10. Hukuk Dairesi 2024/11702 E. , 2025/1703 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/402 E., 2024/573 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Diyarbakır 3. İş Mahkemesi SAYISI : 2023/128 E., 2024/14 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı fer'i müdahil Kurum vekili ile davalı işveren vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 17.11.1997 tarihinde Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT) Diyarbakır Bölge Müdürlüğü bünyesinde Radyo Bölümü teknik biriminde istisna sözleşmesi ile çalışmaya başladığını belirterek davacının istisna akdi ile çalıştığı 17.11.1997-17.06.2002 tarihleri arasındaki çalışmasının hizmet akdi niteliğinde olduğunun tespitini, davacının istisna akdi ile çalıştığı 17.11.1997-17.06.2002 tarihleri arasındaki çalışması ile işçi sayılmayan geçici personel statüsünde çalıştığı 17.06.2002-04.02.2008 tarihleri arasındaki eksik bildirilen çalışmalarının tespitini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP Davalı TRT vekili cevap dilekçesinde özetle, davacının çalışmalarının Borçlar Kanunu ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hükümlerine göre istisna sözleşmesi kapsamında olduğunu, davacının davaya konu dönemlerdeki çalışmalarında önemli olanın eser meydana getirmek olduğunu anılan sebeplerle davanın usul ve esastan reddini talep etmiştir. Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle, davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk derece mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "davanın kısmen kabulüne, 1-) Davacının davalıya ait iş yerinde 17.11.1997-17.06.2002 tarihleri arasında; -17.11.1997-31.12.1997 tarihleri arasında 43 gün, -01.01.1998-31.12.1998 tarihleri arasında 360 gün, -01.01.1999-31.12.1999 tarihleri arasında 360 gün, -01.01.2000-31.12.2000 tarihleri arasında 360 gün, -01.01.2001-31.12.2001 tarihleri arasında 360 gün, - 2002 yılı 2. döneminde 32 gün, - 2002 yılı 3. döneminde 13 gün, - 2003 yılı 1. döneminde 18 gün, - 2003 yılı 3. döneminde 13 gün, - 2004 yılı 1. ayda 3 gün, - 2004 yılı 12. ayda 30 gün, - 2005 yılı 1. ayda 30 gün, - 2005 yılı 2. ayda 22 gün, - 2005 yılı 12. ayda 14 gün, - 2006 yılı 1. ayda 9 gün, - 2007 yılı 12. ayda 20 gün, - 2008 yılı 1. ayda 19 gün, Hizmet akdine tabi olarak çalıştığı halde, bildirilmeyen toplam 1.706 gün hizmetin Kuruma bildirilmesi gerektiğinin tespitine," karar verilmiştir. Kararın gerekçesinde, "tüm kayıtlar, beyanlar, teftiş raporu ve iddialar bir bütün olarak değerlendirildiğinde, davacının her ne kadar istisna sözleşmesi ile çalıştırıldığı belirtilmiş ve sabit ise de, davacının çalışmasının tam zamanlı ve kesintisiz olduğu, belli bir işle sınırlı olmadığı, davacının emeğini ve zamanını davalıya özgülediği, çalışma saatlerinin de davalı Kurumun kadrolu çalışanları ile aynı olduğu, dosya arasında bulunan görev fişlerindeki tarih ve saat aralıklarının davacının davalı Kurumdaki çalışmalarının tamamına ilişkin olmadığı, sadece montaj odasının tek olmasından kaynaklı, bu odanın kullanımının belirlenmesi amacıyla düzenlenen belgeler olduğu, yoksa davacının çalışmasının bu görev fişlerinde yazılı gün ve saatlerle sınırlı olamadığı, yine tüm tarafsız tanık beyanlarından davacının çalışmasına ara vermeden devam ettiğinin anlaşıldığı, tanık ...'nın beyanına göre ödemelerin elden yapıldığı, tanıklardan...'nin 1 aylık işten çıkış yapılan dönemlerde de çalışmaya devam edildiği ancak ücret ödenmediğinin bildirdiği görülmüştür. Neticeten davacının 17.11.1997 ile 17.06.2002 tarihleri arasında davalı Kurum yanında istisna akdi ile istihdam edildiği iddia edilmiş olsa da dinlenen tanık beyanlarından davacının Kurum nezdinde kesintisiz ve Kurumun kadrolu çalışanları ile uyumlu çalışmasının olduğu, bu çalışmanın özellikleri itibariyle hizmet akdi olarak nitelendirilmesi gerektiği ve istisna akdi ile çalıştığı belirtilen dönemde gerçekleşen kesintisiz çalışmaların kuruma bildirilmediği anlaşılmakla, davacının davalı kurum ile ilişkisinin hizmet akdi olduğu sonucuna varıldığından dosyaya sunulan bilirkişi raporu ve davacı itirazına göre mahkememiz tespitleri de dikkate alınarak davanın kabulüne karar vermek gerektiği" belirtilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili ile davalı işveren vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Fer'i müdahil Kurum vekili özetle, hükme esas alınan tanık beyanlarının soyut nitelikte ve taraflı olduğunu, davacı tanığı olarak dinlenen tanıkların beyanlarının somut olgulara dayanmadığını, yeterli inandırıcılıkta olmadığını ileri sürerek temyiz talebinde bulunmuştur. Davalı TRT vekili özetle, davacının davaya konu iddialarını belge ile ispat edemediğini, Kurum kayıtlarının aksinin sadece tanık anlatımlarıyla ispat edilemeyeceğini, iş bu davada müvekkili TRT ile davacı arasındaki davaya konu dönemlere ilişkin hukuki ilişkinin, istisna akdinin şartlarını taşıdığını, hizmet akdinin unsurlarının yer almaması sebebiyle hizmet akdi olarak nitelendirilmesinin mümkün olmadığını, davacının 2954 sayılı TRT Kanunun 50/h maddesi hükmüne istinaden çıkarılan İstisna Sözleşmesi Yönetmeliği hükümlerine göre, ilgili istisna sözleşmesi kapsamında seslendirme ve tercüme olmak üzere sadece akitlerde belirtilen işleri yapmayı taahhüt ettiğini, bu taahhüdü karşılığında tarife hükümleri uyarınca kendisine ödeme yapıldığını ileri sürerek temyiz talebinde bulunmuştur. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 1.Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. 2. Eldeki davada, davacının iddiasına göre, davalı iş yerinde 17.11.1997-17.06.2002 tarihleri arasında istisna akdi kapsamında, 17.06.2002- 04.02.2008 tarihleri arasında ise geçici personel sözleşmesi kapsamında çalıştığı, ilgili sözleşmelerin ibraz edildiği, sözleşme içerikleri incelendiğinde çalışılan gün ve saat ile ödenecek ücretlerin ayrı ayrı belirtildiği, yine geçici personel sözleşmeleri ile çalıştırıldığı dönemde her yıl için ayrı sözleşme imzaladığı, sözleşme olmayan dönemler yönünden tanık beyanına dayanılmış ise de kamu kurumu olan TRT iş yerinde çalışmaların belgeye dayanmasının esas olduğu, yine anılan dönemlerde ücret ödemelerinin yazılı belgeye dayanması gerektiği, ücretsiz çalışmanın mümkün bulunmadığı dikkate alınmak suretiyle, Mahkemece, ücret bordroları celbedilmeli, ücret bordrosu mevcut değil ise söz konusu dönemde muhasebe/ödeme biriminde çalışan kişiler tespit edilerek dinlenilmeli, arşiv kayıtlarından davacının montajını yaptığı programlar araştırılmalı ve fiili çalışma yapılıp yapılmadığı tereddütsüz biçimde ortaya konulmalıdır. 3. Diğer taraftan, davanın somutlaştırılması kapsamında davacıya davaya konu dönemlerde hangi iş ve programlarda görev aldığı, ücretlerini ne şekilde aldığı açıklattırılmalı, gerekli araştırma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip; deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek karar verilmelidir. Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,10.02.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.