6. Hukuk Dairesi 2024/648 E. , 2025/1735 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2023/404 E., 2023/659 K. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davacı vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.
I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı idare ile davalılar arasında hizmet sözleşmesi ilişkisinin bulunduğunu, sözleşme kapsamında davalıların 50 işçisinin sendika üyesi olduğunu, sendika üyesi olan işçilerin toplu iş sözleşmesi kaynaklı ücret zammı farkı alacağı, ikramiye alacağı, yakacak yardımı alacağı, bulaşıcı hastalıklar prim alacağı ve ulusal bayram yardım alacağı için Ankara 4. İş Mahkemesi'nde davacı aleyhine ayrı ayrı davalar açtıklarını, sendika üyesi olan işçiler tarafından açılan davaların davalı yüklenicilere ihbar edildiğini, yargılama sonucunda davaların kabulüne karar verilmesi üzerine Ankara 1. İcra Dairesi'nde başlatılan takipler sırasında davacı idare tarafından ödemeler yapıldığını, sendika üyesi olan işçilerin açtıkları davalara ilişkin çalışma döneminde davalıların sorumluluğunun bulunduğunu, 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu hükümleri ile davalılar ile imzalanan sözleşmeler ve eki niteliğinde bulunan şartname hükümleri, hizmet işleri genel şartnamesi hükümleri birlikte değerlendirildiğinde yapılan ödemelerden davalıların işçileri çalıştırdıkları süre ile sorumluluklarının bulunduğunu belirterek 313.967,39 TL ödemenin ödeme tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan alınmasına karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP 1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; mahkemenin yetkili ve görevli olmadığını, talep edilen alacaklar yönünden zamanaşımı süresinin sona erdiğini, davacı idare ile davalı arasında alt - üst işveren ilişkisinin bulunmadığını, sözleşmeye konu işte çalışan işçilerin davacı idare tarafından belirlendiğini, sözleşmenin muvazaalı olduğunu, muvazaanın teftiş kurulu raporu ile de tespit edildiğini, davalının toplu iş sözleşmesinin tarafı olmadığını, tarafı olsa bile sorumluluğunun yasal olarak bulunmadığını, davalının davacı idareye yada işçilere herhangi bir borcunun bulunmadığını, talep edilen bedellerin sözleşme yaklaşık maliyetini aşması nedeniyle sözleşmenin geçersiz hale geldiğini, sorumlu olunduğunun kabulü halinde ise yarı yarıya sorumluluk hükümlerinin uygulanmasının gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir. 2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacı idare ile davalı yüklenici arasında 01.01.2012 ila 31.12.2013 tarihleri arasına ilişkin hizmet sözleşmesi imzalandığını, sözleşme kapsamındaki işçilerin davacı idare tarafından belirlendiğini, sözleşme imzalanmasından önce yürürlükte bulunan toplu iş sözleşmesinin davalıyı bağlamadığını, sözleşme ve yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerine göre sorumluluklarının bulunmadığını, davanın haksız ve dayanaksız olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 09.07.2021 tarihli kararı ile toplu iş sözleşmesi ile belirlenen ücret ve sosyal haklardan kaynaklanan farkların alt işverenler tarafından ödenmesi gerektiğine ilişkin taraflar arasındaki hizmet sözleşmesi ve eki şartnamelerde hüküm bulunmadığı, sözleşme imzalanmasından sonra yüksek hakem kurulu tarafından uygulanmasına karar verilen toplu iş sözleşmesine göre de yüklenicilerden talepte bulunulamayacağı gerekçesi ile dava dışı işçi Mustafa Köseler'e yapılan kıdem tazminatı ödemesi yönünden rücu talebinin kabulüne, dava dışı diğer işçilere yapılan ödeme yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin 09.07.2021 tarihli kararına karşı süresi içerisinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Konya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi'nin 03.11.2021 tarihli kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı Konya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Daires'inin 03.11.2021 tarihli kararının süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 15.03.2023 tarihli kararı ile, 01.01.2013 - 31.12.2014 tarihleri arasını kapsayan toplu iş sözleşmesinin davalı ... ile sözleşmenin imzalanmasından önce yürürlükte olması nedeniyle davalının toplu iş sözleşmesi gereğince ödenecek işçilik alacaklarından sorumlu olduğu, davacı idarenin yaptığı ödemeleri davalıdan talep edebileceği gerekçesiyle bozulmasına karar verilmiştir. B. Bozma Kararı Sonrası İlk Derece Mahkemesi Kararı İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 01.01.2013 - 31.12.2014 tarihleri arasını kapsayan toplu iş sözleşmesinin davalı ... ile sözleşmenin imzalanmasından önce yürürlükte olması nedeniyle davalının toplu iş sözleşmesi gereğince ödenecek işçilik alacaklarından sorumlu olduğu, bozma ilamı sonrasında alınan bilirkişi raporunun yerinde olduğu gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri 1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde; taraflar arasında asıl - alt iş veren ilişkisinin bulunduğunu, sözleşme kurulurken toplu iş sözleşmesinin yükleniciler tarafından bilindiğini, sendikal haklar sebebiyle yapılan ücretlerin işçilik ücreti kapsamında olduğunu, son çalışılan şirketin tüm işçilik alacaklarından sorumlu olduğu hususunun değerlendirilmediğini, yapılan ödemelerden davalıların sorumlu olduğunu, davacı idare tarafından işçilik alacaklarının ödenmesinin yüklenicileri sorumluluktan kurtarmayacağını, imzalanan sözleşmelerde işçilik alacaklarından davacı idarenin sorumluluğuna ilişkin bir hükmün bulunmadığını, eki niteliğindeki şartnamelerde ise işçilik alacaklarına ilişkin ödemelerden yüklenicinin sorumlu olduğunun belirlendiğini, davacı idare tarafından yapılan ödemelerden davalıların sorumlu olduklarını, mahkemece faiz başlangıç tarihinin hatalı olarak belirlendiğini, faiz başlangıç tarihinin ödeme tarihi olarak belirlenmesinin gerektiğini beyan etmektedir. 2. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; toplu iş sözleşmesinden kaynaklı ödemelerden davalının sorumlu olmadığını, bilirkişi raporlarında bu hususa ilişkin olarak çelişki bulunduğunu, davalının toplu iş sözleşmesinin tarafı olmadığını, toplu iş sözleşmesi giderlerinin ihalede maliyete dahil edilmediğini, daha önce başka bir dosyada verilen ret kararının onandığını, farklı farklı kararlar verilmesinin adil yargılanma ve hukuk güvenliği ilkesini zedelediğini, tarafı olunmayan toplu iş sözleşmesi hükümlerinin uygulanmasının mümkün olmadığını, davacı idare ile davalı arasında asıl - alt işveren ilişkisinin bulunmadığını, muvazaa hususunun teftiş kurulu raporu ile tespit edildiğini, toplu iş sözleşmesi giderlerinin sözleşme maliyetine dahil edilmemesi nedeniyle sözleşmenin geçersiz hale geldiğini, tarafı olunmayan toplu iş sözleşmesi ve ilgili mevzuat gereği sorumluluklarının bulunmadığını, zamanaşımı, taraf ehliyeti ve muvazaa iddialarının değerlendirilmediğini, kıdem tazminatı alacağından asıl işverenin sorumlu olduğunu, sorumlu olunduğunun kabul edilmesi halinde dahi yarı yarıya sorumluluk hükümlerinin uygulanmasının gerektiğini, yüklenicilerin işçileri çalıştırdıkları süre ve ücret ile sorumlu tutulabileceklerini beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacı asıl işverenin imzalanan sözleşmeler kapsamında dava dışı işçilere toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan işçilik alacakları nedeniyle yaptığı ödemelerin alt işverenlerden rücuen alınması istemine ilişkindir. 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları ile davalı ... vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2. Dava dışı işçiler tarafından davacı aleyhine işçilik alacaklarına ilişkin olarak dava açılmış ve yargılama sonucunda hükmedilen işçilik alacaklarına ilişkin başlatılan icra takipleri sonucunda davacı idare tarafından icra dosyalarına ödemeler yapılmıştır. Dosya kapsamında davalılar yönünden temerrüt koşullarının oluşup oluşmadığı ile oluşmuş ise hangi tarihte oluştuğu hususunda gerek bilirkişi raporlarında, gerekse mahkeme kararında herhangi bir belirleme ve gerekçe bulunmamaktadır. Mahkemece, dava konusu ödemelere dayanak mahkeme kararları ve icra dosyaları ile yapılan ödemeler dikkate alınarak davalılar yönünden temerrüt koşullarının oluşup oluşmadığı, oluşmuş ise hangi miktar yönünden hangi tarihte oluştuğu hususu tespit edilerek oluşacak sonuca göre faizin başlangıç tarihi yönünden gerekçeli şekilde belirleme yapılarak karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve değerlendirme ile gerekçesiz olarak dava tarihinden itibaren faize hükmedilmesi hatalı olmuş, kararın bozulması gerekmiştir.
VI. KARAR Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin (2) numaralı bent dışında kalan temyiz itirazları ile davalı ... vekilinin tüm temyiz itirazlarının REDDİNE, Yukarıda (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde temyiz eden davalı ... Turizm Taşımacılık Otomotiv ... Ltd. Şti'ye iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 29.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.