10. Hukuk Dairesi 2024/13788 E. , 2025/2956 K. "İçtihat Metni" MahkemeSİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 58. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/1013 E., 2024/1417 K. İLK DERECE MahkemeSİ : Bakırköy 18. İş Mahkemesi SAYISI : 2017/88 E., 2022/84 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; muris....'nun davalıya ait iş yerinde, 30.04.2008 - 14.10.2009 tarihleri arasındaki sürelerde ayda 30'ar gün üzerinden tespiti talep etmiştir.
II. CEVAP SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; yıllık hak düşürücü sürenin geçmiş olduğunu, Yargıtay kararlarında belirlenen yol izlenerek elde edilecek bilgi ve belgelere göre hüküm kurulması gerektiğini, davacının talebine konu sürelerde davalı işverenlikte devamlı olarak hizmet akdi ile çalıştığı yönündeki iddiasını Kurum kayıtlarına eş değer belgelerle kanıtlaması gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MahkemeSİ KARARI İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ''1-Davanın kısmen kabulü ile davacının; A)01.06.2008 -30.06.2008 tarihleri arasında 30 gün, günlük 20,28 TL, B)01.07.2008 - 31.12.2008 tarihleri arasında 180 gün, günlük 21,29 TL, C)01.01.2009 - 30.06.2009 tarihleri arasında 180 gün, günlük 22,20TL, Ç)01.07.2009 - 14.10.2009 tarihleri arasında 104 gün, günlük 23,10 TL, ücretle davalı nezdinde çalıştığının tespitine, 2-Fazlaya ilişkin istemin reddine,'' dair karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil vekilinin istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında istinaf başvurusunun esastan reddi kararı verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Feri müdahil vekili temyiz dilekçesinde özetle; eksik araştırma ile karar verildiğini, salt tanık beyanları ile hüküm kurulamayacağını beyan etmiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık konusu, hizmet tespitine ilişkindir. 1.Dava, 5510 sayılı Kanun’un m. 86/9. maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde Mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların Mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.” 2.Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır. Bir davada haklı çıkabilmek için soyut veya genel hatlarıyla bir iddiayı ortaya koymak yeterli değildir. Aynı zamanda bu iddiaların, ispata elverişli hale getirilerek zaman, mekân ve içerik olarak somutlaştırılması gerekir. En azından iddianın araştırılabilmesine yönelik somut bilgi ve açıklamaların sunulması gerekir. İddia somutlaştırıldıktan sonra hâkim ve karşı taraf, bunun üzerinden savunma ve yargılama yapabilecektir. Soyut iddialar ve vakıalar üzerinden değerlendirme yapılması mümkün değildir. Somutlaştırma yükü, genel anlamda tarafların açıklama ödevinin bir parçası ve layihalar teatisi aşamasındaki tezahür şeklidir. Somutlaştırma yükü, basit yargılama ve kendiliğinden araştırma ilkesinin uygulandığı davalarda da geçerlidir. HMK m. 31 gereğince, Hâkim, uyuşmazlığın aydınlatılmasının zorunlu kıldığı durumlarda, maddi veya hukuki açıdan belirsiz yahut çelişkili gördüğü hususlar hakkında, taraflara açıklama yaptırabilir; soru sorabilir; delil gösterilmesini isteyebilir. Davaya konu talebin somutlaştırılmaması halinde önce Hâkim, m. 31 ve 119/1-e gereğince davayı aydınlatma ödevi ve ön incelemedeki görevi gereği, somut olmayan hususların belirlenmesini davacıdan istemeli, gerekirse tarafa açıklattırma yaptırmalı, bu eksiklik giderildikten sonra yargılamaya devam etmelidir. Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir. 3. Her ne kadar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve esas sayılı kararında davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de verilen karar eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır. Somut olayda; davalı ...'a ait işyeri nalbur işletmesi olup davalının eşi ...'un da bu iş yerinde çalıştığı, dinlenen komşu iş yeri tanığının beyanında, davalı nalbur iş yerinde bir bayanın temizlik yaparken gördüğünü belirttiği durumu karşısında komşu işyeri tanığının gördüğünü söylediği kadının davacı olup olmadığı gerekirse yüzleştirme yapılarak araştırılmalı, nalbur iş yerinin kapsam ve kapasitesi araştırılmalı, belirlenecek olan iş yeri kapasitesine yetecek kadar işçi çalıştırılıp çalıştırılmasına gerek olup olmadığına bakılmalı, i��yeri kapasitesi, istihdam ve ihitiyaç durumu da gözetilerek, böylece davacının eşinden başka birinin çalışmasına ihtiyaç olup olmadığı belirlenmeli, davacının gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar verilmelidir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle, 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 25.02.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. SUCCESS ADALET_SUCCESS İşlem başarıyla gerçekleştirildi! İşlem başarıyla gerçekleştirildi! 20e5c8d5da2f5cb2 e3e33487ef4b18b3