10. Hukuk Dairesi 2024/11870 E. , 2025/1067 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/2819 E., 2024/1056 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Bakırköy 19. İş Mahkemesi SAYISI : 2018/380 E., 2022/132 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;davalı ... Bakanlığına bağlı Gaziosmanpaşa Merkez Karakolunda 03.11.2011 tarihinden itibaren belirsiz süreli hizmet akdiyle haftada 6 gün 08:30 - 17:30 saatleri arasında karakolun büro ve nezarethanenin temizliği, çay yapma ve servisi ile bulaşık yıkama hizmetlerinde kesintisiz olarak çalıştığını, ancak sigortalı hizmetleri SGK'ya bildirilmediği gibi çalışması karşılığında hak kazandığı ücretlerinin de eksik ödendiğini, iş akdine 16.07.2018 tarihinde haksız ve bildirimsiz olarak son verildiğini, aylık net ücretlerinin ilk olarak 450,00 TL ödendiğini, daha sonra 01.01.2012 tarihinden itibaren 500,00 TL, 01.01.2013 itibaren 600,00 TL, 01,01.2014 itibaren 700,00 TL, 01.01.2015 itibaren 800,00 TL 01.01.2016 itibaren 900,00 TL, 01.01.2017 itibaren 1.000,00 TL, 01.01.2018 itibaren 1.100,00 TL aylık net ücret ödendiğini, dolayısıyla aylık asgari ücret tutarlarından az olacak şekilde tarafına eksik ödeme yapıldığını, söz konusu ücretlerin de karakolda görevli polis memurlarının kendi aralarında toplayıp tarafına ödediği tutarlar olduğunu beyanla davalı ... Bakanlığına bağlı ... Merkez Polis Karakolunda 03.11.2011 tarihinden 16.07.2018 tarihine kadar belirsiz süreli hizmet akdiyle sürekli kesintisiz bir şekilde çalıştığının tespitini talep etmiştir.
II. CEVAP 1-Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; yetki itirazında bulunduklarını, davacının çalıştığını iddia ettiği ... Merkez Karakolunun İlçe Emniyet Müdürlüğüne bağlı Polis Merkezi olduğunu, İlçe Emniyet Müdürlüklerinin İl Müdürlüğüne bağlı olarak görev yaptıklarını, İl Emniyet Müdürlüğü nezdinde her yıl kamu İhale Kanunu uyarınca ihale yoluyla hizmet alımı yapıldığını, ihale ile sözleşme yapılan firmalar bünyesinde çalışan SGK'lı işçilerin Emniyet Müdürlüklerinin çeşitli birimlerinde temizlik vs. hizmetleri yerine getirdiklerini, davacının sözünü ettiği gibi haricen işçi çalıştırma durumunun söz konusu olmadığını, İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü genel bütçeye tabi kamu kurumu olduğundan haricen maaşlı işçi çalıştırılamayacağını, davanın reddini talep etmiştir. 2- Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı iddiasının kurum kayıtlarına eş değer belgelerle kanıtlaması gerektiğini, soyut tanık delili ve resmi ve yazılı deliller haricinde delillerle ispatlanmasına muvafakatlerinin olmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının, Polis Karakolunda çalışmak üzere atamaya veya görevlendirmeye yetkili makam veya kurum tarafından işe alındığını veya çalıştırıldığını iddia etmediğ, Polis Karakolunda görevli personel tarafından çalıştırıldığını ve ücretinin kanuna göre hesaplanmadan eksik ödendiğini iddia ettiği, kamu kurumuna personel atama veya görevlendirme yetkisi olmayan kamu çalışanının, çalıştığı kamu kurumunun personel mevzuatını bertaraf edecek ve kamu kurumunu davacıya karşı ücret ödeme ve SGK'ya sigorta primi ödeme yükümlülüğüne sokacak şekilde davacıyla hizmet sözleşmesi yapma ve davacıyı çalıştırma yetkisi olmadığının aşikar olduğu, kamu çalışanının Kamu Kurumuna personel atama ya da görevlendirme yetkisi bulunmadığı, böyle bir durum var ise de davacının işvereni, davacıyı işe alan ve Polis Karakolunda talimatı altında çalıştıran Polis Karakolunda görevli karakol amiri ve polis memurları olduğu, bu durumda davacı davayı Polis Karakolunda çalıştığını iddia eden davacının işvereni olan Polis Karakolunda kendisini işe alan, çalıştıran ve ücretini ödeyen karakol amiri ve polislere yöneltmesi gerekirken taraf sıfatı bulunmayan İçişleri Bakanlığına yöneltmesi gerektiği belirtilerek davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; husumetten ret kararının usul ve yasaya aykırı olup bozulması gerektiğini belirtmiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, davalı ... Bakanlığına bağlı ... Merkez Polis Karakolunda 03.11.2011 tarihinden 16.07.2018 tarihine kadar belirsiz süreli hizmet akdiyle çalıştığının tespiti istemine ilişkindir. Dava konusu sübjektif hak (dava hakkı) ile taraflar arasındaki ilişkinin varlığı medeni usul hukukumuzda "sıfat" olarak tanımlanmakta ve bir davada taraf olarak gösterilen kişilerin o dava ile ilgili kimseler olması zorunlu bulunmaktadır. Sübjektif bir hakkı dava etme yetkisi (dava hakkı) kural olarak o hakkın sahibine aittir. Bir hakka ilişkin davada davacı olma sıfatı da hakkın sahibine ait bulunmakta ve buna aktif husumet denilmektedir. Sübjektif hak kendisinden istenebilecek olan kişi de o hakka uymakla yükümlü olan kimse olup, bu da pasif husumet (davalı sıfatı) olarak adlandırılmaktadır. Sübjektif hak sahibi ile o hakka uymakla yükümlü bulunan kişinin kimler olduğunun belirlenmesi, bunun neticesinde, dava açan veya aleyhine dava açılan kişiler, o davada davacı veya davalı olarak taraf sıfatına sahip değillerse, Mahkemece dava konusu hakkın esası hakkında inceleme yapılmaksızın, davanın sıfat yokluğundan reddedilmesi gerekmektedir. Taraf sıfatı (husumet) ve sıfat yokluğu, davada taraf olarak görünen kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olan bir itiraz niteliğinde olup, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 116. maddesinde (HUMK. 187 m.) yer alan ilk itirazlardan olmadığından davanın her aşamasında ileri sürülebileceği gibi, taraflarca ileri sürülmese dahi, gerek, mahkemece, gerekse, Yargıtayca tarafların bu yönde bir savunmalarının olup olmadığına bakılmaksızın, kendiliğinden nazara alınır. Dosya kapsamına göre davacının 03.11.2011 ile 16.07.2018 tarihleri arasında ... Merkez Karakolunda temizlik ve çay servisi yaptığını iddia ettiği, Mahkemece davacıya ücretin polis memurları tarafından verildiği gerekçesiyle işveren oldukları, husumetin İçişleri Bakanlığına ait olmadığı yönünde değerlendirme yapılarak davanın husumetten reddine karar verildiği anlaşılmakla, salt ücretin polis memurları tarafından ödeniyor olması nedeniyle işveren olduklarının kabulü hatalı olmuştur. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, husumetin İçişleri Bakanlığına yöneltilmesinde bir hata olmadığı dikkate alınarak esasa girilip karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir. VI.KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 23.01.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.