Zorunlu Arabuluculuk 2026: Kapsam Listesi

Arabuluculuğa başvurmadan açılan dava, dava şartı yokluğundan usulden reddedilir. Bu yazı, 2026 yılında hangi uyuşmazlıklarda arabuluculuğun dava şartı olduğunu, istisnaları ve başvuru öncesi hazırlığı tek listede toplar.

Hızlı cevap: dava şartı arabuluculuk kapsamı

Aşağıdaki uyuşmazlıklarda, dava açmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır:

İşçi–işveren uyuşmazlıklarından işçi veya işveren alacağı, tazminatı ve işe iade talepleri,
Ticari davalardan konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri ile itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları,
Tüketici uyuşmazlıkları (kanundaki istisnalar dışında),
Kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar,
Ortaklığın giderilmesi talepleri,
Kat mülkiyetinden kaynaklanan uyuşmazlıklar,
Komşu hakkından kaynaklanan uyuşmazlıklar,
Tarımsal üretim sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıklar.

Bu liste genel bilgilendirmedir. Kapsam ve istisnalar özel kanun hükümleriyle değişebilir; başvuru öncesinde güncel mevzuatı kontrol edin.

Kapsam nasıl bu hâle geldi?

Zorunlu arabuluculuk, önce iş uyuşmazlıklarında, ardından ticari davalarda ve tüketici uyuşmazlıklarında uygulanmaya başlamıştır. 1 Eylül 2023'te yürürlüğe giren 7445 sayılı Kanunla kapsam belirgin biçimde genişletilmiş; kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıkları da dava şartı arabuluculuk kapsamına alınmıştır.

2026 yılında parasal sınırların yükselmesi, kapsamı dolaylı olarak da etkilemektedir: daha yüksek tutarlı uyuşmazlıkların hangi mercide görüleceği ve arabuluculuk gerekip gerekmediği, güncel sınırlarla birlikte değerlendirilmelidir. Sınırlar için 2026 yargıda parasal sınırlar yazısına bakın.

Kapsam dışında kalan tipik hâller

Durum	Açıklama
İş kazası veya meslek hastalığından doğan maddi-manevi tazminat ve rücu talepleri	Kanunda öngörülen istisna kapsamındadır
İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz talepleri	Arabuluculuk şartına tabi değildir
Aile hukukundan doğan ve tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği uyuşmazlıklar	Arabuluculuğa elverişli değildir
Şiddet veya şiddet tehlikesi bulunan aile içi uyuşmazlıklar	Arabuluculuğa elverişli değildir
İdari işlemlere karşı açılan iptal davaları	Farklı yargı düzeni ve usule tabidir

Elverişlilik ölçütü basittir: tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği bir uyuşmazlık olmalıdır.

Başvuru öncesi hazırlık: dosyayı kaybetmeden gelin

Arabuluculuk toplantısına hazırlıksız gitmek, uygulamada en sık yapılan hatadır. Sonuç anlaşmazlıkla kapanırsa dava aşamasına geçilir; ancak süreçte ortaya konan tutar ve gerekçeler sonraki aşamayı da etkiler.

Toplantı öncesinde:

Talebi kalem kalem ayrıştırın (asıl alacak, faiz, tazminat kalemleri).
Her kalemi dayandığı belgeyle eşleştirin.
Zamanaşımı ve hak düşürücü süreleri hesaplayın.
Karşı tarafın olası itirazlarını (ödeme, takas, ayıp, zamanaşımı) önceden yanıtlayın.
Anlaşma hâlinde tahsil edilebilirliği değerlendirin.
Kabul edilebilir en düşük tutarı toplantıdan önce belirleyin.

Talep kalemlerini eksiksiz kurmanın önemi 2026'da daha da artmıştır: içtihadı birleştirme kararı doğrultusunda, dava dilekçesinde yer almayan bağımsız bir talep kısmi ıslahla sonradan eklenemez. Ayrıntı için kısmi ıslahla yeni talep ileri sürülemez yazısına bakın.

Anlaşma belgesi: en çok atlanan nokta

Anlaşma sağlandığında düzenlenen belge, tarafların ve avukatlarının imzasıyla ilam niteliğinde belge hâline gelebilir. Bu nedenle metin, ileride icraya konulabilecek açıklıkta yazılmalıdır.

Anlaşma belgesinde bulunması gerekenler:

Ödenecek tutar, para birimi ve ödeme takvimi,
Ödeme yapılmazsa muacceliyet kaydı,
Hangi taleplerin kapsandığı ve hangilerinin saklı tutulduğu,
Feragat veya ibra iradesinin kapsamı,
Yargılama gideri ve vekâlet ücreti,
İmza tarihi ve tarafların kimlik/temsil bilgileri.

"Taraflar anlaşmıştır" cümlesiyle sınırlı bir metin, ödeme yapılmadığında icra aşamasında sorun çıkarır.

Ücret ve gider

Arabuluculuk ücreti, anlaşma olup olmamasına ve uyuşmazlığın konusuna göre değişir; anlaşmayla sonuçlanmayan görüşmelerde ilk toplantı ücreti kanunda öngörülen esaslara göre karşılanır. Hesaplama için arabuluculuk ücreti hesaplama rehberine bakabilirsiniz.

Benzer dosyalar nasıl sonuçlanmış?

Müzakere sırasında en güçlü argüman, benzer uyuşmazlıklarda mahkemelerin nasıl karar verdiğidir. Somut olayı kişisel veri eklemeden yazıp emsal karar aramasını çalıştırabilir, karar künyelerini müzakere notunuza ekleyebilir; anlaşma sağlanmazsa aynı dayanakları dilekçe taslağına aktarabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Arabuluculuğa başvurmadan dava açarsam ne olur?

Dava şartı arabuluculuk kapsamındaki bir uyuşmazlıkta başvuru yapılmadan dava açılırsa, mahkeme davayı dava şartı yokluğundan usulden reddeder. Bu, harç ve zaman kaybına yol açar.

Kira uyuşmazlıklarında arabuluculuk zorunlu mu?

Kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar, 7445 sayılı Kanunla dava şartı arabuluculuk kapsamına alınmıştır. Tahliye ve alacak talepleri bakımından başvuru öncesinde kapsam kontrol edilmelidir.

İhtiyati tedbir için de arabuluculuk gerekir mi?

Hayır. İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz talepleri arabuluculuk şartına tabi değildir; bu talepler doğrudan mahkemeye yapılabilir.

Arabuluculuk anlaşma belgesi icraya konulabilir mi?

Kanunda öngörülen şartlar sağlandığında anlaşma belgesi ilam niteliğinde belge sayılabilir ve icraya konulabilir. Bu nedenle belgenin tutar ve takvim bakımından açık yazılması gerekir.

Resmî kaynaklar

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye değildir. Süre ve dava şartı riski bulunan uyuşmazlıklarda yetkili bir avukata başvurun.

Zorunlu Arabuluculuk 2026: Kapsam Listesi ve Başvuru Kontrolü

Hızlı Özet (AEO)