4. Hukuk Dairesi 2023/12171 E. , 2025/12497 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ: Van Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi SAYISI: 2023/472 E., 2023/837 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; 13.04.2014 tarihinde davacının amcası olan... ile birlikte trafikte seyir halinde iken davalı ile yol verme tartışması yaşadıklarını, tartışma esnasında davalı ...'nin davacının kolunu önce cama sıkıştırdığını, daha sonra davacının sağ gözüne makas sapladığını, davacının hastaneye kaldırıldığını, bir çok kez ameliyat olduğunu, ancak davacının görme yetisini %100 kaybettiğini, söz konusu olay nedeniyle davacının bir çok tedavi masrafı yaptığını, ayrıca görme yetisini kaybetmesi nedeniyle psikolojik çöküntü içerisine girdiğini, söz konusu olay nedeniyle davalı ve olaya karışan ...hakkında Van 2. Asliye Ceza Mahkemesinin 2014/367 Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını belirterek fazlaya ilişkin talep ve hakları saklı kalmak üzere fazlaya ilişkin talep ve hakları saklı kalmak üzere davacının tedavi masrafları ve iş gücü kaybı nedeniyle 5.000,00 TL maddi tazminat ile 200.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesini talep etmiş; davacı vekili 07.04.2022 tarihli ıslah dilekçesi ile maddi tazminat talebini 799.791,46 TL'ya yükseltmiştir.
II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; davalı müvekkilinin olay günü trafikte seyir halinde iken yol verme bahanesiyle kornalı sözlü sataşmaya maruz kaldığını, sözlü diyaloğun kısa sürüp iki sürücünün de yoluna devam ettiğini, davalının yaklaşık 300-400 m ilerledikten sonra ... durağı önünde on kişilik sopalı grubun saldırısına uğradığını, ...'nın şoförlüğünü yaptığı ... seferleri durağını arayarak müvekkilinin kullandığı siyah ... marka aracı durdurarak içinde bulunanları dövmeleri için talimat verdiğini, sopalı grubun saldırısı üzerine davalının aracının kapılarını kilitlediğini ancak olayın kırmızı ışık yanarken gerçekleşmesi nedeniyle olay yerinden uzaklaşmadığını, bunun üzerine davalının camı indirerek engelli olduğunu söylemesine rağmen davacının açık camı fırsat bilerek davacı tarafından davalının yumruklandığını, davalının yanında bulunan kardeşinin tarafları ayırmak için araçtan indiğini, ancak davalının kardeşinin de sopalı grup tarafından darp edildiğini, davalının engelli olması nedeniyle araçtan inemediğini, kendisi korumak amacıyla eline geçen makası savurduğunu, bu nedenle davacının yaralandığını, daha sonrasında kendi rızası ile teslim olduğunu, müvekkilinin ailesinin sürekli olarak davacı tarafça tehdit edildiğini, davalının bu olay ve tehditler nedeniyle iş yerini kapattığını, yanı sıra olay nedeniyle 40.000,00 TL'nin davacı tarafa verildiğini, davacının engelli olduğunu, açılan davanın haksız olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Van 3. Ağır Ceza Mahkemesi 2017/720 Esas sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucunda davalının davacıya karşı işlediği fiil nedeni ile 5 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, söz konusu kararın istinaf ilamı ile 26.04.2021 tarihinde kesinleştiği, ... Üniversitesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı'ndan alınan rapora göre davacının %33 oranında maluliyeti olduğu, 15 gün ise geçici iş göremezliğinin tespit edildiği, ceza dosyasında bulunan CD izleme tutanağına göre davacının davalının kullandığı aracın başına geldiği, net olarak tespit edilemezse de yaralamanın bu sırada gerçekleştiği dikkate alındığında meydana gelen zarardan dolayı davacının da sorumluluğunun bulunduğu, davacının talep edebileceği tazminattan %50 oranında hakkaniyet indirimi yapıldığı gerekçesiyle davacının maddi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 211,50 TL geçici iş göremezlik, 399.684,23 TL kalıcı iş göremezlik olmak üzere toplam 399,895,73 TL iş göremezlik tazminatının dava tarihi olan 12.05.2015 tarihinden itibarin işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacının manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 25.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihi olan 12.05.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine; Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Van 3. Ağır Ceza Mahkemesi 2017/720 E sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucunda davalının davacıya karşı eylemi sebebiyle ağırlaşmış kasten yaralama fiili nedeni ile 5 yıl hapis cezası ile cezalandırılmasına ve 1/4 oranında haksız tahrik uygulanmasına karar verildiği, davalının eylemindeki hukuka aykırılığın tespitinin sağlayacağı manevi tatmin ile birlikte değerlendirildiğinde mahkemece Yargıtay kararları doğrultusunda belirlenen maddi tazminat miktarından tahrik indirimi oranında bir indirim yapılması gerekirken, davacının olay yerine kendisinin gittiği şeklinde doğru olmayan gerekçe ile daha fazla oranda indirim yapılmasının usul ve yasaya uygun düşmediğinden maddi tazminattan % 25 oranında indirim yapılması yerine % 50 oranında indirim yapılmasının doğru olmadığı gerekçesiyle davalının vekalet ücreti haricindeki istinaf başvurusunun esastan reddine; vekalet ücreti yönünden ise Van 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 31.05.2022 tarihli 2015/3 68... /547 Karar sayılı kararının kaldırılmasına ve düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, davacının maddi ve manevi tazminatın kısmen kabulü haricindeki istinaf taleplerinin esastan reddine; maddi ve manevi tazminatın miktarına yönelik istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile Van 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 31.05.2022 tarihli 2015/3 68... /547 Karar sayılı kararının HMK’nin 353/1-b maddesinin (2) numaralı alt bendi uyarınca düzeltilmek üzere kaldırılmasına ve düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, davacının maddi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 317,25 TL geçici iş göremezlik, 599.526,345 TL kalıcı iş göremezlik olmak üzere toplam 599.843,595 TL iş göremezlik tazminatının dava tarihi olan 12.05.2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacının manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 75.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihi olan 12.05.2015 tarihinden itibarin işleyecek yasal faiz ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde; müvekkilinin 26 yaşında olduğunu ve bakmakla yükümlü olduğu bir ailesinin bulunduğunu, sağ gözünü kaybetmesinden dolayı iş gücü kaybı meydana geldiğini, tüm hayatı boyunca yaşamını tek bir gözle sürdürmek zorunda kaldığını, maddi ve manevi tazminatın az olduğunu belirtmiştir. Davalı vekili temyiz dilekçesinde; davacının kavgaya kendisinin neden olduğunu, etrafına bir çok kişinin gelerek kendisine saldırdığını, davanın reddi gerektiğini, meşru savunmada kalan eylem nedeniyle engelli olan müvekkilinin mağdur olduğunu, kusur raporu alınmadığını, 40.000,00 TL ödeme yaptıklarını, ancak davacının bunu kabul etmediğini, maluliyetin fazla belirlendiğini, hesap raporunun hatalı olduğunu belirtmiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık; kasten yaralamadan kaynaklı haksız eylem sonucu yaralanıp malul kalan davacı sürücünün sürekli ve geçici iş göremezlik tazminat talebi ile manevi tazminat talebine ilişkindir. 1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere ve ceza dosyasında yer alan tespitlere göre değerlendirme yapılmasına göre davalı vekilinin tüm ve davacı vekilinin aşağıdaki (2) numaralı bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2.Türk Borçlar Kanunu’nun 56. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özellikleri göz önünde tutularak, zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verilebilir. Manevi tazminat, maddi bir zararın karşılanması niteliği taşımayıp zarara uğrayanda manevi huzur ve tatmini sağlamayı amaçlayan özgün bir nitelik taşır. Bu itibarla manevi tazminat, cezalandırma aracı olmadığı gibi malvarlığı hukukuna ilişkin bir zararın karşılanması olarak da nitelendirilemez. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulu’nun 22.06.1966 tarihli ve 7/7 sayılı kararına, Yargıtayın yerleşik uygulamalarına ve çağdaş hukuk anlayışına göre manevi tazminat miktarı belirlenirken zarar görenin duyduğu acı, üzüntü, keder gibi duyguları hafifletmenin ve dindirmenin yanında, zarar vereni gerekli dikkat ve özeni gösterme konusunda etkileyecek ölçüde caydırıcı olması da gözetilmelidir. O hâlde takdir olunacak miktar belirlenirken bir yandan maddi tazminatı tamamlayan bir denkleştirme unsuru olarak zarara uğrayanın tatmin edilmesi; diğer yandan zarar verenin daha dikkatli ve özenli davranıp zarar verici eylemlerden sakınması için caydırıcı etki sağlayacak bedel ödettirilmesi hususları göz önünde tutulmalıdır. Öte yandan, manevi tazminatın miktarı belirlenirken hukuka aykırı eylemle birlikte somut olayın özellikleri, olay ve olgular, tarafların kusuru, tarafların kusuru olmasa bile zararın artmasındaki etkileri de dikkate alınmalıdır. Ayrıca miktarın belirlenmesinde her olaya göre değişebilecek özel hâl ve şartların bulunacağı da gözetilerek takdir hakkını etkileyecek nedenler kararda gerekçeleriyle gösterilmelidir. Zira Türk Medeni Kanunu'nun 4. maddesi uyarınca Kanun’un takdir yetkisi tanıdığı konularda hâkim, hukuka ve hakkaniyete göre karar vermek zorundadır. Somut olayda, ceza yargılaması sonucu kesinleşmiş mahkûmiyet kararına göre dava konusu eylem nedeniyle TBK’nın 56/1. maddesi kapsamında davacı ...’in sol gözünde kalıcı görme kaybı olduğu tespit edilmiştir. Bu durumda; davacı lehine hüküm altına alınan manevi tazminat miktarı, olayın geliş şekli ve tarihi ile eylemin niteliği ve davacıda kalıcı görme kaybına sebebiyet vermiş olması göz önüne alındığında yetersiz kaldığı açıktır. Daha üst düzeyde manevi tazminata hükmedilmek üzere kararın bozulması gerekmiştir. VI.KARAR 1.Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan sebeplerle davalı vekilinin tüm ve davacı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE, 2.Yukarıda (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan BölgeAdliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalıya yükletilmesine, Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 16.09.2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.