10. Hukuk Dairesi 2024/11910 E. , 2025/1133 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/2526 E., 2024/770 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 41. İş Mahkemesi SAYISI : 2020/58 E., 2022/46 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... babası ...'in davalı T.C ... Ankara Hastanesi Baştabipliği emrinde 14.08.1991-11.11.1991 tarihleri arasında 3 ay süreyle geçici işçi statüsünde çalıştığını, çalışma süresi boyunca işveren tarafından sigortalı yapıldığını ve primlerinin ödendiğinin bilindiğini, ancak babasının vefat etmesi neticesinde emeklilik işlemleri ile ilgili olarak SSK'na müracaat ettiklerinde emeklilik için gerekli olan sürenin tamamlanmadığının, yukarıda belirtilen tarihlerdeki 3 ay çalışma ile ilgili bildirimlerin görünmediği, bu nedenle emeklilik işlemlerinin yapılamayacağının bildirildiğini, bu hususun düzeltilmesi için ablası tarafından yapılan başvuruya ".. 14770880 4/1-a numaralı ... ... hakkında merkezlerine vermiş oldukları 16.07.2019 tarihli taleplerine istinaden yapılan incelemede T.C. ... Ankara Hastanesi personel maaş cetvelinde ... hakkında bordrolar görünse dahi merkezleri arşivinde 26073.06 sicil numaralı iş yerinin 1991/2, 1991/3 dönem bordrolarında müteveffanın ismine rastlanmamıştır" şeklinde cevap verildiğini ileri sürerek ... babası ...'in davalı T.C ... Ankara Hastanesi Baştabibliği emrinde 14.08.1991-11.11.1991 tarihleri arasında 3 ay süreyle geçici işçi statüsünde çalıştığının tespiti ile bu süreler içinde yatırılmayan primlerin davalı tarafından yatırılmasına, söz konusu hizmetlerin diğer hizmetler ile birleştirilmesine karar verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP Davalı davaya cevap vermemiş, vekili duruşmada davanın reddini istemiştir. Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum işleminde bir hata bulunmadığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "davanın kabulü ile; 1-Davacılar murisi ...'in 14.08.1991-11.11.1991 tarihleri arasında 26073.06 sicil numaralı ... Ankara Hastanesi unvanlı iş yerinde çalıştığının tespitine," karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri 1. Fer'i müdahil Kurum vekili, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. 2.Davalı Kurum vekili, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. C. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir. 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır. 3.İnceleme konusu eldeki dava, davacı murisi ...'in davalı ... Ankara Hastanesi Baştabipliği emrinde 14.08.1991-11.11.1991 tarihleri arasında 3 ay süreyle geçici işçi statüsünde çalıştığının tespiti istemine ilişkin olup Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş ise de verilen hükmün eksik araştırmaya dayalı olduğu anlaşılmaktadır. 4. Dosyadaki belgelerin incelenmesi neticesinde, davacı murisi ...'in 01.01.2018 tarihinde vefat ettiği, davalı iş yerine ait "Personel Hareketleri Onayı" başlıklı belgede ... adının üstü çizilerek yerine ... yazıldığı ve aynı belgede işe başlama tarihinin 14.08.1991, ayrıldığı tarihin 11.11.1991 olarak belirtildiği, 15.08.1991-15.11.1991 tarihlerine ait "Personel Maaş Cetvelleri"nin incelenmesinde; 15.08.1991 ve 15.10.1991 tarihli belgelerde "...", 15.09.1991 ve 15.11.1991 tarihli belgelerde ise "..." isimlerinin yazılı olduğu ve söz konusu cetvellerin imzalandığı; Ankara Hastanesi Baştabipliği'nin Sağlık Kurumları Saymanlık Müdürlüğü'ne hitaben yazdığı 23.08.1991 tarih ve 6444 sayılı yazısında 14.08.1991-11.11.1991 arasında 3 ay süreyle geçici işçi olarak naklen atanan ...'in 14.08.1991 tarihinde göreve başladığının belirtildiği, yine ... Ankara Hastanesi'nde 3 ay süre ile geçici işçi olarak atananları gösteren listede 41 kişinin adının geçtiği, bu kişilerin arasında ... isminin bulunduğu ancak sigorta sicil numarasının boş bırakıldığı, 14.08.1991 tarihli ve Kurum'a intikal ettiği anlaşılan işe giriş bildirgesinin ise ... adına düzenlendiği anlaşılmaktadır. Söz konusu belgelerde ... ve ... isimleri geçtiği, davacı murisinin ise "..." olduğu, murisin kimlik bilgileri kayıtlarla tam olarak uyuşmadığı halde Mahkemece bu kişilerin gerçekte olup olmadığının araştırılmadığı ve sigortalılık hususunun şüpheye yer bırakmayacak şekilde aydınlatılmadığı anlaşılmakla; Mahkemece 41 kişinin adının yer aldığı geçici işçi listesinde davacı ile birlikte yemekhanede çalışan kişilerin tanık olarak beyanlarına başvurulmalı, personel maaş cetvellerinde imza yer aldığından murise ait mukayese imza örnekleri toplanarak personel maaş cetvellerindeki imzaların davacı murisi ...'e ait olup olmadığı konusunda bilirkişi incelemesi yapılmalı, ... ve ... isimli kişiler bulunup bulunmadığının Nüfus Müdürlüğü ve SGK Başkanlığı'ndan sorularak çalışmanın davacı murisine ait olup olmadığı tereddütsüz bir şekilde ortaya konularak sonucuna göre bir karar verilmelidir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle, 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 23.01.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.