10. Hukuk Dairesi 2025/892 E. , 2025/3075 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2024/110 E., 2024/346 K. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak verilen karar; davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde, davacının dava dışı ... Ofis Koll. Şti. unvanlı işyerinde 01.12.1989 tarihinde çalışmaya başladığını, işe giriş bildirgesinin de Kuruma verildiğini ancak işverence dönem bordrosu verilmediği gerekçesiyle anılan tarihin davacının sigortalılık başlangıç tarihi olarak kabul edilmediğini ileri sürerek davacının ilk işe giriş tarihinin 01.12.1989 tarihi olduğunun tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP Davalı Kurum vekili, davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin10.02.2022 tarihli kararı ile davanın kabulü ile davacının, ... Ofis Koll. Şti.'ye ait 24071 017 01 (eski 24071 14 01) sicil numaralı işyerinde 01.12.1989 tarihinde dönemin prime esas asgari kazanç üzerinden bir gün süreyle sigortalı olarak çalıştığının, fakat ilk işe başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 20.08.1990 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin 10.02.2022 tarihli kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin 04.04.2023 tarihli kararıyla başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA KARARI A. Bozma Kararı Bölge Adliye Mahkemesinin 04.04.2023 tarihli kararının süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Dairenin 29.11.2023 tarihli kararı ile "... Mahkemece, SGK, belediye, vergi ve emniyet aracılığıyla komşu işyeri ve çalışanları yöntemince tespit edilerek ve çalışma kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanları alınmalı, komşu işyeri bu şekilde tespit edilemediği takdirde, çalışmasını bilebilecek komşu işyeri ve çalışanları konusunda davacının beyanı alınarak, belirlenecek tanıkların çalışma kayıtları da getirtilmek suretiyle dinlenmeli, davacı tanığı olarak dinlenen ...'ün hizmet döküm cetveli dosya kapsamına alınmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır..." gerekçesiyle karar bozulmuştur. B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen İkinci Karar İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ".. Yargıtay bozma kararından sonra: Çanakkale Vergi Dairesinden ... Ofis Koll. Şti.'nin 1989-1990 yılında hangi adreste faaliyet gösterdiğine ilişkin kayıtların ve bu yıllarda verdiği muhtasar beyanname örneklerinin, söz konusu şirketin 1989-1990 yıllarına ilişkin işyeri yoklama tutanakları ile davacının, söz konusu şirkette çalıştığına ilişkin vergi kayıtlarında bilgi ve belge bulunması halinde bilgi ve belgeler ile ... Ofis Koll. Şti.'nin ... Mah. Tıflı Sk. No:14 adresindeki "toptan gıda maddeleri satışı" işyerinde komşu olan ve 1989-1990 yılında faal olan komşu işyerlerine ilişkin vergi kayıtlarına ilişkin belgeler, Çanakkale Ticaret Sicil Müdürlüğünden ... Ofis Koll. Şti.'nin faaliyet gösterdiği adresleri ve yetkili ve ortaklarını gösterir şekilde ticaret sicil kayıtları, Çanakkale Sgk İl Müdürlüğünden tanık olarak dinlenen ...'ün 24071 14 01 sicil numaralı ... Ofis Koll. Şti. işyerinden işe giriş bildirgesi verilip verilmediği, var ise bir örneğinin gönderilmesi ile tanığın bu işyerinden hizmet bildirimleri bulunması halinde buna ilişkin kayıtların gönderilmesine ilişkin araştırmalar yapılmış, Emniyet Müdürlüğünden komşu iş yeri araştırması ve SGK İl Müdürlüğünden ... Ofis Koll. Şti.'ne komşu işyerlerinin işyeri tescil detay bilgilerine yönelik araştırma yazıları yazılmış, Yargıtay bozma kararı ile birlikte tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek yukarıda sayılan sebepler doğrultusundan davanın kabulüne karar verilmiştir..." gerekçesiyle davanın kabulü ile davacının, ... Ofis Koll. Şti.'ne ait 24071 017 01 (eski 24071 14 01) sicil numaralı işyerinde 01.12.1989 tarihinde dönemin prime esas asgari kazanç üzerinden bir gün süreyle sigortalı olarak çalıştığının, ilk işe başlangıç tarihinin 18 yaşını doldurduğu 20.08.1990 tarihi olduğunun tespitine karar verilmiştir.
VI. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili, davanın reddi gerektiğini beyanla karara karşı temyiz talebinde bulunmuştur. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir. 1.Davanın yasal dayanakları 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2., 6., 9., 60. maddenin (G) bendi, 79., 108. madde hükümleridir. Bir kimsenin sigortalı sayılabilmesi için sigortalı işe giriş bildirgesinin varlığı yeterli olmayıp, aynı zamanda o kimsenin Yasanın belirlediği biçimde (506 sayılı Kanun'un 2. maddesi ve 5510 sayılı Yasa'nın 4/a maddesi) eylemli olarak çalışması da koşuldur. Bu yön 506 sayılı Kanun'un 6. maddesi ile 5510 sayılı Kanun'un 7/a maddesinde ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 1999/21-549-555, 2005/21-437-448 ve 2007/21-306-320 sayılı kararlarında da vurgulanmıştır. Bu bakımdan davacının işyerinde eylemli olarak çalışıp çalışmadığının yöntemince araştırılması gerektiği ortadadır. Hizmet tespitinin bir türü olan sigortalılık başlangıç tespiti davasında, dava konusu dönem yönünden hem çalışmaların geçtiği işyerinin varlığı hem de sigortalının çalışmalarının gerçek ve sigortalı çalışma olduğunun hiçbir teredüte yol açmayacak şekilde ispatlanması gerekmektedir. Bu tür davalar yalnızca bir günlük çalışmanın tespitinden ibaret olarak görülmemeli, bir günlük çalışmanın kabulü ile saptanacak sigortalılık başlangıcının sigortalıya sağlayacağı sigortalılık süresi ile birlikte kazandıracağı haklar dikkate alınmalı ve giriş bildirgesi ile birlikte eylemli çalışmanın bulunup bulunmadığı özellikle belirlenmelidir. Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu işyeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 506 ve 5510 sayılı Yasa'lar ile Yargıtayın yerleşik içtihatları gereğidir. 2.Sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için mutlak koşul niteliğindeki hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Buna göre eldeki davada, Mahkemenin verdiği hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. 3.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, toptan gıda maddeleri satışı mahiyetli .... Ofis Koll.Şti. ünvanlı işverenin 240... sicil no.lu işyerine, bozma ilamı gereği emniyet, SGK, belediye ve vergi dairesi nezdinde komşu işyeri araştırması yapıldığı, dava konusu dönemde herhangi bir işyeri tespit edilemediği, bozma öncesi davacı tanığı olarak dinlenen ....'ün hizmet döküm cetvelinin celbedildiği, adı geçen tanığın işyerinde 05.07.1989 çıkış olmak üzere 65 gün süre ile bildiriminin olduğu, dolayısıyla dava konusu dönemden önce işyerinde çalışması olduğunun anlaşıldığı, öte yandan bozma ilamında komşu işyeri tespit edilememesi halinde davacıdan sorulmak suretiyle davacının çalışmasını bilebilecek olan kişilerin tespit edilerek dinlenmeleri gerektiğinin belirtilmiş olmasına karşın hükmüne uyulan bozma ilamının bu yönden gereğinin yerine getirilmediği, eksik inceleme ve araştırmaya dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır. 4.Buna göre, Mahkemece, davacının beyanı alınmak suretiyle dava konusu dönemde çalışmasını bilebilecek kişilerin kimler olduğu belirlenmeli,belirlenecek bu kişilerin sigortalılık, çalışma, vergi kayıtları da celbedilerek beyanları alınmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle, davacının işyerinde çalışıp çalışmadığı hususu hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak şekilde belirlenmelidir. 5.Kabule göre de, bozma ilamında da belirtildiği halde, davacının 01.12.1989 tarihinde bir gün süreyle sigortalı olarak çalıştığının kabulüne rağmen, 18 yaşından önceki bu çalışmasının aynı zamanda prim gün sayısına ilave edilmesi gerektiğinin tespitine karar verilmeyerek eksik hüküm tesis edilmiş olması isabetsiz bulunmuştur. Açıklanan bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, mahkemece eksik inceleme ve araştırma sonucu hüküm verilmesi, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
VII. KARAR Açıklanan sebeple, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 26.02.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. SUCCESS ADALET_SUCCESS İşlem başarıyla gerçekleştirildi! İşlem başarıyla gerçekleştirildi! ec02291720c792a3 bfcd2a18e256b04a