10. Hukuk Dairesi 2024/12513 E. , 2025/2375 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/21 E., 2024/755 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Mersin 6. İş Mahkemesi SAYISI : 2019/132 E., 2021/229 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili, .... Şirketine ait olan ... Park Oteli'nde 01.05.2016 tarihinden 28.02.2019 tarihine kadar kesintisiz ve aralıksız şekilde asgari ücretle işçi olarak çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP 1.Davalı vekili, müvekkil nezdinde ki ilk çalışmaya başladığı tarih 01.10.2016 olduğunu, davacıya ait işe giriş bildirgesinde davacının imzası bulunduğunu ve her hangi bir itirazı kayıt söz konusu olmadığını iddia ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. 2.Fer'i müdahil Kurum vekili, tüm sebeplerle yersiz açılaln davanın reddine karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü ile davacının davalı işyerinde 31.07.2016-01.10.2016 tarihleri arasında asgari ücretler çalıştığının tespitine fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri 1. Davalı vekili temyiz dilekçesinde; davacının çalışmaya başladığı tarihin 01.10.2016 olduğunu, dinlenilen tanıklardan sadece bir tanığın beyanları esas alınarak verilen kararın bozulmasını istemiştir. 2.Fer'i müdahil Kurum vekili, hak düşürücü süre yönünden reddi gerektiğini iddia ederek yeterli araştırma yapılmadan verilen kararın bozulmasını talep etmiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık hizmet tespiti istemine ilişkindir. 1. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. 2.Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanun'un kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır. 3.Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir. 4. Dosyanın incelenmesinde, davacının davalıya ait işyerinden 01.10.2016-19.03.2019 tarihleri arasında sigortalı hizmetlerinin bildirildiği, davalı işyerine ait uyuşmazlık konusu dönemin tamamını kapsar şekilde ücret bordrolarının olmadığı, davalı işyerine ait 2017 yılından itibaren imzalı ücret bordroların bulunduğu, dosya kapsamında bir kısmı bordro tanığı olduğu anlaşılan davacı, davalı tanıkları ile tespit edilen komşu işyeri tanıklarının dinlendiği, Mahkemece dinlenen tanıklardan 01.08.2015-31.10.2016 tarihleri arasında davalı işyerinden sigortalı bildirimleri olan ....'nın ifadesinde, davacının, kendisi işten çıkmadan 3 ay önce belboy olarak işe başladığı yönündeki beyanı esas alınmak suretiyle, davacının 31.07.2016 -01.10.2016 tarihleri arasında çalıştığı kabul edilmek suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır. Mahkemece dinlenen bordro tanık beyanlarının içeriği gözetildiğinde davacının işe başlama tarihi konusunda, 2016 yılının Ekim ayında ve 2016 yılının Mayıs ayında işe başladığına yönelik farklı tarihlerin belirtilmesine rağmen, Mahkemece özellikle bir tanığın beyanına itibarla sonuca gidilmesi isabetsiz bulunmuştur. Davacının çalıştığı iddia edilen davalı şirkete ait işyerinin otel olması sebebiyle; işyerinin çalışmaları kolluk kuvvetleri ve idari birimler denetimi altında yapıldığı gözetilerek; Mahkemece ilgili emniyet birimi, ilgili belediye ve turizm il müdürlüklerinden davacının yazışma ve belgelerde isminin geçip geçmediği araştırılmalı; söz konusu Kurumlardan uyuşmazlık konusu dönemde çalışmaları bulunan kişilere ait listeler varsa getirtilerek, davacının çalışmasını bilen daha fazla kamu tanığı tespit olunarak dinlenmeli, davalı işyerinde o tarihte müdür, amir, şef, ustabaşı gibi işyeri çalışanları, davalı işyerinden ve davacıdan sorulmak suretiyle tespit edilerek, bilgi ve görgülerine başvurulmalı, tanık ifadeleri arasındaki çelişkiler giderilmeli, bu suretle davacının davalı şirkete ait otel işyerinde çalışıp çalışmadığı hususunda bütün deliller toplandıktan ve birlikte değerlendirildikten sonra elde edilecek sonuca göre bir karar verilmelidir. Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin yatırılan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 19.02.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.