4. Hukuk Dairesi 2024/7617 E. , 2025/8942 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2022/515 E., 2024/60 K. Mahkeme kararı asıl ve birleşen davada davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının Ankara 23. İcra Müdürlüğü'nün 2009/9790 E, 2009/11306 Esas 2009/11307, 2009/12898 Esas, 2009/11851 Esas sayılı dosyalarında ... Besi Çiftliği Paz. San. Tic. Ltd. Şti.'nin alacaklısı konumunda iken ... Besi Çiftliği Paz. San. Tic. Ltd Şti.’nin, Kızılcahamam Aslîye Hukuk Mahkemesi'nin 2009/174 Esas, 2011/158 Karar sayılı kararı ile iflas ettiğini, şirketin iflası üzerine davalılardan ... Et Gıda ve Hayvancılık Tic. ve San. A.Ş.’nin, iflas eden ... şirketinin bütün borçlarını temlik aldığını ve bunun üzerine davacı ile aralarında iki adet temlikname sözleşmesi imzalandığını, davalı ... Et Gıda ve Hayvancılık Tic. ve San. A.Ş.’nin iflas eden ... şirketinin davacıya olan tüm borcunu ödemeyi taahhüt ettiğini ve temlik eden alacak miktarının toplamda 1.775.000,00 TL olarak belirlendiğini, belirlenen bu bedel karşılığında ... Et firmasından 10.02.2012 tarihi ile 21.03.2013 tarihi arasında vadesi olan çekler alındığını, davacının, alınan temlikler ve verilen çekler nedeniyle güvenini kazanan ... Et Firmasının, ... fabrikasını işler hale getirmek amacıyla hammaddeye ihtiyaç duyduğunu ve bu süreçte yardıma ihtiyaçları olduğunu ve uzun vade ödemeli et anlaşması yapmak istediklerini belirtmek suretiyle davacıdan toplamda 991.634,88 TL et satın aldığını, böylece davalı firmanın, davacıya hem çeklerden hem de daha sonra yapılan alışverişlerdeki faturalardan bu denli borçlu iken üzerine kayıtlı dava konusu gayrimenkulü mümkün olan en hızlı haliyle diğer davalıya devretmesinin açıkça muvazaanın ispatı olduğunu, davalı ... Et Gıda ve Hayvancılık Tic. ve San. A.Ş.’nin davacıya olan borçlarını ödemeyip üzerine kayıtlı mevcut malları kaçırma girişimlerinde bulunduğunu, dava konusu Ankara ili, ... İlçesi, ... Köyü ... Mevkii, 101 ada 1 parselde kayıtlı bulunan fabrikayı 01.10.2012 tarihinde ... firmasına devrettiğini belirterek davalı ... Gıda Tarım ve Hayvancılık İnşaat Malzemeleri Tekstil San. ve Tîc. Ltd. Şti. ile davacıya borçlu ... Et Gıda ve Hayvancılık Tic. ve San. A.Ş. arasında muvazaalı olarak yapılan tapu tescil işleminin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP 1. Davalı ... Gıda vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirketin dava konusu taşınmazı ... İcra Müdürlüğü'nün 2009/1813 Talimat sayılı dosyasından, 06.08.2012 tarihinde, yaklaşık 873.000,00 TL'ye satın aldıklarını belirterek davanın reddini savunmuştur. 2. Davalı ... Gıda vekili; dava konusu taşınmazın davalı ... Ltd. Şirketi tarafından ... İcra Müdürlüğünün 2009/185 Talimat sayılı dosyası üzerinde İcra satışından (İhaleden) satın alındığını, müvekkilinin de dava konusu taşınmazı ihtiyacına binaen satın aldığını, taşınmazın satış bedelinin 01.10.2012 tarihinde - ... A.Ş. yetkilisi ...'a elden nakit olarak ödendiğini, devrin gerçek olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.
III. MAHKEME KARARI Mahkemenin 11.11.2015 tarihli ve 2012/329 Esas, 2015/312 Karar sayılı kararı ile; dava konusu taşınmazın gerçek değeri ile devir bedeli arasında açıkça nispetsizlik bulunduğu göz önünde bulundurulduğunda dava konusu taşınmazın davalı ... Et Gıda ve Hayvancılık Tic. San. A.Ş tarafından davalı ... Gıda Tarım ve Hayvancılık İnşaat Malzemeleri Tekstil San. ve Tîc. Ltd. Şti.'ye muvazaalı olarak devir işlemi gerçekleştiği kanaatine varılarak asıl dava ve birleşen dava yönünden davanın kabulü ile; davaya konu Ankara ili ... ilçesi, ... Köyü 101 ada, 1 parsel sayılı taşınmazın davalı ... Et Gıda ve Hayvancılık Tic. San. A.Ş tarafından davalı ... Gıda Tarım ve Hayvancılık İnş. Malz. Tekstil, San. ve Tic. Ltd. Şti'ne yapılan tapu tescil işleminin iptali ile taşınmazın davalı ... Et Gıda ve Hayvancılık Tic. San. A.Ş adına tesciline karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1. Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Gıda Tarım ve Hayvancılık İnşaat Malzemeleri Tekstil San.ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Dairemizin 25.10.2021 tarihli ve 2020/1885 Esas, 2021/7417 Karar sayılı ilamı ile; "... Somut olayda, mahkemece; dava konusu taşınmazın gerçek değeri ile devir bedeli arasında açıkça nispetsizlik bulunduğu göz önünde bulundurulduğunda dava konusu taşınmazın muvazaalı olarak devredildiği kanaatine varılarak davanın kabulüne karar verilmişse de; BK'nun 19.maddesine göre açılan davalarda muvazaa olgusunun ispatında taşınmazın tapudaki devir bedeli ile gerçek değeri arasındaki fark yeterli değildir. Ancak; davalıların aynı işkolunda faaliyet gösterdikleri anlaşılmış olup, davalı ... Et Gıda ve Hayvancılık Tic.ve San. A.Ş ve ... Gıda Tarım ve Hayvancılık İnşaat Malzemeleri Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin ilk kuruluşundan itibaren tüm ortakları ile hisse devirlerini ve yetkilileri ile faaliyet adreslerini gösterir ticaret sicil kayıt örneklerinin getirtilerek şirketlerin ortakları arasında bir organik bağ bulunup bulunmadığı, ayrıca ticari defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak davalılar arasında bir ticari ilişki bulunup bulunmadığı, buna göre davalılar arasındaki tasarrufun muvazaalı olup olmadığının mahkemece değerlendirilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı gerekçeyle hüküm tesisi isabetli görülmemiştir. 2-Kabule göre de, muvazaanın; irade ile beyan arasında kasten yaratılan aykırılık olarak tanımlanabileceği, böyle bir iddia karşısında aslolan tarafların akitteki gerçek ve müşterek amaçların saptanması olduğu, davacının alacağının tahsilini sağlamak amacıyla eldeki davayı açtığı, taşınmaz satışının iptali ile alacağını temin etme imkanı olacağından davacının böyle bir davayı açmasında hukuki yararının bulunduğunun kabulü gerekmektedir. Davacının iddiasını kanıtlaması halinde iddianın taşınmazın aynına ilişkin olmadığı, alacağın tahsiline yönelik bulunduğu da gözetilerek İİK 283/1 maddesi kıyasen uygulanarak iptal ve tescile gerek olmaksızın davacının, taşınmazın haciz ve satışını isteyebilmesi yönünden hüküm kurulması gerekirken tapunun iptali ile borçlu adına tesciline karar verilmesi de doğru değildir." gerekçesi ile karar bozularak dosya kararı veren Mahkemeye gönderilmiştir. B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; BK'nun 19.maddesine göre açılan davalarda muvazaa olgusunun ispatında taşınmazın tapudaki devir bedeli ile gerçek değeri arasındaki farkın yeterli olmadığı, davalıların aynı işkolunda faaliyet gösterdikleri anlaşılmış olup, bu kapsamda Yargıtay bozma ilamı doğrultusunda davalı ... Et Gıda ve Hayvancılık Tic.ve San. A.Ş ve ... Gıda Tarım ve Hayvancılık İnşaat Malzemeleri Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin arasında bir organik bağ bulunup bulunmadığı ya da davalılar arasında bir ticari ilişki bulunup bulunmadığı hususunda belgeler topladığı ve rapor aldırıldığı, 15/11/2023 tarihli rapor incelendiğinde; davalı şirketlerin ortaklarının, hissedarlarının ve şirket yetkililerinin ayrı ayrı kişiler olduğu, davalı şirketlerin adreslerinin farklı ilçelerde bulunduğu, adres bakımından bir yakınlık bulunmadığı, davalı şirketler arasında organik bir bağ ya da ticari ilişki olmadığı gerekçesiyle asıl ve birleşen davaların reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Yoluna Başvuranlar Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davada davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. B. Temyiz Sebepleri Asıl ve birleşen davada davacı vekili temyiz dilekçesinde; davalılardan borçlu ... Et Gıda ve Hayvancılık Tic. ve San. A.Ş.'nin yetkilisi ...'ın vermiş olduğu çeklerin karşılıksız çıkmaya başlaması sonrasında durumu ifade etmek üzere 30 Eylül 2012 Pazar günü yanına ..., ... ve ...'i alarak ... Besicilik Gıda San. A. Ş.'ye geldiğini, toplantının başında ...'ın diğer firması olan ... A.Ş.'nin iflasın eşiğinde olduğunu, bu nedenle sıkıntılar yaşadığını, elindeki taşınmazları kısa süre önce devrettiğini, 27.09.2012 tarihinde 4.500.000,00 TL bedelli leasingli deposunu bankada yapılan sözleşme ile ... firması sahibi ...'e devrettiğini, aralarında gizli bir anlaşma ve işbirliği yaptıklarını ifade ettiğini, davalılar arasında organik bağ ve ticari ilişki olup olmadığının yeterince araştırılmadan hüküm kurulduğunu, taşınmazın satış bedelinin ...'a elden nakit olarak ödendiğini, elden nakit olarak ödendiği iddia edilen bedelin 886.000,00 TL olduğunu, söz konusu taşınmaz bedeli olan 886.000,00 TL gibi büyük hacimli bir paranın elden nakden ödenmesinin yalnızca organik bağ ve ticari ilişki bulunan şirketler arasında gerçekleşebilecek bir ticari işlem olduğunu, davalıların aynı iş kolunda faaliyet gösterdiklerini belirterek yerel mahkeme kararının bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, TBK'nın 19. maddesinde tanımını bulan muvazaa hukuksal nedenine dayalı muvazaalı işlemin iptali istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci maddesi, 438 inci maddesinin yedi, sekiz ve dokuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 19. maddesi. 3. Değerlendirme 1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. 2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; asıl ve birleşen davada davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Asıl ve birleşen davada davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz harcının asıl ve bileşen davada davacıya yükletilmesine, Dosyanın mahkemesine gönderilmesine, 02.06.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.