10. Hukuk Dairesi 2024/15600 E. , 2025/1754 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 33. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/2283 E., 2024/1577 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 29. İş Mahkemesi SAYISI : 2019/3 E., 2022/290 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı SGK vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı ... işyerinde 10.08.1996 - 30.06.2011 tarihleri arasında kapıcı olarak hizmet verdiğini, iş sözleşmesinin haklı gerekçe gösterilmeksizin fesh edildiğini, müvekkilinin ALO 170 ihbar hattına yaptığı şikâyet sonucunda davalı ... işyerinde yapılan tespit kapsamında Mayıs-2010 ile 30.06.2011 tarihleri arasında hizmetlerinin tespit edildiğini, bu süre dışında hizmet tespiti iddiasının Mahkeme yolu ile kanıtlanması gerektiğinin bildirilmesi üzerine dava açma zorunluluğunun ortaya çıktığını beyanla, müvekkilinin 10.08.1996 ile 30.06.2011 tarihleri arasındaki sürede SGK’ya bildirilmeyen hizmetlerinin tespitini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya fer'i müdahil olarak katılmalarına ve dava sonunda aleyhe karar verilmemesi gerektiğini, esasa ilişkin olarak ise davanın kamu hukukunu ilgilendirmesi sebebi ile re'sen araştırılması gerektiğini, müvekkil Kurum kayıtlarının esas olduğunu, iddianın eş değer belgelerle kanıtlanması gerektiğini, davanın salt tanık anlatımları ile kanıtlanmasına muvafakat etmedikleri, davalı işyeri kayıtlarının incelenmesini, işyerinin kanun kapsamına girip girmediğinin araştırılması gerektiğini, dava konusu dönemde davacı ile ilgili belgelerin müvekkil Kuruma verilip verilmediğinin ya da Kurumca tespit yapılıp yapılmadığının araştırılması gerektiğini, beş yıllık hak düşürücü sürenin göz ardı edilmemesi gerektiğini beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; ''1-Davanın kısmen kabulü ile; 10.08.1996-31.12.1996 tarihleri arasında 141 gün ve günlük 567.000,00 ETL 01.01.1997-28.02.1997 tarihleri arasında 60 gün ve günlük 723,775,00 ETL 01.03.1997-30.06.1997 tarihleri arasında 120 gün ve günlük 854.165,00 ETL 01.07.1997-31.12.1997 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 1.231.371,00 ETL 01.01.1998-30.06.1998 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 1.668.400,00 ETL 01.07.1998 30.09.1998 tarihleri arasında 90 gün ve günlük 2.103,611,00 ETL 01.10.1998-31.12.1998 tarihleri arasında 90 gün ve günlük 2.336.625,00 ETL 01.01.1999-30.06.1999 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 3.112.200,00 ETL 01.07.1999-31.12.1999 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 3.790.000,00 ETL 01.01.2000-31.03.2000 tarihleri arasında 90 gün ve günlük 4.000.000,00 ETL 01.04.2000-31.03.2001 tarihleri arasında 360 gün ve günlük 5.000.000,00 ETL 01.04.2001-31.12.2001 tarihleri arasında 270 gün ve günlük 7.000.000,00 ETL 01.01.2002-31.03.2002 tarihleri arasında 90 gün ve günlük 7.400.000,00 ETL 01.04.2002-30.06.2002 tarihleri arasında 90 gün ve günlük 9.262.400,00 ETL 01.07.2002-31.03.2003 tarihleri arasında 270 gün ve günlük 10.919.443,00 ETL 01.04.2003-30.06.2003 tarihleri arasında 90 gün ve günlük 13.103.332,00 ETL 01.07.2003-31 12.2003 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 15.267.194,00 ETL 01.01.2004-30.06.2004 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 18.321.000,00 ETL 01.07.2004-31.12.2004 tarihleri arasında 180 gün ve günlük 14.805.000,00 ETL 01.01.2005-31.12.2005 tarihleri arasında 360 gün ve günlük 16,29 TL 01.01.2006-31.12.2006 tarihleri arasında 360 gün ve günlük 17,70 TL 01.01.2007-31.05.2007 tarihleri arasında 150 gün ve günlük 18,75 TL 01.06.2007-30.06.2007 tarihleri arasında 10 gün ve günlük 18,75 TL 01.07.2007-31.12.2007 tarihleri arasında 60 gün ve günlük 19,50 TL 01.01.2008-30.06.2008 tarihleri arasında 60 gün ve günlük 20,28 TL 01.07.2008-31.12.2008 tarihleri arasında 60 gün ve günlük 21,29 TL 01.01.2009-30.06.2009 tarihleri arasında 60 gün ve günlük 22,20 TL 01.07.2009-31.12.2009 tarihleri arasında 60 gün ve günlük 23,10 TL 01.01.2010-06.05.2010 tarihleri arasında 42 gün ve günlük 24,30 TL ücretle sigortalı sayılacak şekilde çalıştığnın tespitine, fazlaya ilişkin ispatlanamayan talebin reddine, 07.05.2010 - 30.06.2011 dönemi dava tarihinden önce tescil edildiğinden bu dönemdeki talebin hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine,'' dair karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı SGK vekili, istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında istinaf başvurusunun esastan reddi kararı verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı SGK vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde belirttiği hususları tekrar ederek, kararın usul ve kanuna aykırı olduğunu, resen araştırma ilkesi gereğinin yerine getirilmediğini, bordro tanıklarına itibar edilmesi gerektiğini, eksik araştırma ile karar verildiğini beyan etmiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir. 1- Dava, 506 sayılı Kanun'un 79/10. (5510 sayılı Kanun’un m. 86/9.) maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde Mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların Mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır. Bir davada haklı çıkabilmek için soyut veya genel hatlarıyla bir iddiayı ortaya koymak yeterli değildir. Aynı zamanda bu iddiaların, ispata elverişli hale getirilerek zaman, mekân ve içerik olarak somutlaştırılması gerekir. En azından iddianın araştırılabilmesine yönelik somut bilgi ve açıklamaların sunulması gerekir. İddia somutlaştırıldıktan sonra hâkim ve karşı taraf, bunun üzerinden savunma ve yargılama yapabilecektir. Soyut iddialar ve vakıalar üzerinden değerlendirme yapılması mümkün değildir. 2- Davanın konusu hizmet tespitine yönelik olup karar, eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeye dayalıdır. Davacı, davalı apartmanda 10.08.1996 - 30.06.2011 tarihleri arasında kapıcılık yaptığı iddiası ile hizmet tespiti davası açmış olup İlk Derece Mahkemesince kabul kararı verilmiş ise de yapılan araştırma hüküm kurmaya yeterli değildir. Öncelikle davacının eşi olan ...'in kapıcılık hizmeti yaptığı iddiası bulunduğundan kapıcılık hizmetinin kim tarafından yapıldığının, davacının hizmetinin eşe yardım niteliğinde olup olmadığı araştırılmalı, davacının kapıcılık hizmeti yaptığının anlaşılması durumunda davacının hangi tarih aralığında hizmetinin bulunduğu ve bu hizmetlerinin neler olduğu, günlük kaç saat mesai harcadığı, günlük 7,5 saat çalışma süresi karşılığı gelen haftalık ve aylık çalışma süreleri belirlenmeli, bu amaçla komşu kapıcılar tespit edilmeli, davacının hizmeti dolayısı ile alışveriş yaptığı, market, manav gibi tanıklar belirlenmeli, davacının çalıştığını iddia ettiği apartmanda kat maliki olmayan kiracılar belirlenmeli, belirlenen kişiler tanık sıfatı ile dinlenmeli, apartman karar defterleri, gelir gider defterleri celp edilerek tanık beyanları ile denetlenmeli, kapıcının ikametgah kayıtları, elektrik ve su abonelikleri celp edilerek hangi tarihte davalı apartmanda oturduğu belirlenmeli, hizmet tespitine yönelik tüm çalışmaların çalışma süre ve saatleri tereddütsüz bir şekilde ortaya koyularak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ve hatalı değerlendirilme ile yazılı delilde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle, 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 11.02.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.