10. Hukuk Dairesi 2024/11416 E. , 2025/761 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/678 E., 2024/1015 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Çorlu 2. İş Mahkemesi SAYISI : 2020/175 E., 2021/315 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili, davacının Hürriyet Mah. İlke Sok. No:2 ... adresinde bulunan apartmanda gece bekçisi olarak 04.05.2015 tarihinden 10.05.2016 tarihine kadar kesintisiz olarak gece çalışmasını sürdürdüğünü, çalışma hayatı boyunca davacıya işverence sigorta yapılmadığı ve dolayısıyla sigorta primlerinin ödenmediğinin öğrenildiğini, davacının sürekli işverene sigortasının yapılması talebinde bulunmuşsa da yakında yapacağız diyerek davacıyı oyaladığını, davacının 09.11.2015 tarihli Çorlu 3. Noterinden çekilen ihtarname gönderdiğini ancak buna cevap vermediklerini, bu durumun emeklilik işlemlerinin de gecikmesine neden olduğunu, davacının bu durumu SGK'ya şikayet ederek kayda geçirdiğini, ve kurum tarafından görevlendirilen yetkililerin işyerine gelerek tespit tutanağı düzenlediklerini belirterek davacının davalı iş yerinde 04.05.2015-10.05.2016 tarihleri arasında çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP Davalı ... vekili; dava dilekçesine ve deliller kısmında eksiklikler olduğunu ve tamamlanması için süre verilmesi gerektiğiğini aksi halde dava dilekçesinin reddini talep ettiklerini, davalı ... Yönetimi Kat Mülkiyetinin resmi olarak 20.05.2015 tarihinde kurulduğunu, bu tarihten önceki bir döneme ilişkin olarak bir sorumluluğunun bulunmadığını, davacının hiç bir şekilde davalı site yönetiminin çalışanı olmadığını, tamamen şantiye halinde olan ve birden çok eksiği bulunan ... Park Sitesinde inşaat faaliyetlerine devam eden yüklenici firmanın inşaat malzemelerine sahip çıkan ve sitede gece bekçiliği yapan bir kimse konumunda olduğunu, davacının SGK'ya şikayet ettiği ve kurumca 3785334 numaralı dosya tutulduğunun belirtildiğini ancak bu dosya ile ilgili herhangi bir tebligatın kendilerine ulaşmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Fer'i müdahil SGK vekili; davacının belirttiği döneme ait Kuruma intikal eden bir çalışması olmadığından davanın reddinin gerektiğini, davacının çalışmasının 1 yıl olduğunu ve bu süre içinde sigortalı olmadığını bilmemesinin imaknsız olduğunu, bu durumun davacının iddialarında samimi olmadığını gösterdiğini, davacının sigortasız çalıştığını iddia ettiği süre içinde herhangi bir devlet kurumundan sosyal yardım veya sağlık hizmet alıp almadığının araştırlması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "1- Davacı ... vekili tarafından davalı şirket aleyhine açılan davanın kısmen kabulüne kısmen karar verilmesine yer olmadığına, - Davacının 14.04.2016-10.05.2016 tarihleri arasında 1106475 iş yeri Kurum no.lu davalı site yönetimi nezdinde kesintisiz olarak asgari ücret mukabilinde çalıştığı; Nisan ayında 17 gün, Mayıs ayında ise 10 günlük çalışmasının Kuruma bildirilmediğinin tespitine, Kurum kayıtlarının bu şekilde tashihine, -Talebin fazlaya ilişkin kısmı hakkında karar verilmesine yer olmadığına" karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri 1. Fer'i müdahil Kurum vekili, davanın reddi ile kararın bozulmasına karar verilmesini talep etmiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir. 1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanunun 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır. 3. İnceleme konusu eldeki dava, davacının davalı iş yerinde 04.05.2015-10.05.2016 tarihleri arasında Kuruma bildirilmeyen sigortalılık sürelerinin tespiti istemine ilişkin olup Mahkemece, davacının 14.04.2016-10.05.2016 tarihleri arasında çalıştığının tespiti ile öncesi döneme ilişkin istem hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş ise de verilen hükmün eksik araştırmaya dayalı olduğu anlaşılmaktadır. 4. Dosyadaki belgelerin incelenmesi neticesinde, davacı tarafından davalı aleyhine düzenlenen Noter tarafından onaylanan 18.04.2016 tarihli ihtarnamede, 14.04.2016 tarihinde yönetici tarafından işe girişinin engellendiğini belirttiği açık olup dinlenilen tanık beyanlarında da Mahkemece kabul edilen bu kısa süreye ilişkin olarak somut vakalarla denetlenebilir nitelikte net beyanlarda bulunulmadığı anlaşılmakla, bu süre yönünden verilen karar hatalı olup davacının kabule konu dönemde çalışıp çalışmadığı davacı tarafından düzenlenen ihtarname de dikkate alınmak suretiyle tespit edilmeli; Kurum müfettişi tarafından düzenlenen 26.05.2016 tarih ve 2016/AÖ/22 sayılı rapor üzerine Kurum tarafından kabul edilen 04.05.2015-13.04.2016 tarihleri yönünden ise davacının bir talebi olmadığı gözetilmeyerek karar verilmesi hatalı olup bu husus da bozmayı gerektirmiştir. Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonucu yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle, 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 16.01.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.