10. Hukuk Dairesi 2024/12857 E. , 2025/3038 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2022/347 E., 2024/119 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 31.05.2012 tarihinde 48 yaş ve 5358 prim ödeme gün sayısı koşullarını tamamlayarak yaşlılık aylığına hak kazandığını, 1023...sicil no.lu ... unvanlı dava dışı işyerinde geçen 100 prim/gün hizmetinin fiili çalışmaya dayanmadığı gerekçesiyle davacı Kurum tarafından iptal edildiğini, yaşlılık aylığına hak kazanabilmek için sahte sigortalı olmasının gerekmediğini, iptal edilen hizmetlerinin toplam hizmet süresinin ortasına denk geldiğini, söz konusu dönem sonrasında da başka işyerleri nezdinde çalışmaya devam ettiğini, davalı Kurum tarafından yapılan hizmet iptali işlemi sonrasında davacının yaşlılık aylığının da başlangıç tarihi itibariyle kesildiğini, 22.07.2016 tarihli ve 10013213 sayılı yazı “ile yersiz ödeme adı altında asıl alacak ve işlemiş faiz bedeli olarak toplam 53.098,27 TL borç tahakkuk ettirildiğini, davacının 22.07.2016 tarihinde 7C prim/gün karşılığı askerlik borçlanması yaparak yeniden yaşlılık aylığına hak kazandığını, davalı Kurumun hizmet iptali işleminin hukuka aykırı olduğunu, dava dışı ... unvanlı işyerindeki çalışmasının fiili olmadığı yönündeki davalı Kurum işleminin somut delillere dayanmadığını, davacı hakkında ceza davası da açılmadığını belirterek, davalı Kurum işleminin iptal edilerek borçlu olmadığının tespit edilmesine karar verilmesini iddia ve talep etmiştir.
II. CEVAP Davalı Kurum vekili cevap dilekçesi ile Kurumun yaptığı işlemin doğru olduğunu, herhangi bir eksiklik bulunmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 17.02.2020 tarihli kararı ile davacının almakta olduğu emeklilik aylığının kesilmesi ile davacı hakkında borç tahakkuk eden Kurum işleminin iptaline, davacının Kuruma borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin 17.02.2020 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 02.03.2022 tarihli kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ Bölge Adliye Mahkemesinin 02.03.2022 tarihli kararının süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece; davacının dava dışı ...’ye ait 03.12.2009 - 15.02.2011 arasında vergi mükellefiyetinin olduğu belirtilen kırtasiye işyerindeki çalışma iddiasıyla ilgili olarak, kırtasiyenin büyüklüğü, kapasitesi, vergi mükellefiyet dönemine ait matrah tutarları araştırılmalı, anılan kırtasiyede dava konusu dönemde çalışması olup da iptal edilmeyen başkaca bordro tanığı varsa dinlenmeli, yine kırtasiyeye komşu işyeri sahibi olanların işyerlerine ait vergi ve ruhsat kayıtları ile çalışanları yönünden hizmet döküm cetvelleri celp edilerek, davacının çalışmasının olup olmadığı, çalışma dönemleri, yaptığı iş hususunda beyanları alınmalı, yine davacının aynı sigortalılık döneminde dava dışı işveren ...’nin yanında fındık temizlediği iddiası karşısında ...’ye ait fındık bahçesi olup olmadığı tapu kayıtları da getirtilmek suretiyle belirlenmeli, fındık toplama sezonu da belirlenmek suretiyle anılan işverenin fındık bahçesine komşu tarla, arazi sahipleri ile gayrimenkulün bulunduğu yer muhtar ve azaları da tanık olarak dinlenmek suretiyle davacının çalışmasının gerçek ve fiili olup olmadığı hususu açıklığa kavuşturulmalıdır, gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davacı vekili: a.Kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu, b.Tanık beyanlarına mahkemenin itibar etmemesinin kabul edilemez olduğunu, c.Çalışmanın fiili olduğunu ve emsal karar da davanın kabul edildiğini, beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, Kurumca iptal edilen sigortalı çalışmalarının gerçek ve fiili olduğunun tespiti ile aksine Kurum işleminin iptali, yersiz aylık nedeniyle borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir. 1.Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar.“Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; Mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirir. (09.05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulunun 12.07.2006 tarihli, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı). Mahkemenin, Yargıtayın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. (Prof. Dr. ...., Usuli Müktesep Hak (Usule İlişkin Kazanılmış Hak) Dr. A. ....’e Armağan, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları No. 351 Ankara, 1974, sayfa 395 vd.) Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK). 2-Eldeki davada ise Mahkemece verilen karar, bozma ilamı içeriğinde belirtildiği şekilde araştırma yapılması gereği belirtilerek bozulmuştur. Mahkeme tarafından bozmaya uyulmuştur. Ancak bozmanın gereği yerine getirilmemiştir. Mahkemece bozma sonrası, tapu kayıtları getirtilmiş, Mal Müdürlüğünden ilgili belgeler celp edilmiş, araştırma yaptırılmış, tanıklar dinlenmiş ve davanın reddine karar verilmiş ise de karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. 3.Mahkemece yapılacak iş, dava dışı işveren ... yanından 01.05.2010-10.08.2010 tarihleri arasında bildirimleri iptal edilen ve bu iptal işlemine karşı dava açan tanık ... tarafından Düzce 1. İş Mahkemesi 2022/249 Esas, 2022/429 Karar sayılı dosyası ile davanın reddine dair verilen kararın Dairemizin 2014/526 Esas, 2024/2545 Karar sayılı ilamı ile bozulduğu anlaşıldığından, bu dosya akıbeti araştırılmak suretiyle ve yine denetmen raporu ile işyerinin sahte işyeri olmadığının tespit edildiği, bazı çalışanların çalışmalarının fiili çalışma olmadığından iptal edilmesi gerektiği bildirilen 63 kişiden bu yönde Kurum işleminin iptali için dava açılıp açılmadığının Kurumdan sorularak açılmış ise bu davalarda toplanan delillerde değerlendirilmek suretiyle, yine davacı ile aynı dönemde çalışması bulunan ve çalışmaları iptal edilmeyen, Mahkemece dinlenmeyen diğer bordro tanıklarının beyanları alınarak, beyanlar arasında çelişki oluşması halinde bu çelişki de giderilmek suretiyle, davacının çalışmasının gerçek ve fiili olup olmadığı hususu açıklığa kavuşturulmalı ve sonucuna göre bir karar verilmelidir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,26.02.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi SUCCESS ADALET_SUCCESS İşlem başarıyla gerçekleştirildi! İşlem başarıyla gerçekleştirildi! b26a011f7029195d 99b93834077642ce