10. Hukuk Dairesi 2024/12392 E. , 2025/709 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2015/362 E., 2024/49 K. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davalı ... Elkt. Ürt. A.Ş vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı Kurum vekili asıl dava dilekçesinde; Kurum sigortalılarından ...'in davalı ...Ş.'nin ... Termik Santrali İnşaatı iş yerinin Çelik Montaj işi yapımını üstlenen ... A.Ş'nin alt taşeronu ... İnşaat San. Tic. Ltd. Şti.'nin sigortalısı olarak kazan montaj yapımında çalışırken 03.03.2008 tarihinde 16 m. yüksekten düşerek vefat ettiğini, olayın meydana gelmesinde davalı işverenlerin kusurunun bulunduğu Zonguldak 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 2008/563 E. sayısı ile açılan kamu davası ile belirlendiğini, sigortalı hak sahiplerine müvekkili Kurumca 38.559,21 TL peşin değerli gelir bağlandığını, 247,43 TL cenaze masrafı ödendiğini, olayda davalının kusurunun bulunduğunu, işverenlerin sorumlu olduğu oranın belirlenerek müvekkilinin Kurum zararından fazlaya ait hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL'nin gelirlerin onay, masrafların ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizleriyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınıp davacı müvekkiline verilmesini talep ve dava etmiştir. Birleşen davada ise davalılar ... İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.ve ... Yapı ve End. Tes. San. Tic. A.Ş'den iş kazası sonucu malul kalan sigortalı ...'e 19.877,32 TL ilk peşin sermaye değerli gelirin 25.06.2009 onay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir
II. CEVAP Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu olayın müvekkil şirket ile herhangi bir ilgisinin bulunmadığını, 2. Asliye Ceza Mahkemesince yürütülmekte olan sözkonusu kazaya ilişkin ceza davasında alınan bilirkişi raporlarında kusur izafe edilmediğinden davanın reddini talep etmiştir. Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu iş kazası sonucu vefat eden ...'in müvekkil şirketin işçisi değil, diğer davalı ... İnş. ... A.Ş.'nin işçisi olduğunu, davanın husumet nedeniyle reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 14.11.2013 tarihli kararı ile davacının ... Enerji A.Ş.'ye yönelik davasının reddine, davacının ... Yapı ... A.Ş. ve ... Ltd. Şirketine yönelik davasının kabulüne, 148,46 TL cenaze yardımından kaynaklanan alacağın 27.03.2008 tarihinden, 851,54 TL sigortalının hak sahiplerine bağlanan gelirden kaynaklanan alacağın 25.06.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalı ..... A.Ş. ve ... ... Ltd. Şirketinden müşterek ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin hakkın saklı tutulmasına karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ İlk Derece Mahkemesinin 14.11.2013 tarihli kararının süresi içinde davacı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairece, ... öncelikle dosyaya sunulan tüm sözleşmeler ve ilgili belgelerle birlikte tarafların sunacağı deliller birlikte değerlendirilerek, davalılar arasındaki hukuki ilişki bir başka ifade ile asıl işveren-taşeron ilişkisi olup olmadığı belirlenmeli, asıl işverenin taşeronun kusuru dolayısıyla teselsül hükümlerine göre sorumlu olacağı gözetilmeli, ceza davasının sonucu araştırılıp, dosya arasına getirtilerek ceza davasında kusurlu bulunarak mahkum olanlara, zararlandırıcı sigorta olayının meydana gelmesinde az da olsa bir miktar kusur verilmesi zorunluluğu nazara alınarak, davaya konu iş kazasının meydana gelmesinde oluşa uygun sorumluluğun tartışıldığı, konusunda ve işçi sağlığı iş güvenliği alanında uzman bilirkişi kurulundan kusur raporu alınmalı, mevcut raporlar arasında oluşan çelişki giderilmeli, böylelikle kusur oran ve aidiyetleri usulünce belirlenmeli ve hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmelidir, gerekçesi ile kararın bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davasının asıl dava (2015/362) ve birleşen dava (2019/162) birlikte değerlendirilerek kabulü ile davalıların %60 kusurlu olduğu anlaşılmakla, davacının davalılardan sigortalıya bağlanan gelirden kaynaklı isteyebileceği alacağının 20.728,86 TL, yapılan tedavi masraflarından kaynaklı isteyebileceği alacağının 148,46 TL olduğu anlaşılmakla; hak sahibine bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinden kaynaklı alacak olarak 20.728,86 TL'nin gelirin onay tarihinden itibaren, Kurum tarafından yapılan tedavi masraflarından kaynaklı alacak olarak 148,46 TL'nin ödeme tarihlerinden itibaren yasal faiziyle beraber asıl ve birleşen dava davalılarından müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, miktar itibari ile kesin ve yargı yolu kapalı olmak üzere karar verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı ... Elkt. Ürt. A.Ş. temyiz dilekçesinde: a.Kusursuz olduklarını, b.İş veren olmadıklarını, işin anahtar teslim verildiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, asıl ve birleşen davada rücuan tazminat istemine ilişkindir. 1.Dosya içeriğine göre hüküm altına alınan ve temyize konu edilen toplam miktar 20.877,32 TL olup İlk Derece Mahkemesinin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 20.520 TL’nin üstünde kalmaktadır. Temyiz dilekçesinin reddine ilişkin İlk Derece Mahkemesince verilen ek karar Kanun hükümlerine aykırı olduğundan temyiz isteminin reddine dair ek kararın kaldırılmasına karar verilerek yapılan temyiz incelemesinde; Mahkemenin, Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda, kendisi için o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine, o kararda belirtilen hukuki esaslar gereğince hüküm verme yükümlülüğü doğar. “Usuli kazanılmış hak” olarak tanımlayacağımız bu olgu; Mahkemeye, hükmüne uyduğu Yargıtay bozma kararında belirtilen çerçevede işlem yapma ve hüküm kurma zorunluluğu getirir. (09.05.1960 tarihli ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı, Hukuk Genel Kurulunun 12.07.2006 tarihli, 2006/9-508 E., 2006/521 sayılı kararı). Mahkemenin, Yargıtayın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. (Prof. Dr. Baki Kuru, Usuli Müktesep Hak (Usule İlişkin Kazanılmış Hak) Dr. A. Recai Seçkin’e Armağan, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları No. 351 Ankara, 1974, sayfa 395 vd.) Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uymuş olan Mahkeme kesinleşen bu kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Bir başka anlatımla, kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur. (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK). 1.Öncelikle; davanın yasal dayanağı kaza tarihi 03.03.2008 tarihi itibariyle 506 sayılı Kanun'un 26. maddesi olup Mahkemece davanın yasal dayanağının 5510 sayılı Kanun'un 12,21/1 ve 76/4 maddeleri olduğunun kabulü hatalı olup bozmayı gerektirir. 2.Eldeki davada, ilk verilen karara ilişkin yapılan bozmada, taraflar arasındaki hukuki ilişkinin, asıl işveren-taşeron ilişkisinin bozma içeriğinde belirtilen şekilde araştırılması ve rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi için bozma yapılmış, Mahkemece aldırılan kusur raporundaki; kazanın meydana gelmesinde davalı ... ... A.Ş.'nin %20 oranında kusurlu olduğu, bu kusur oranının %5i şirketin şantiye şefi Mehmet Yeşilkaya'ya ait olduğu, davalı .... İnş. ... Ltd. Şti.'nin %40 oranında kusurlu olduğu, bu kusur oranının %5'i formen ...'e, %5'i ...'a ait olduğu, kazalı işçi ... %40 oranında kusurlu oldukları, davalı ... Enerjinin kusurunun bulunmadığı fakat davalılar arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi olduğundan ... Enerjinin taşeronun kusurundan teselsül ilkesine göre sorumlu olduğunu kabul ile hüküm kurulmuş ise de verilen karar eksik araştırmaya dayalıdır. Mahkemece yapılacak iş; öncelikle dosyaya sunulan tüm sözleşmeler ve ilgili belgelerle birlikte, davalı ... Elkt. Ürt. A.Ş.'nin ticaret sicil kaydı ile ana sözleşmesi celp edilerek şirketin faaliyet konusu tam olarak belirlenmeli, yine Zonguldak 1. İş Mahkemesinin 2008/623 E. sayılı dosyasında görülen tazminat davasında davalı ... A.Ş.nin %20, davalı ......A.Ş.nin %40, kazalının %40 kusurlu olduğu kabul edildiği, davalı ... yönünden davanın husumet nedeniyle reddine dair karar verildiği gözetilmek suretiyle bu dosyanın kesinleşip kesinleşmediği araştırılmalı, davaya konu iş kazasının meydana gelmesinde oluşa uygun sorumluluğun tartışıldığı, konusunda ve işçi sağlığı iş güvenliği alanında uzman bilirkişi kurulundan rapor alınmalı, mevcut raporlar arasında oluşan çelişki giderilmeli, böylelikle kararı temyiz eden ... Enerji Elkt. Ürt. A.Ş'nin söz konusu işi anahtar teslimi verip vermediği, üst işveren olup olmadığı, kusur durumu araştırılmalı ve hasıl olacak sonuca göre bir karar verilmelidir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararın BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 15.01.2025 tarihinde tarihinde oy birliğiyle karar verildi. SUCCESS ADALET_SUCCESS İşlem başarıyla gerçekleştirildi! İşlem başarıyla gerçekleştirildi! a891de76d8791eb5 70624e7e6c03453e