6. Hukuk Dairesi 2024/1874 E. , 2025/2997 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/1275 E., 2024/332 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 6. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2021/146 E., 2022/300 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 06.05.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir. Belli edilen günde davacılar vekili Avukat ... ile davalı vekili Avukat ...'ın gelmiş olmalarıyla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacılar vekili dava dilekçesinde, ... İnşaat Sanayi Ticaret Ltd. Şti.- ... İnşaat Ticaret Ltd. Şti. İş Ortaklığı ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığı arasında, 11.03.2016 tarihinde "... Kent Girişi 5. Bölge 809 adet konut, 1’er adet Ünite Merkezi, Kreş ve Cami İnşaatları ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi”ne ilişkin anahtar teslimi götürü bedel yapım sözleşmesi imzalandığını, sözleşmeye konu işin ihale sürecinde davalı tarafından iki kez zeyilname düzenlendiğini, ikinci zeyilnamede, isteklilerden birisi tarafından uygulama projesinde ve mahal listesinde yer alan imalatlarda çelişki olduğu ifade edilerek davalıya hangi belgenin dikkate alınması gerektiğinin sorulduğunu, davalı tarafından uygulama projesinin geçerli olduğunun belirtildiğini, sözleşmenin 6’ncı maddesi uyarınca bedelin 155.739.480,00 TL olarak belirlendiğini, 18.03.2016 tarihinde yer teslimi yapıldığını, işin geçici kabulünün 31.12.2018 tarihinde gerçekleştirildiğini, işin yapımı sürecinde, yer kaplaması olarak laminat parke yer kaplaması imalatı yapıldığını, davalının buna herhangi bir itirazı olmadığını, imalatların davalı temsilcisi müşavir firma ve davalının kontrol teşkilatı tarafından onaylandığını, 05.11.2017 tarih ve 18 nolu hakediş ile 05.02.20 19... ek-1 sayılı hakediş arasında 13 adet hakedişe girdiğini, bedelinin ihtilafsız şekilde kendisine ödendiğini, laminat parke yer kaplaması imalatlarının yapımı sürecinde, davalı adına hareket eden müşavir firmanın da taraflar arasındaki sözleşme ve eklerine göre, sözleşme kapsamında müvekkili şirketin yapmak zorunda olduğu yer kaplaması imalatının laminat parke yer kaplaması olduğu kabulüyle hareket ettiğini, daha sonra davalı tarafından müşavir firmaya gönderilen 02.03.2017 tarihli yazıda, "sözleşme eki olan uygulama projesi ve mahal listesi arasında çelişki bulunduğu, müvekkili şirketin salon, odalar ve koridor mahallerinde yapmakla mükellef olduğu döşeme kaplamasının lamine parke rabıta yer kaplaması olduğu ve yapılacak iş ve işlemlerde bu durumun gözetilmesi gerektiği" hususunun ifade edildiğini, yine bu yazıdan müşavir firmanın, sözleşme kapsamındaki imalatın laminat parke yer kaplaması olduğu görüşünü taşıdığının anlaşıldığını, bu yazıya istinaden, yaklaşık yedi ay sonra müvekkili şirket ile müşavir firma arasında 13.10.2017 tarihli tutanak düzenlendiğini, bu tutanakta "salon, odalar ve koridor mahallerinde, yüklenicinin yapmakla sorumlu olduğu döşeme kaplaması imalatının lamine parke rabıta yer kaplaması olduğunu, bunun yerine laminat parke yer kaplaması yapılması ve bu durumun mukayeseli keşifte değerlendirilmesinin uygun görüldüğünün" belirtildiğini, bahis konusu tutanağın, müvekkili şirket tarafından ihtirazı kayıtla imzalandığını, ihtirazı kayıtta, tutanağın içindeki “yüklenicinin yapmakla sorumlu olduğu döşeme kaplaması imalatının lamine parke rabıta yer kaplaması imalatı olduğu” ifadesinin kabul edilmediğini, sözleşme kapsamında yapımından sorumlu olunan imalatın laminat parke yer kaplaması imalatı olduğunu, müteakiben ayrıntılı bir itiraz dilekçesi verileceğinin ifade edildiğini, davalı tarafından müşavir firmaya gönderilen 11.06.2018 tarihli yazıda konuya ilişkin Yüksek Fen Kurulundan görüş istenildiğini, Yüksek Fen Kurulunun 11.04.2018 tarihli kararında lamine parke rabıta yer kaplaması imalatının yapımının yüklenicinin sorumluluğunda olduğu şeklinde görüş verdiğinin ifade edildiğini, Yüksek Fen Kurulunun, 11.04.2018 tarihli ve 2018/19 sayılı kararında, uygulama projesinde yer alan çelişkinin, ihale öncesinde zeyilname düzenlenerek giderildiğini, zeyilnamenin sözleşmenin 8. maddesi uyarınca öncelikli olduğu ve lamine parke rabıta yer kaplaması imalatının yapılması gerektiğinin belirtildiğini, idarece lamine parke rabıta yer kaplaması ile laminat parke yer kaplaması imalatları için yeni birim fiyat belirlenerek, uygulama projesindeki miktarın lamine parke rabıta yer kaplaması yeni birim fiyatıyla çarpımı ile fiilen yapılan miktarın laminat parke yer kaplaması yeni birim fiyatıyla çarpımı arasındaki farkın mukayeseli keşifte kesintiye konu edildiğini, 24.06.2020 tarihli ve mukayeseye esas 30-ek 5 no’lu hakediş ile mukayeseli keşif ve bahsedilen kesintinin gerçekleştirildiğini, mukayeseli keşif icmalinin müvekkili şirket tarafından ihtirazı kayıt ile imzalandığını, yapılan bu kesintinin hukuka ve sözleşmeye aykırı olduğunu belirterek, kesintiye konu alacak ve bu alacağın süresinde ödenmemesi nedeniyle uğranılan munzam zararlardan şimdilik fazlaya ait hakları saklı kalmak koşulu ile 50.000,00 TL’nin 3095 sayılı Kanunun 2’nci maddesinin 2’nci fıkrası uyarınca hesaplanacak olan avans faiziyle beraber davalıdan tahsilini talep etmiştir.
II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; ihale aşamasında dava konusu iş kapsamında, ihale dokümanları arasındaki çelişkinin giderilmesini teminen zeyilname düzenlendiğini, buna göre, İnşaat İşleri Mahal Listeleri ile İhale Eki Uygulama Projeleri arasında aşağıda yer alan çelişkilerin tespit edildiği belirtilerek, İnşaat işleri Mahal Listesinde "Salon-Yemek Salonu", "Odalar-Yatak Odaları-Soyunma", "Koridor" mahallerinde döşeme kaplaması olarak Laminat Parke Yer Kaplaması (Özel 1) imalatı yapılması tarif edilmekte iken, ihale eki uygulama projelerinde ise bahsi geçen mahallerde döşeme kaplaması imalatı olarak Lamine Parke Rabıta Yer Kaplaması (özel 49) imalatı yapılmasının tarif edildiğinden bahisle, belirtilen imalatların yapılmasında, inşaat işleri mahal listelerinin mi yoksa uygulama projelerinin mi geçerli olduğu hakkında, ihale dosyasına açıklık getirilmesinin istenildiğini, müvekkili idare tarafından anılan zeyilnameye herhangi bir karışıklığa yer verilmeyecek şekilde "söz konusu imalatlara ilişkin Uygulama Projeleri geçerlidir” denilmek suretiyle cevap verilerek henüz ihale aşamasında ihtilaf konusu çelişkinin giderildiğini, ayrıca, "söz konusu işte uygulama projeleri ve mahal listeleri arasında çelişki olan her imalat kaleminde, uygulama projelerinde belirtilen imalatların geçerli olduğu ve yapılacak iş ve işlemlerde bu durumun gözetilmesi” hususunun müşavir firma aracılığı ile yüklenici firmaya bildirildiğini, imalat değişiklik talebinin buna göre düzeltilmesinin istendiğini, götürü bedel sözleşmesi olan işlerde hakedişler, pursantaj oranlarına göre ilerleme oranında ödendiğinden, dava konusu işin 05.11.2017 tarihli 18 nolu hakediş ve devamındaki hakedişlerde, salon odalar ve koridor mahalleri için pursantaj sayfasında belirtilen "halı kaplama, lamine parke, laminat kaplama işleri” imalatının iş ilerlemesi oranında belirlendiğini, salon odalar ve koridor mahallerinde lamine parke yerine laminat parke imalatının yapılmasına 18 nolu hakedişten önce karar verildiğini, bu durumun davacı tarafından da bilindiğini, hakedişlerdeki ödemelerin değiştirilen imalat üzerinden iş ilerlemesi oranında yapıldığını, hakedişlerdeki pursantaj sayfasında döşeme kaplaması olarak "halı, lamine, laminat,” şeklinde her türlü döşeme kaplamasının isimlendirildiğini, dava konusu ihtilaf kapsamında yer alan imalat öncesi sürece ilişkin, 2015/179652 ihale kayıt numaralı dava konusu işin ihale aşamasında Zeyilname-2'ye yönelik hususlar başlığı altında yüklenici firmanın yapmakla yükümlü olduğu yer kaplaması imalatının uygulama projesi kapsamında Lamine Parke Rabıta Yer Kaplaması olduğu hususunun ilgililere bildirildiğini, 02.03.2017 tarihli idare yazısı ile dava konusu projede yüklenicinin yapmakla mükellef olduğu yer kaplaması imalatının Lamine Parke Rabıta Yer Kaplaması olduğu hususunun -henüz zemin kaplama imalatları gerçekleşmeden- davacı tarafa bildirildiğini, 13.10.2017 tarihli tutanakta ise, yüklenicinin yapmakla mükellef olduğu yer kaplaması imalatının Lamine Parke Rabıta Yer Kaplaması olduğunu ancak kentsel dönüşüm projesi kapsamındaki konutlarda laminat parke imalatı yapıldığı için, söz konusu işde de lamine parke rabıta yer kaplaması yerine laminat parke imalatının yapılması ve konunun mukayeseli keşifte değerlendirilmesi hususunun uygun görüldüğünün, yüklenici firmaya bildirildiğini,ilgili mevzuat hükümleri, yazışmalar, Zeyilname ve Yüksek Fen Kurulu Kararı doğrultusunda yüklenici iş ortaklığının dava konusu toplu konut projesinde sözleşme bedeli kapsamında yapmakla mükellef olduğu imalatın lamine parke yer kaplaması olduğu hususunun izahtan vareste olduğunu, müvekkili idare tarafından yapılan işlemlerde hiçbir hukuka aykırı yön bulunmadığını, müvekkil idarenin herhangi bir kusurundan ve sorumluluğundan da söz edilemeyeceğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı firma ile davalı idare arasında konut yapım işi hususunda götürü usul ile sözleşme imzalandığı, söz konusu işin geçici kabulünün yapıldığı, taraflar arasındaki sözleşme, teknik şartname ve ekleri olan projeler kapsamında işin yapılmasının davacı tarafça üstlenildiği, ihale dokümanları uygulama projesinde, yerlerin "lamine parke, rabıta yer kaplaması" şeklinde yapılacağının tanımlandığı, ancak mahal listesinde "laminant parke yer kaplaması"olarak tanımlanmasının yapıldığı, iki sözleşme eki dokümanda farklılık oluştuğu, davacı yüklenicinin daha düşük bedelli olan laminat parkeyi kullandığı, ancak uygulama projesinin mimari plan paftasında "mahal listesi ile proje arasında çelişki olması halinde, mahal listesi ile şartnamedeki esasların geçerli olacağının yazılı olduğu", ihaledeki şartnamede de ilana çıkılırken lamine parke rabıta yer kaplaması olarak yer aldığının ilan edildiği, sözlemedeki 8. madde kapsamında da uygulama projesinin mahal listesinden önce yer alan bir ihale dokümanı olduğu, yüklenicinin söz konusu işi şartnameye uygun şekilde yapmakla yükümlü olduğu, bu kapsamda hakedişler yapılırken davalı idarenin yapılan laminat parke yer kaplamasına göre fiyat belirlemesi yaparak ödeme yaptığı, davalı idarenin yapmış olduğu ödemenin taraflar arasındaki sözleşme ve eki şartnamelere uygun olduğu, davacının başkaca bir alacağının bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacılar vekilince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; a.Mahkeme kararında ihale dokümanları arasındaki önceliği belirleyen sözleşmenin 8. maddesine atıf yapılarak hüküm kurulduğunu, bunun doğru bir değerlendirme olmadığını, çünkü davaya konu taraflar arasındaki uyuşmazlığın, dokümanlar arasında yani uygulama projesi ile mahal listesi arasındaki çelişki olmadığını, b.Uygulama projesinin üzerinde hem lamine parke yer kaplaması yapılacağı, hem de aynı mahallerde laminant parke yer kaplaması yapılacağı notlarının bulunduğunu, her iki notun da uygulama projesi hükmünde olduğunu, uyuşmazlığın konusunun, ikisi de uygulama projesi üzerinde bulunan ve birbiriyle çelişen bu notlardan hangisinin geçerli olduğunun, yani sözleşme kapsamında yüklenicinin hangisinin yapımından sorumlu olduğunun belirlenmesi olduğunu, c.Mahkemenin, sanki ihale dokümanları yani mahal listesiyle, uygulama projesi arasında çelişki varmış gibi değerlendirip, idare ile yüklenici arasında yapılan ve ihale dokümanları arasında çelişki olması halinde hangi dokümanın öncellikli olduğunu, belirten sözleşmenin 8. maddesine göre değerlendirme yaparak hüküm kurduğunu, d.İdarenin kesin hesaba kadar sözleşme kapsamında yapılan imalatın laminat parke yer kaplaması olduğunu kabul ettiğini ve ara hakedişlerde de bu imalatın bedelini ödediğini, dava dosyası içerisine sunulan geçici hakedişler incelendiğinde bu durumun net olarak görüleceğini, e.Mahkeme kararında, şartnamede de “lamine parke rabıta yer kaplaması” imalatının ilan edildiği ve yüklenicinin şartnameye uygun hareket etmesi gerektiğinin ifade edildiğini, tam aksine, somut olayda ihale dokümanı kapsamında “lamine parke rabıta yer kaplaması” şartnamesi bulunmadığını, esasen müvekkil şirketin haklılığını gösteren hususlardan birisinin de, sözleşme kapsamındaki bütün imalatların özel teknik şartnamesine yer verilmişken, “lamine parke rabıta yer kaplaması” imalatının özel teknik şartnamesinin ihale dokümanında yer almaması olduğunu beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesince, "sözleşmenin 8.maddesi kapsamında uygulama projesinin mahal listesinden önce yer alan bir ihale dökümanı olduğu, yüklenicinin söz konusu işi şartnameye uygun bir şekilde yapmakla yükümlü olduğu, bu kapsamda hakedişler yapılırken davalı idarenin yapılan laminat parke yer kaplamasına göre fiyat belirlemesi yaparak ödeme yaptığı, davalı idarenin yapmış olduğu ödemenin tarafların arasındaki sözleşme ve eki şartnamelere uygun olduğu, davacının başkaca bir alacağının bulunmadığı" gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Sözleşmenin 8.2.1 maddesinde "ihale dökümanını oluşturan belgeler arasındaki öncelik sıralaması aşağıdaki gibidir" denilerek, uygulama projesi 4. sırada, mahal listesi 5. sırada gösterilmiş, sözleşmenin 8.3 maddesinde ise, "varsa zeyilnameler ait oldukları dökümanın öncelik sırasına sahiptir" hükmüne yer verilmiştir. Sözleşme eki mimari uygulama projelerinde, salon,odalar ve koridor mahallerinde "lamine parke rabıta yer döşemesi" ibaresinin yazılı olduğu, projelerin plan paftalarının sağ alt köşesinde ise "mahal listeleri ile projeler arasında çelişki olması halinde, mahal listesi ve sözleşme eki şartnamelerdeki esaslar geçerlidir" notuna yer verildiği, sözleşme eki mahal listesinde, salon, odalar ve koridor mahallerinde "laminat parke yer kaplaması" imalatının gösterildiği anlaşılmaktadır. Yine sözleşme eki özel teknik şartnamede "lamine parke yer kaplaması" yapılması işine ait özel 49 pozunun yeralmadığı, "laminat parke yapılması" işine ait özel 1 pozunun yeraldığı görülmektedir. Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda da yukarıda belirtilen tespitlere yer verilmiştir. Uygulama projelerinin alt kısmına yazılan" mahal listeleri ile projeler arasında çelişki olması halinde, mahal listesi ve sözleşme eki şartnamelerdeki esaslar geçerlidir" şeklindeki notun "davalı idarece yazılmadığı, sonradan eklendiği" ile ilgili davalı idarece bir iddia ileri sürülmemiştir. Salon, odalar ve koridor mahallerinde, uygulama projesinde lamine parke rabıta yer döşemesi yapılacağı belirtilmişken, mahal listesinde, laminat parke yapılacağı belirtilmiş olup,yapılacak parke imalatı yönünden, uygulama projesi ve mahal listesi arasında çelişki olduğu açıktır. Uygulama projesi altındaki not dikkate alındığında mahal listesi ve şartnamelerdeki esaslar geçerli olacaktır. Özel teknik şartnamede de laminat parke yapılmasına ilişkin özel 1 pozuna yer verilmiştir. Diğer yandan, yapılacak parke imalatı ile ilgili, mahal listesi ile uygulama projeleri arasında çelişki bulunduğu belirtilerek, bu konuda ihale dosyasına açıklık getirilmesi amacıyla, dava dışı bir firma tarafından ihale aşamasında sorulan soruya, yüklenicilerin de imzasını içeren 2 nolu zeyilnamede "söz konusu belirtilen imalatlara ilişkin uygulama projeleri geçerlidir" şeklinde cevap verildiği görülmektedir. Ancak, uygulama projesinin alt kısmında yer alan notla ilgili zeyilnamede bir değerlendirme yapılmamıştır. Sözleşmenin 8.2.1 maddesi uyarınca, uygulama projesi, mahal listesi ile özel ve genel teknik şartnameye göre uygulama önceliğine sahipse de, uygulama projelerinde yazılan not ile parke imalatı bakımından mahal listesinin ve şartnamelerin esas alınacağı belirtilmiştir. Yapılacak iş kalemlerinin tanımlandığı sözleşme eki özel teknik şartnamede, uygulama projesinde gösterilen lamine parke imalatına ilişkin özel 49 pozunun yeralmadığı sabittir. İhale öncesi düzenlenen 2 nolu zeyilnamede yapılacak parke imalatı bakımından, her türlü şüphe ve tereddütten uzak açık bir düzenlemeye yer verilmemiş, uygulama projelerinin alt kısmına yazılan not ile igili açıklama yapılmamıştır. Yüklenicinin daha nitelikli ve kaliteli "lamine parke rabıta yer kaplaması imalatı" yapmakla sorumlu tutulabilmesi için, sözleşme eki ihale dökümanlarında bu imalatın yapımına ilişkin her türlü şüphe ve tereddütten uzak açıklama ve hükümlere yer verilmesi gerekir. Bu nedenle mahkemece davacıların sözleşme uyarınca lamine parke rabıta yer kaplaması imalatı yapmakla sorumlu olduklarının kabul edilmesi hatalı olmuştur. Bu durumda, davacıların sözleşme uyarınca yapmakla yükümlü oldukları imalatın "laminat parke yer kaplaması" olduğu kabul edilerek, davalı idarece mukayeseli keşifte yapılan kesinti tutarı incelenip, davacıların talep edebilecekleri alacak miktarı yönünden, yeniden oluşturulacak konusunda uzman bilirkişi heyetinden rapor alınması ve oluşacak sonuca göre davacıların talebi de gözetilerek bir karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirme ile davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, kararın bozulması uygun bulunmuştur.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dairemizdeki duruşmada davacılar vekille temsil olunduğundan 28.000,00 TL duruşma vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacılara verilmesine, Peşin alınan harcın istek halinde davacılara iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 18.09.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. SUCCESS ADALET_SUCCESS İşlem başarıyla gerçekleştirildi! İşlem başarıyla gerçekleştirildi! 898b8ed41766fb26 5c463640fa9c3192