine ilişkindir. 1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Davacının 20.03.2015-14.03.2018 tarihlerinde ek-5 kapsamında sigorta bildirimi bulunduğu hizmet döküm cetvelinden anlaşılmaktadır. 6111 sayılı Kanun'un 51. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'a eklenen “Tarım veya Orman İşlerinde Hizmet Akdiyle Süreksiz Olarak Çalışanların Sigortalılığı” başlıklı Ek 5. madde ile “4. madde ile isteğe bağlı sigortalılık hükümleri ve 506 sayılı Kanun'un geçici 20. maddesi kapsamında sigortalı olmayan, kendi sigortalılıklarından dolayı bu Kanunlara göre gelir veya aylık almayan ve 18 yaşını doldurmuş olanlardan; tarım veya orman işlerinde hizmet akdiyle süreksiz olarak çalışanlar, örneği Kurumca hazırlanan ve Kurumca belirlenen ilgili muhtarlık, birlik, kuruluş, il veya ilçe tarım müdürlükleri tarafından usulüne uygun olarak düzenlenip onaylanmış belgeleri ile talepte bulundukları tarihten itibaren sigortalı sayılırlar. Bu madde kapsamındaki sigortalılık; 4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi dâhil olmak üzere 4. maddeye istinaden sigortalı olarak çalışmaya başlayanların çalışmaya başladıkları tarihten, sigortalılıklarını sona erdirme talebinde bulunanların talep tarihinden, prim borcu bulunanlardan talepte bulunanların primi ödenmiş son günden, gelir ya da aylık talebinde bulunanların aylığa hak kazanmış olmak şartıyla talep tarihinden ve ölen sigortalının ölüm tarihinden itibaren sona erer. Bu madde kapsamındaki sigortalıların 4. madde kapsamında çalışmaları halinde, bu madde kapsamındaki sigortalılıkları sona erer. 4. madde kapsamındaki çalışmanın sona ermesi halinde, bu madde kapsamındaki çalışmasının devam etmesi kaydıyla çalışmanın sona erdiği tarihi takip eden günden itibaren bu madde kapsamındaki sigortalılıkları kendiliğinden başlar. Davacının talebi 4/a kapsamında davalılar nezdinde çalıştığının tespiti yönünde olmakla ek-5 kapsamındaki sigortalılığının 4/a kapsamında çalışmaya başlaması ile kendiliğinden sona ereceği Kanun hükmü olarak yukarıda açıklanmıştır. Buna göre Mahkemece ek-5 kapsamında sigortalılığı bulunan 20.03.2015-14.03.2018 tarihleri bakımından da inceleme yapılmaması isabetsiz görülmüştür. 3. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79. maddenin 10. fıkrası maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. 4. Mahkemenin yazılı hükmü eksik araştırmaya dayanmaktadır. Mahkemece muhtarlık tarafından tespit edilen tanık beyanlarına itibar edilmiş ise de bu kişilerin ikamet adresleri, hangi tarihlerde ikamet ettikleri araştırılmalı ve beyanları denetlenmelidir ... ve ... isimli tanıklar kamu tanığı sıfatıyla dinlenilmeli, gerekirse araştırma genişletilmelidir. Yine davacı tanığı olarak dinlenen ...'un beyanı kapsamında davalıların ../ .. ilçesi .. sitesinde yazlıklarının bulunup bulunmadığı hususuna ilişkin tapu kayıtları ve diğer belgeler celbedilerek varlığı halinde tanık ...'in bu sitede görev yapıp yapmadığı denetlenmeli ve görev yaptığının anlaşılması durumunda murisin yaz aylarında davacının gözetiminde bu yazlıkta yaşayıp yaşamadığı ve çalışma süresi tespit ve belirlenmeli, davacı tanığı ...'ün komşu iş yeri tanığı olduğunu beyan ettiği görülerek bu durum usulünce araştırılmalı, dosyada apartman görevlisi ve güvenlik görevlisi olarak beyanlarına başvurulan tanık ifadeleri ile davalı ...'ın komşularının bakım süresine ilişkin beyanları arasındaki çelişkiler giderilmelidir. Kabule göre de bakım hizmetinin muris ...'a verilmesi karşısında, vefatı ile çocukları olan diğer iki mirasçısının da davada taraf olmaları gerektiği ve tereke borcundan sorumlu oldukları gözetilmeksizin sadece eş İclal'in işveren olarak sorumluluğunun belirlenmesi isabetsiz bulunmuştur. Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, Mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve kanuna aykırı olup, sair hususlar incelenmeksizin bozma nedenidir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle, Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgililere iadesine, Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 22.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. SUCCESS ADALET_SUCCESS İşlem başarıyla gerçekleştirildi! İşlem başarıyla gerçekleştirildi! e2691a50e06c4213 0fc52f319b2cb28d