6. Hukuk Dairesi 2025/434 E. , 2025/1872 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/1229 E., 2024/1716 K. Bölge Adliye Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.
I. DAVA Davacı vekili; müvekkili ile davalı kooperatif arasında daha önce görülen davada kooperatif üyeliğinden ihraç kararının iptali davasının kabul edildiğini, bu karar üzerine müvekkilinin kooperatife yaptığı başvuru üzerine kendisine ihtarnamesi ile 128.640,00 TL aidat borcunu 30 gün içinde ödemesi hususunun tebliğ edildiğini; bu borç nedeniyle müvekkilinin bir araç satın almasının da mümkün olmadığını, müvekkili için hesaplanan aidat borcunun dayanağı olarak 16.05.2015 tarihli genel kurul kararının gösterildiğini, bu karara göre kooperatife üye olup da fiilen taşımacılık yapmayanlardan aylık 750,00 TL ücretin 168 aylık karşılığı ile genel kurul toplantılarında güncellenen 3 komisyon tutarı olan 2.640,00 TL aidat alacağının ödenmesinin gerektiğinin bildirildiğini, geriye doğru aylık 750,00 TL ücretin istenilmesinin Kooperatifler Kanunu'na aykırı olduğunu, ayrıca bu alacağın zamanaşımına uğradığını, müvekkilinin bu tutarı ödeyememesi üzerine davalı kooperatifçe Kastamonu 2. Noterliği'nin 02.06.2016 gün ve 4389 yevmiye sayılı ihtarnamesi ile üyelikten çıkartıldığının kendisine tebliğ edildiğini, belirtilen borcun gerçeği yansıtmadığını ve buna dayalı olarak alınan ortaklıktan ihraç kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek ihraç kararının iptali ile müvekkilinin davalı kooperatife olan borcunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP Davalı vekili; kesinleşmeyen ihraç kararının iptaline istinaden ortaklığın aktif hale getirilmesi için yapılan başvurunun dürüstlük ve iyiniyet kurallarına aykırı olduğunu; buna rağmen müvekkili kooperatifin davacıya ihtar göndererek aidat yükümlülüğünü yerine getirmesini bildirdiğini ancak davacının bu ihtarın gereğini yerine getirmediğini ve Anasözleşmesinin 10'uncu maddesindeki ortaklık koşullarını da sağlayamadığını, belirtilen sürenin ödemesiz geçmesi üzerine davacıya verilen sürenin sonunda davalı kooperatif tarafından Kooperatifler Kanunu'nun 16'ncı maddesinde belirtilen koşullara uygun olarak düzenlenen 26.05.2016 tarihli kararla ortaklıktan ihraç edildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 28.11.2018 tarihli kararı ile davacı tarafın kooperatif üyeliğinin devam ettiği ve sonlanmadığı dikkate alındığında davalı kooperatif tarafından sanki rızai bir durum ile davacının başvuru yaparak kooperatife tekrar üye olduğu kabul edilerek kendisinden bu genel kurul kararı doğrultusunda kararlaştırılan aidatların talep edilmesinin mümkün olmadığı, zira genel kurulda kararlaştırılan ve hüküm altına alınan ücret talepleri üyeliği sona eren ortaklardan talep edilmesinin kararlaştırıldığı, bu nedenle davacıdan genel kurul kararı gereği aidat borcu talep edilmesi hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle ihraç kararın iptaline, üç komisyon tutarı olan 2.640,00 TL yönünden ise kooperatif genel kurulunda böyle bir aidat talebine ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmadığından davalı kooperatifin bu miktar yönünden de talepte bulunmasının mümkün olmayacağı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin 28.11.2018 tarihli kararına karşı süresi içinde taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 31.05.2023 tarihli kararı ile mahkemenin davacı hakkında davalı kooperatifin 16.05.2015 tarihli genel kurulunda alınan 10 numaralı kararın uygulanamayacağı ve dolayısıyla bu nedenle ödenmesi istenilen meblağı ödemediğinden bahisle kooperatif üyeliğinden tekrar çıkarılmasının mümkün olmadığının ve bu madde uyarınca kendisinin borcu olmadığının tespiti doğru olsa da davacının dava dilekçesinde belirttiği davalıya borçlu olduğu meblağın tespiti talebi yönünden; davalı kooperatifçe bu bedelin zamanaşımı süreleri dikkate alınarak her zaman hesaplanabileceği ve talep edebileceği, bu bedele ilişkin uyuşmazlıkların farklı bir davanın konusuna gireceği gözetilmeksizin üyeliği devam ettiği kabul edilen davacının diğer kooperatif üyeleri gibi rutin olarak ödemesi gereken aidatlar açısından da borcunun bulunmadığının tespitinin hatalı olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüyle ihraç kararının iptaline, borcun tespiti talebinin ise hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ Bölge Adliye Mahkemesinin 31.05.2023 tarihli kararının süresi içinde taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine Dairemizce, davacının ödemesi gereken aidat miktarının hesaplanması için ek rapor alınarak borcun tespitine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bozmaya uyularak, davacının beş yıllık zamanaşımının dolduğuna dair def'i de dikkate alınarak davacının davalı kooperatife 11.398,68 TL asıl alacak ve aynı döneme ilişkin olmak üzere 3.220,17 TL faiz olmak üzere borçlu olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı vekili temyiz dilekçesinde; davacıya ihtarname gönderilerek 30 gün içerisinde aidat yükümlülüğünü ve ortaklık şartlarını yerine getirmesi halinde üyeliğinin aktifleştirileceğinin belirtilmesine rağmen davacı tarafından yükümlülüklerinin yerine getirilmediğini, bu nedenle davacının tekrar ihraç edildiğini, aidat borçlarını ödemeyen davacının ortak kabul edilmesinin aidat ödeyen üyeler bakımından eşitsizlik yarattığını, borç tespiti istemesinde hukuki yararı olmadığını beyan ederek kararın bozulmasını talep etmiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, kooperatif üyeliğinden ihraç kararının iptali ve borç tespiti istemlerine ilişkindir. 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2. Dava, davacı Üye tarafından davalı kooperatife borçlu olmadığının tespiti için açılan menfi tespit davasıdır. Davacının kısmen borcu bulunduğunun tespiti halinde borçlu olduğu tutar tespit edilerek bakiye tutar yönünden borçlu olmadığının tespitine karar verilmelidir. Mahkemece davacının, davalı kooperatife olan aidat borçları tespit edilmesine rağmen kararın hüküm kısmında davacının davalı kooperatiften alacaklı olduğu şeklinde hüküm kurulması doğru olmamıştır. Ne var ki bu hatanın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370/2 hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi kararının res’en düzeltilerek onanması gerekmiştir.
VII. KARAR Açıklanan sebeple; 1. Davalı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddine, 2. Bölge Adliye Mahkemesi kararının, hüküm fıkrasının 1 numaralı bendinde yer alan “alacağı” ibaresinin çıkartılarak yerine “borcu” ibaresinin yazılması, ''fazlaya ilişkin talebin reddi'' ibaresinin çıkarılarak, ''fazlaya ilişkin talep yönünden davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine'' ibaresinin yazılması suretiyle kararın re'sen DÜZELTİLEREK ONANMASINA, Peşin alınan temyiz harcın ilgilisine iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 07.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.